İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/73 E. 2024/474 K.

T.C. İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/73 Esas KARAR NO:2024/474

DAVA:Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ:01/02/2024 KARAR TARİHİ:04/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili olduğu şirketin 2018 yılında yaşadığı olağanüstü ekonomik kriz sebebi ile zor duruma düştüğünü ve .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dava dosyası ile konkordato talep ettiğini, şirketin bu süreçte konkordato mahkemesi tarafından atanan yönetim kayyumu tarafından yönetildiğini, bu süreçte ortaklar şirket yönetiminden uzaklaştırıldığını, konkordato yargılaması sonunda, müvekkili olduğu şirketin sunmuş olduğu konkordato projesi alacaklılar toplantısında büyük bir oranla, alacaklılar tarafından kabul oyu alarak kabul edilmesine rağmen konkordato mahkemesinin konkordato projesini eşitlik ilkesine aykırı bulması sebebiyle müvekkili olduğu şirketin iflasına karar verildiğini, iflas kararı Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2022/2546 Esas 2022/5635 K. sayılı dosyası ile bozulduğunu, konkordato yargılamasının devam ettiğini, şirketin içinde düştüğü ekonomik kriz sebebiyle şirket adreslerinde geçmişte birçok haciz işlemi uygulandığını, bu hacizler sırasında şirket evrak ve kayıtları, saklandıkları dolaplardan çıkarılmış, cebri icraya dayanan muhafaza işlemleri sırasında gerekli dikkat ve özen gösterilmediğinden oradan oraya atıldığını, şirketin yönetimi ve faaliyetleri yaşanan tüm bu olumsuz gelişmelerden ziyadesiyle etkilendiği gibi, önce şirkete yönetim kayyumu atanması, konkordato süreci içinde defter kayıtların, konkordato mahkemesi tarafından verilen ara kararlar gereği bilirkişi incelemelerine sunulması, konkordato komiserleri tarafından, alacak başvuruları hakkında kararlar vermek üzere inceleme için müteahhit defalar talep edilmeleri sebepleriyle, defterler birçok kez yer değiştirmiş, akabinde verilen iflas kararı sebebiyle, bu süreç içinde de birçok kez oradan oraya taşınmaları zarureti hasıl olduğunu, gelinen noktada şirket, yaşanan tüm olumsuzluklardan başarı ile çıkmış, ticari hayatını devam ettirmeyi başarmış ve ortaklar, şirketi içinde olduğu durumdan çıkarabilmek, şirketi yeniden olağan çalışma düzenine döndürebilmek çabası içine girmiş olduklarını, fakat geçmişte yaşanan olumsuzlukların etkilerinden biri olmak üzere; şirketin yönetim kurulu üyeleri hakkında, karşılıksız çek düzenleme suçlaması ile davalar açılmış ve bu davalarda verilen hüküm fıkraları içinde, yasa gereği, çek hesabı açtırma ve düzenleme yasağı da yer aldığından, bu yetkililer ticaret sicil kayıtlarında imza yasaklısı olarak görüldüğünden, şirket faaliyetlerini bu yetkilerle devam ettirmek mümkün olmadığını, 2014 yılının başında, şirketin genel kurulunun toplanıp şirkete yeni yetkili atanması cabası içine girildiğinde ise, şirketin, geçmişte yaşanan haciz ve muhafaza işlemleri, konkordato süreci ve akabinde gelen iflas süreçlerinde, birçok kez yeri değiştirilen defter ve bir kısım kayıtlarının, olağan muhafaza yerlerinde olmadığı anlaşılmış, eksik olan defterlerin bir kısmı yapılan aramalar sonucu bulunmuş ise de yapılan tüm aralamalara rağmen bugüne kadar, şirketin pay defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin bulunamadığını, bu sebeple izaha çalışılan kanun hükümleri nazarında söz konusu şirketin pay defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLER Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmiş, davada; Tanık, Ticaret Sicil Kayıtları ve her türlü yasal delile dayanmışlardır. İncelenen ticaret sicil kaydına göre; ... ... Şirketi'nin istanbul Ticaret Sicil Memurluğunun ...-0 sicil numarasında kayıtlı "... Beşiktaş" adresinde faaliyet gösterdiği, odaya kayıt tarihinin 21/6/2000 olduğu, şirketin eski ünvanlarının ... Şirketi, ... Arazi Geliştirme İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, ... ... Şirketi, ... İnşaat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, (iflas Nedeniyle) ve Tasfiye Halinde ... ... Şirketi olduğu anlaşılmaktadır. UYAP üzerinden bir sureti celp edilen .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dava dosyasının incelenmesinde; davacı şirket aleyhine konkordato tasdiki davası açıldığı ve davanın halen derdest olduğu görülmüştür. Zayi olduğu iddia edilen belgeler ile ilgili .... Noterliği'ne yazılan müzekkereye, davacı şirket adına tasdik edilen defter kayıtlarına rastlanmadığının bildirildiği görülmüştür. DAVACI TANIĞI ... DURUŞMADAKİ BEYANINDA: Ben 2021 yılında davacı şirketin mali müşaviri idim. Ancak mahkeme kararı ile 2022 yılında görev yapmadım, 2023 yılından bu yana da yine şirketin defterlerini tutuyorum. Ben şirket defterlerini tutmaya başladığım zamanlarda da dava konusu defterler yoktu. Benden önceki mali müşaviri de aradım ancak defterleri tespit edemedik. Şirket birden fazla adrese taşınmış yine şirket konkordato talebinde bulunmuş bu süreçler içerisinde şirket defterlerinin zayi olduğunu düşünüyorum, bildiklerim bundan ibarettir şeklinde beyanda bulunmuştur. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; davacı şirketin genel kurul toplantı ve müzakere defteri ile pay defterinin zayi olduğuna ilişkin zayi belgesi verilmesi davasıdır. TTK’nun 82. maddesine göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.

