İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/323 E. 2024/947 K.

T.C. İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2022/323 Esas KARAR NO :2024/947 DAVA:Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:01/10/2012 KARAR TARİHİ:24/12/2024 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde ; Vekiledeni ile davalı arasında bağıtlanan 18.09.2009 tarihli LPG Otogaz İstasyonu ve Bayilik Sözleşmesi uyarınca davalının vekiledeni şirketin 5 yıl süre ile Otogaz bayiliğini üstlendiğini, sözleşmenin bitim tarihinin 18/09/2004 olduğunu, davalının .... Noterliğinin 13.08.2012 tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile taraflar arasında süregelen sözleşmeyi 13.08.2012 tarihi itibariyle feshettiğini bildirdiğini, bunun üzerinde vekiledeni tarafından davalıya ... Noterliği'nin 31.08.2012 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi keşide edilerek, feshin haksız olduğunun ve sözleşmeden kaynaklı taleplerinin yerine getirilmesinin ihtar edildiğini, fesih bildiriminde davalının bayi kar oranının %80 olarak kararlaştırıldığını ancak istikrarsız fiyat politikaları ile bayi kar oranının %80'in altında tespit edildiğinden bahsettiğini, ancak kar marjının %80 bayi %20 şirket olarak paylaştırıldığını, yani vekiledeni şirket tarafından sözleşmenin tamamına ve özellikle 8/1 maddesine de hassasiyetle uyulduğunu, davalının ihtarnamedeki taleplerinin haksız olduğunu, ayrıca bu talepler yönünden yasal yollara başvurmadığını, sözleşmeyi başka bir şirketin (Mobil Gaz) bayiliğini alabilmek için haksız feshettiğini, yanlar arasında bağıtlanan sözleşmenin 13.4. Maddesine göre cezai şart ve mahrum kaldıkları karı isteme koşullarının oluştuğunu, davalının 18/09/2004 sözleşme bitim tarihine kadar LPG alımını sürdürmekle mükellef olup, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik kar yoksunluğu için 15.000-TL ve sözleşmenin 13.4 maddesi uyarınca cezai şart tazminatı yönünden 15.000 TL olmak üzere toplam 30.000 TL'nin davalının temerrüde düştüğü 07/09/2012 tarihinden itibaren reeskont avans faiziyle birlikte hüküm altına alınmasını talep ve dava etmişlerdir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davaya konu alacak isteminin 6100 sayılı HMK açısından değerlendirme yapılması halinde açılacak davanın miktarının biliniyor ya da tespit edilebiliyorsa belirsiz alacak davası açılamayacağını, bu nedenle bu davanın kısmi dava açılması şartlarının bulunmadığını, öncelikle bu nedenle reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı ile vekiledeni şirket arasında bağıtlanan 18/09/2009 tarihli sözleşmenin 8. Maddesinde kar payı dağıtımının hükme bağlanmış olmasına rağmen, davacı yanın istikrarsız fiyat politikaları ile sözleşme ile belirlenen kar payı oranlarının çok altında uygulama yaptığını, şifai olarak davacının bu konuda pek çok kez uyarıldığını, ayrıca .... Noterliğnin 31/07/2012 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile sözleşmeye aykırı davranışların sona erdirilmesinin talep edildiğini, ancak uyarıların dikkate alınmadığını ve bu sebeple sözleşmenin vekiledeni şirket tarafından haklı olarak feshedildiğini, bu itibarla da cezai şart ve kar mahrumiyeti istenemeyeceğini, ayrıca davacı iddialarının aksine vekiledeni şirketin sözleşmeyi feshettikten sonra ticari hayatını devam ettirme zorunluluğuna binaen başka bir şirketle sözleşme yaptığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir. GEREKÇE: Dava, taraflar arasındaki LPG Otogaz İstasyonu Bayilik sözleşmesinden kaynaklanan, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle kâr mahrumiyeti ve cezai şart alacağı istemine ilişkindir. Davacı vekili, taraflar arasında 18.09.2009 Tarihli LPG Otogaz İstasyonu Bayilik Sözleşmesinin imzalandığını, ancak davalının sözleşmenin bitim tarihininden önce sözleşmeyi feshettiğini, fesih gerekçesi olarak davalının uygulamada aldığı kâr oranının sözleşmede anlaşılan %80 oranın altında kaldığına dayandığını, ancak davacının sözleşme maddelerine riayet ettiğini, bu nedenle davalının süresinden önce sözleşmeyi feshetmesinin haksız olduğunu belirterek, sözleşmeye göre fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 15.000.-TL kâr yoksunluğu tazminatı ile 15.000.-TL cezai şart tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işletilecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş olup, ıslah ile kâr yoksunluğundan kaynaklı tazminat talebini 25.736,06 TL’ye, cezai şart tazminatı talebini ise 182.110.-TL’ye artırmıştır. Davalı vekili, davacının sözleşmedeki kâr payı oranlarını uygulamadığını, sözleşmenin bu nedenle feshedildiğini, davacının istikrarsız fiyat politikaları nedeniyle sözleşmede %80 olarak belirlenen kâr payı oranının düştüğünü, haklı nedenle feshedilen sözleşme nedeniyle davacının cezai şart ve kâr kaybını talep edemeyeceğini, 5307 sayılı Kanun 7/1. maddesine göre bayilerin tek bir dağıtıcı ile sözleşme yapma zorunluluklarının olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkememizin 12.02.2015 tarih ... Esas-Karar sayılı kararı ile ; davanın reddine karar verildiği , kararın davacı tarafça temyiz edilmesi üzerine ; kararın bozulmasına karar verildiği ve karar düzeltme talebinde bulunduğu , Yargıtay 11.Hukuk Dairesi nin 2021/5079 Esas 2022/2571 Karar sayılı kararı ile 30/03/2022 tarihli kararı davalı vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK 442. maddesi gereğince reddine karar verilmesi üzerine dosyanın iş bu esas numarasına kaydedildiği , Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 11/03/2021 tarih 2020/2800 Esas 2021/1857 Karar sayılı bozma ilamında özetle ; "Taraflar arasındaki sözleşmenin incelenmesinde, sözleşmenin 7. Maddesinde bu tarihten sonra LPG 'nin Bayi 14.03.1998 tarih ve 23286 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca LPG'nin Tüpraş veya diğer rafineri şirketleri tarafından çıkış fiyatlarına yapılacak fiyat ayarlamaları, vergi ve fon artışları, nakliye fiyatlarındaki artışlar, artışın yapıldığı tarihteki fiyatlara aynı oranda yansıtılacaktır.” hükmü uyarınca taraflar arasındaki LPG satışına ilişkin fiyatın nasıl belirleneceği belirtilmiştir. Mahkemece öncelikle sözleşmenin 7. maddesi uyarınca davacı tarafından tespit edilen LPG ürün fiyatının bu madde hükmüne uygun yapılıp yapılmadığının ve yine bu madde hükmü uyarınca tespit edilen fiyat uyarınca bayi kâr oranının %80 olarak uygulanıp uygulanmadığının tespiti gerekmektedir. Ayrıca taraflar arasındaki ticari ilişkinin başladığı 18.09.2009 ve sona erdiği 13.08.2012 tarihleri arasında davacı tarafından davalı adına düzenlenen faturalardaki kâr oranı dağılımının ve fiyat maliyetinin ne şekilde hesaplandığı, söz konusu faturaların davalı defterinde kayıtlı olup olmadığı, söz konusu faturalara göre sözleşmenin 7. maddesini talil edecek bir uygulamanın bulunup bulunmadığının taraf defterleri üzerinde konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırılması gerekirken yukarıda belirtilen hususlar hep birlikte değerlendirilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı" tespitleriyle mahkememizce kurulan hükmün bozulmasına karar verildiği , Bozma ilamından sonra yapılan yargılamada aldırılan ve Mali müşavir Bilirkişi tarafından hazırlanan 24.09.2023 tarihli raporda; davalı şirketin 2009-2010-2011-2012 ticari defterlerini fiziki olarak tuttukları, 6102 sayılı TTK’nın 64/3 maddesi hükmü gereği yapılması zorunlu Yevmiye Defteri, Envanter Defteri ve Kebir Defteri defter açılış tasdiklerini kanuni süresinde yaptırdıkları, aynı madde hükümlerine göre yapılması zorunlu 2012 yılı Yevmiye Defteri kapanış tasdikini de kanuni süresinde yaptırdıkları diğer defterlerin 6102 sayılı TTK’nın 64/3 maddesi diğer defterlerin kapanış tasdiki zorunluluğunun bulunmadığı, davalı 2010-2011-2012 yılı ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu ve kendi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu; ... ...Teks.Nak Hayv.Tar.Ve Or.Ür.San.Tic.Ltd.Şti. Firmasının 2010-2011-2012 Yılı Ticari defter kayıtlarında 320.M.01 ... ... A.Ş. Cari hesabı altında takip edildiği, dava konusu faturaların İlgili cari hesap kayıtları arasında yer aldığı tespit edilmiştir. ... ...Teks.Nak Hayv.Tar.Ve Or.Ür.San.Tic.Ltd.Şti.’nin 2010-2011-2012 yılı için 320.M.01 ... ... A.Ş. İle arasında defter kayıtlarına göre 10.01.2010 tarihinden itibaren ticari ilişkinin olduğu davalının dava tarihi (01.10.2012) itibariyle, davacı ... ... A.Ş. ait 320.M.01 No’lu Cari Hesabı’nın 58.542,72 TL Alacak Bakiyesi verdiği (Davacının Alacaklı Olduğu) İşletmenin Tüm Faliyetlerinden karlılık ve karlılık oranları 2010 yılı için %9,7 2011 yılı için %10,1 2012 Yılı İçin %9,3 olduğu tespit edilmiş, bu karlılık ve Oranlar tüm faaliyetlerini kapsadığından ... Firması Karlılık oranları ayrıyeten hesaplanmıştır. ... LPG Dağ.Tic.San.A.Ş’nin 18.09.20009 tarihli Otogaz Bayilik Sözleşmesinde belirlenen kar dağılımına (Dağıtıcı:%20, Bayi:%80) uymadığı Ortalama Dağıtıcı Karının % 37,98, Bayi Karının %62,01 olduğu tespit ve rapor edilmiştir. Bozma ilamından sonra yapılan yargılamada aldırılan ve Mali müşavir bilirkişi ,akaryakıt uzmanı bilirkişi ve nitelikli hesaplama uzmanı birlikişi heyeti tarafından hazırlanan 17.10.2024 tarihli raporda ise; sözleşmenin 7. maddesi uyarınca davacı tarafından tespit edilen LPG ürün fiyatının bu madde hükmüne uygun yapıldığı, kar marjının %80 bayi, %20 şirket olarak paylaştırıldığı, sektörel değerlendirmeler ışığınsa takdiri mahkemeye ait olmak üzere, talep edilebilecek kar mahrumiyetine ilişkin sürenin 3 ay ile sınırlı olması gerektiği yönündeki yaklaşım benimsenir ise davacı yanın talep edebileceği kar mahrumiyeti tutarının 9.870,22 TL olduğu, Otogaz LPG’ nin, bayinin istasyonuna kadar nakliyesine yönelik olarak toplam dağıtım kar marjından ayrı olarak kara nakliye bedeli ayrılmakta olduğu, tüm mevzuat kapsamında Otogaz LPG nakliyesinin, dağıtım şirketinin yükümlülüğü gereği bir maliyet kalemi olarak değerlendirilmesi gerektiği bu veriler doğrultusunda davalının sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayanmadığı, bu sebeple davacının kar mahrumiyeti talebinin haklı olduğu, davacının ayrıca sözleşmede kararlaştırılan ceza tutarını talep edebileceği, bu tutarın 182.110,00 TL olduğu tespit ve rapor edilmiştir. Usul ve yasaya uygun olduğu değerlendirilen Yargıtay 11. H.D'nin 01/03/2021 tarih 2020/2800 E., 2021/1857 K. Sayılı Bozma ilamına uyulmasına karar verilerek devam eden yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmazları , toplanan deliller , Yargıtay bozma ilamı,aldırılan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamında yapılan yargılamalar neticesinde ; davacı ile davalı arasında 18.09.2009 tarihli 5 yıl süreli LPG Otogaz İstasyonu ve Bayilik sözleşmesi bağıtlandığı , davalının Oto Gaz Bayiliğini üstlendiği, bayilik sözleşmesi bitim tarihinin 18.09.2014 olduğu, ancak davalının .... Noterliği'nin 13.08.2012 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiği, yanlar arasındaki çekişme ve sözleşmeyi fesih sebebi sözleşmenin 8.1 maddesinden kaynaklanıp ve ilgili madde de davalı kar oranının %80 olarak belirlenmesine rağmen kar oranının bunun altında tahakkuk ettirildiği iddiasıyla sözleşmenin feshedildiği anlaşıldığı, Yargıtay ilamında, öncelikle sözleşmenin 7. maddesi uyarınca davacı tarafından tespit edilen LPG ürün fiyatının bu madde hükmüne uygun yapılıp yapılmadığının ve yine bu madde hükmü uyarınca tespit edilen fiyat uyarınca bayi kâr oranının 9680 olarak uygulanıp uygulanmadığının tespiti gerektiği, ayrıca taraflar arasındaki ticari ilişkinin başladığı 18.09.2009 ve sona erdiği 13.08.2012 tarihleri arasında davacı tarafından davalı adına düzenlenen faturalardaki kâr oranı dağılımının ve fiyat maliyetinin ne şekilde hesaplandığı, söz konusu faturaların davalı defterinde kayıtlı olup olmadığı, söz konusu faturalara göre sözleşmenin 7. maddesini tatil edecek bir uygulamanın bulunup ulunmadığının taraf defterleri üzerinde konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırılması gerektiği belirtildiği bu nedenle mahkememizce taraf defterleri üzerinde inceleme yapılmasına yönelik bilirkişi ara kararı kurulduğu, dosya kapsamına uygun hükme dayanak raporlardan da anlaşılacağı üzere ; davalının kar marjının sözleşmeye uygun olduğu görülmekle, davalı tarafından yapılan feshin haksız olduğu anlaşılmakla , sözleşmelerin davalının eylemleri nedeniyle süresinden önce haksız nedenle sona erdirildiği , kar kaybının 13.08.2012 fesih tarihinden başlayarak sözleşmenin olağan (normal) süresinin sonu olan 18.09.2014 tarihine kadar geçecek zaman için hesap edilmesinin makul olmadığı, kar kaybı ile güdülen amaç onu talep edenin elde etmekten mahrum olduğu kazancı hüküm altına almak olduğu bu nedenle yerleşik yargıtay ilamları da dikkate alındığında dava konusu istasyonun bulunduğu Düzce il sınırları dahilinde , yeni bir akaryakıt ve otogaz lpg istasyon bayilik sözleşmesi yapmasının makul süre olarak 3 ay olduğu tespiti mahkememizce de uygun görülmüş bu doğrultuda davacının talep edeceği kar mahrumiyeti tutarının 9.870,22 - TL olduğu , sözleşme haksız feshedildiğinden 3 aylık kar mahrumiyetine ek olarak sözleşmede yer alan cezanın ödenmesi gerektiği kanaatine ulaşıldığı , davacı taraf TBK m.99 f.2 gereğince 100.000 ABD Doları alacağı aynen talep edebileceği gibi TL olarak da talep edebileceği ,davacı taraf alacağı TL olarak talep ettiğinden borcun vade günü olarak tayin edilen davalı fesih ihtarnamesinin tebliğ edildiği tarihteki (07.09.2012) TCMB efektif satış kuru üzerinden karşılığı (100.000x 1.82110) 182.110.00 TL olarak hesaplandığı davalı defterleri üzerinde yapılan incelemede göz önüne alındığında bu tutarın davalının mahvına sebep olabilecek bir tutar olmadığı , davalının tutarı karşılayacak mali güce sahip olduğu anlaşılmakla ; davanın kısmen kabulü ile, 9.870,22 TL kar mahrumiyeti tazminatının 07/09/2012 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte, 182.110,00-TL cezai şart tazminatının; 15.000,00 TLsinin 07.09.2012 temerrüt tarihinden itibaren, 167.110,00 TLsinin 27.11.2013 ıslah tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine , fazlaya ilişkin istemin reddine dair aşağıdaki hüküm kurma yoluna gidilmiştir. HÜKÜM: DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE; 1-)9.870,22 TL kar mahrumiyeti tazminatının 07/09/2012 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte, 182.110,00-TL cezai şart tazminatının; 15.000,00 TLsinin 07.09.2012 temerrüt tarihinden itibaren, 167.110,00 TLsinin 27.11.2013 ıslah tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine , fazlaya ilişkin istemin reddine, 3-)Harçlar yasası uyarınca alınması gereken 13.114,16 TL nispi karar ve ilam harcından başlangıçta peşin alınan 445,50 TL harcın ve 3,033,20 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 9.635,46 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-)Davacının yaptığı 21,15 TL başvuru harcı, 445,50 TL peşin harç, 3.033,20 TL ıslah harcının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-)Davacı tarafından yapılan toplam 17.024,00 TL bilirkişi ücreti ile müzekkere /davetiye giderine ilişkin yargılama giderinin red ve kabul oranına göre hesaplanan 15.716,28-TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-)Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 30.716,84-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 7-)Davalı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden red edilen miktar yönünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 15.865,84-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 8-)Davacının gider avansından artan bakiyenin re'sen davacıya/vekiline iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/12/2024 Katip ... (E-imzalı) Hakim ... (E-imzalı)