TTK'nun 82/7 maddesine göre de; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir (Y11HD., 08.12.2014 tarih, 2014/12543-19170 E. K.). Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir. Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirtilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir (YHGK. 16.03.2016 tarih, 2014/827 Esas, 2016/311 Karar). Davacı vekiline talebini somutlaştırması istenmiş, bu kapsamda TTK 82/7 gereği defterlerin ne şekilde zayi olduğu, kaybolan defterlerin hangi yıllara ait olduğu hangi noterde tasdiklerinin yapıldığı konusunda beyanda bulunmak üzere süre verilmiş, davacı vekili beyanlarında özetle; "müvekkil şirketin içine düştüğü ekonomik kriz sebebiyle, işçi maaşlarının da ödenememesinden mütevellit işçiler iş bırakmış, şirket adresinde bir süre çalışan kimse kalmamış, icra dairelerinden şirkete hacze geliniğinde herhangi bir çalışan ve yetkili olmadığından, içeri girilip evrak araştırmaları yapılmış, eşyalar haczedilmiş, çoğu belge muhafaza edildikleri dolaplardan çıkarılıp ortalığa saçılmıştır. Dava konusu defterlerin bu süreçte kaybolmuş, haczedilip muhafaza altına alınan masa dolap gibi menkul mallar içinde yedieminlere götürülmüş olma ihtimali söz konusudur. " şeklinde açıklamada bulunmuş, bildirdiği noterlik dairesiyle yapılan yazışmalarda da defter tasdikine ilişkin bir bilgiye ulaşılamadığı anlaşılmıştır. Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, yukarıda değinilen hukuksal durum ve somut olayın birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davacı şirketin davaya konu defterlerinin tasdik şerhlerine ulaşılamadığı, defterlerin varlığının kanıtlanamadığı, ayrıca defterlerin hangi tarihte, hangi koşullar altında kaybolduğunun somutlaştırılamadığı, davanın süresinde açılıp açılmadığının denetlenemediği, bu haliyle TTK'nun 82/7 maddesindeki koşulların oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-)Harçlar yasası uyarınca alınması gerekli harç peşin olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 4-)Davacı yanca yapılan giderlerin üzerlerinde bırakılmasına, 5-)Davacının gider avansından artan bakiyenin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Davacı vekilinin yüzüne karşı tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurma hakları hatırlatılmak suretiyle oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/07/2024

Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır