İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/19 E. 2023/928 K.

T.C. İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2023/19 Esas KARAR NO:2023/928 DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:09/01/2023 KARAR TARİHİ:07/12/2023 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili şirket tarafından verilmiş “otogaz dağıtım lisansı” ile faaliyet gösteren bir ...şirketi olduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 14.03.2018 tarihinde “OTOGAZ BAYİLİK SÖZLEŞMESİ” ve "ÇERÇEVE PROTOKOL" akdedildiğini, iş bu sözleşmeler ile ..., müvekkili şirketin 14.03.2023 tarihine kadar 5 yıl süre ile ... Caddesi No:1 adresinde otogaz bayisi olmayı kabul ve taahhüt ettiğini, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi işbu dava tarihinde henüz sona ermediğini, ancak ... sözleşmenin devam ettiği geçtiğimiz 4 yılda ürün alım taahhütlerini hiçbir zaman gerçekleştirmediğini, sözleşmenin bu geçmiş döneminde doğmuş alacakların tahsilini talep etmek kaçınılmaz olduğunu, davalı ile olan ticari ilişki sözleşmeler üzerinde devam ediyor gözükse de, müvekkilinden 2022 Kasım ayından itibaren herhangi bir ürün alımı da yapmadığını, davayı açmadan önce uyuşmazlığın barışçıl çözümü için davalı ile arabuluculuk görüşmeleri yapılmışsa da yapılan görüşmeler anlaşamama olarak sonlandırıldığını, bu nedenle eksik ürün alımından kaynaklı cezai tahsili için iş bu tespit ve kısmi alacak davasının açılmasının kaçınılmaz olduğunu, müvekkili ile muhatap arasında 14.03.2018 tarihinde akdedilen 5 yıl süreli Otogaz Bayilik Sözleşmesi'nin geçerlilik süresi 14.03.2023 tarihinde son bulacağını, taraflar arasındaki hukuki ilişki işbu dava tarihinde devam ettiğini, iş bu davada 14.03.2022 tarihine kadar olan eksik ürün alımlarından kaynaklı cezai şart talep edildiğini, müvekkili ... Gaz A.Ş'nin ...'ten, eksik ürün satışından kaynaklanan 122.888,68-USD cezai şart alacağı bulunduğunu, taraflar arasında akdedilmiş sözleşmelerin koşulları ile her iki tarafa da yüklediği sorumluluklar açık ve net olduğunu, 14.03.2018 tarihli Ürün Alım Taahhütnamesi uyarınca sözleşmeleri yürürlüğü süresince geçerli olmak üzere yıllık asgari 300 ton ürün almayı, bu taahhüde uyulmaması halinde eksik kalan ton başına 162.5-USD cezai şart bedelini müvekkili ... Gaz'a ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, davalı sözleşme süresince kazandırmayı taahhüt etmiş olduğu kazançtan müvekkili şirketi mahrum bıraktığını, davalının 14.03.2018-14.03.2022 tarihleri arasındaki sözleşme döneminde 756,23 ton eksik otogaz ürün alımının bulunduğunu, ilgili sözleşme sözleşme uyarınca bu tonaj üzerinden hesaplama yapıldığında muhatabın müvekkile olan işbu dava konusu 4 yıllık eksik ürün alım cezai şart borcu 122.889-USD olduğunu, müvekkili tarafından davalıya pek çok ihtarname gönderilerek yükümlülüklerinin hatırlatıldığını, güncel Yargıtay İçtihatları uyarınca eksik ürün cezai şart alacaklarında ihtarname gönderilmesi şartı aranmadığını, davalı, müvekkili ...'in cezai şart alacaklarını saklı tuttuğuna ilişkin yukarıda belirtilen tüm ihtarnameleri usulüne uygun şekilde tebliğ aldığını, davalı, 14.03.2018 Ürün alım Taahhütnamesi ile her yıl için ihtar veya itiraz kayıt şartına bağlı olmaksızın müvekkili her bir yıla ilişkin kar mahrumiyetini talep etmesine muvafakat ettiğini, dağıtım şirketleri, bayileri ile sözleşme akdederken, istasyonlardaki ürün satış potansiyelini değerlendirerek ne kadar kazanç elde edebileceklerini hesaplamakta ve bunun karşılığında istasyon ile bayiye yapılacak nakdi ve ayni yatırım destek miktarını tespit ettiğini, basiretli bir tacir olan davalının müvekkili şirket tarafından kendisine sağlanan olanakların karşılığında yerine getirmediği satış taahhüdü nedeniyle müvekkiline borcunun bulunmadığını, müvekkilinin alacakları bunlarla sınırlı olmadığını, sözleşme sona erdikten sonra doğmuş ve doğacak alacakları talep etme haklarının saklı olduğunu, fazlaya ve diğer hususlara ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı tutularak, yapılacak yargılama ile doğruluğu ve haklılığı kanıtlanacak iddia ve taleplerine konu tespit ve kısmi alacak davamız uyarınca, davanın kabulünü, yapılacak bilirkişi incelemesi sonrasında talep artırımda bulunmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 Amerikan Doları Kar Mahrumiyeti alacağı olduğunu, müvekkili alacaklı döviz cinsinden tutara temerrüt ihtar tarihi 01.04.2022 tarihinden itibaren faiz işletilmesine; gecikme faizinin hesabında ilgili para cinsinden alacaklar için kamu bankalarının bir yıl vadeli kredilere uyguladığı en yüksek faizin esas alınmasını, tespit edilecek alacak tutarının fiili ödeme tarihindeki TCMB döviz satış kuru karşılığı hesap edilecek Türk Lirası karşılığının davalı borçlu tarafından ödenmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: taraflarınca davacı aleyhine .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davacı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak icra takip dosyasına itiraz edildiğini, davacı aleyhine .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davası ikame edildiğini, söz konusu dosyalar arasında fiili ve hukuki bağlantı bulunduğunu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkilemesi, benzer sebeplerden doğmuş olması sebebiyle ilgili birleştirilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkili ile davacı arasında Standart Bayilik Sözleşmesi, Otogaz Bayilik Sözleşmesi ve bu sözleşmelerin protokol ve ekleri akdedildiğini, sözleşmelerin akit tarihinden bu yana müvekkili, davacının bayiliğini üstlendiğini, taraflarlar arasında ilk bayilik sözleşmesi 14.03.2013 senesinde 5 senelik, ikinci bayilik sözleşmesi de 14.08.2018 tarihinde yine 5 senelik olarak yapıldığını, sözleşmeler kapsamında müvekkili firma ... İli, ... İlçesi, ... Cad. No:1'de ... Bayisi olarak faaliyet gösterdiğini, ilgili süreçte müvekkili firma, hem taraflar arasında akdedilen sözleşme, protokol ve eklerine, hem de ticari teamüllere uygun hareket ettiğini, bayilik görevini layıkıyla yerine getirdiğini, müvekkilinin çalışmasından duyulan memnuniyet sebebiyle 2018 tarihinde sözleşme imzalanırken kar iskontolarında %50-%50 anlaşma sağlandığını, davacı tarafından tek taraflı olarak bayilik sözleşmesi ve eklerine aykırılık teşkil edecek biçimde müvekkili şirket aleyhine uygulamalar yapıldığını, davacı şirket bünyesinde çalışan personel tarafından bilgi ve rızaları dışında daksillenip sözleşme tahrifata uğratıldığını, birinci sözleşme döneminin başarı ile tamamlanması neticesinde ikinci sözleşme döneminde hakları güzelleştirildiğini, kar iskontolarında %50 oranla anlaşıldığını, davacı tarafından sözleşme, müvekkili şirketin ilgisi ve bilgisi olmadan daksillenip tahrifata uğratıldığını, sözleşme ilk önce müvekkili şirket tarafından imzalandığını, daha sonra davacı tarafa teslim edildiğini, davacı yan sözleşmenin kendileri tarafından da onaylanmış bir örneğini aylar sonra taraflarına gönderdiğini, bu sebeple sözleşmede tahrifat yapıldığını, şartların değiştirildiği hususu uzunca bir süre tarafımızca anlaşılmadığını, davacı tarafından 600.000,00 TL'lik yatırım iade bedeli karşılığında şartların iyileştirileceği hususunun kabul edildiğini, müvekkili şirket ile davacı arasında müzakereler başlatıldığını, yapılan müzakereler neticesinde davacı firma temsilcisi ..., müvekkili şirkete sözlü olarak; ''600.000,00 TL'lik çek karşılığında kotanın aşağıya çekileceği ve şartların iyileştirileceği'' bilgisini ilettiğini, teklif müvekkili şirket tarafından ticari itibarının zedelenmemesi adına kabul edilmiş ve toplam meblağı 600.000,00 TL olan 4 eşit çek keserek ...'e teslim edildiğini, bunun üzerine taraflar arasında imzalanmak üzere bir ek sözleşme düzenlendiğini, aynı ek sözleşmenin devamında ... ile de benzer düzenlemelere yer verildiğini, ancak sözleşme davacı tarafından imzalanmadığını, yanı sıra müvekkili yukarıda belirtilen 4 adet çeki çek teslim-tesellüm protokolü ile davacı firmaya teslim ettiğini, ilgili çek teslim tutanağında şu ifade yer almaktadır; ''... ...Anonim Şirketi ile 14.03.2021 tarihinde akdedilen protokol çerçevesinde doğan yatırım iade bedeli borcuna karşılık olmak üzere Bayiden aşağıda vade ve bedelleri yazılı çekler teslim alınmıştır.'' ek sözleşme taraflarca imzalanmamış olsa da; davacı şirket temsilcisi ... tarafından imzalanan çek teslim-tesellüm protokolünde çeklerin yatırım iade bedeli borcuna karşılık teslim alındığı hususu açıkça kabul edildiğini, bu husus iddialarını ispat etmeye yettiğini, davacı tarafından ticari ilişkide yer alan borca karşılık teminat mektubu verdi belirtilmişse de Standart Otogaz Bayilik Sözleşmesinin 7. maddesi uyarınca teminat mektubunun hangi hallerde bozdurulabileceği belirtildiğini, davacı firma tarafından söz konusu kotaların doldurulmadığı gerekçe gösterilerek teminat mektubu 23.06.2022 tarihinde bozdurulduğunu, buna göre; davacı taraf, ancak bayilik sözleşmesinin bayinin sözleşmeye aykırı bir fiili sebebiyle feshedilmesi ya da bayinin sözleşmeyi ihlal etmesi halinde teminatı nakde çevirebileceğini, müvekkilinin herhangi bir şekilde ticaret hukukundan kaynaklı ve sözleşmeye aykırı bir eylem, işlem ya da faaliyeti bulunmadığı halde, teminat mektubunun nakde çevrilmesi taraflar arasındaki güven ilişkisinin bozulmasına sebebiyet verdiğini, taraflarınca .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile teminat mektubunun nakde çevrilmesi nedeniyle davacı firma aleyhine takip başlatıldığını, davacı yan, haksız ve kötü niyetli olarak icra takibine itiraz ettiğini, taraflarınca .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile davacı aleyhine itirazın iptali davası ikame edildiğini, müvekkilinin davacı firmaya herhangi bir şekilde borcu olmadığı gibi, aslında iş bu mahsup edilen "kısmi eksik tonaj cezai şart bedeline" karşılık bozdurulan 2.000.000 TL değerindeki teminat mektubunun alacaklısı konumunda olduğunu, müvekkilinin davacı firmaya herhangi bir borcu dahi bulunmadığını, davacı tarafından nakde çevrilen teminat mektubunun müvekkili firmaya ödenmesi adına .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı 07.11.2022 tarihli ihtarnamesi gönderildiğini, bu ihtarnameye rağmen müvekkile teminat mektubu bedeli herhangi bir şekilde ödenmediğini, pandemi sebebiyle hemen hemen tüm sektörlerde durgunluk yaşandığını, ekonomik koşullar ön görülemez şekilde değişmiş ve şirketlerin edimlerini yerine getirebilmesi imkansız hale geldiğini, müvekkili ile davacı arasındaki sözleşme 2018 senesinde akdedildiğini, sözleşmenin yapıldığı sırada her şey normal seyrindeyken, hemen akabinde ön görülemez şekilde küresel bir pandeminin meydana gelmesi, bu sebeple tüm şartların değişmesi, sözleşme şartlarının aynı şekli ile ifası imkansız hale geldiğini, davacı tarafa aşırı ifa güçlüğü ile de bilgilendirme yapıldığını, hem sözleşmenin tahrifata uğratılması, hem de aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin aynen ifasının mümkün olmaması gerekçeler davacı tarafından haklı görüldüğünü, uzlaşmanın sağlanamadığını, davacı firma tarafından 14 gün sonra firma temsilcisi tarafından çekler iade edildiğini, bu hususun şirketler arasında herhangi bir problem olmadığını, sözleşmeye aykırılık hali bulunmadığını zımnen kabul olarak algılandığını, davacı tarafından asıl sözleşme tahrifata uğratılmasa idi; zaten anlaşma koşulları imzalanmayan ek sözleşmede yer aldığı gibi olsaydı, müvekkili en baştan beri gerçek anlaşmaya uygun olarak kotasını doldurabildiği için çeklerin verilmesine sebebiyet verecek herhangi bir fiili durum esasen yaşanmamış olacağını, davacı yan, sözleşmeye aykırı olarak kota ve kar paylaşımı uygulamasına devam etmiştir. Yanı sıra şehirde gereğinden fazla akaryakıt istasyonunun mevcut olması müvekkili şirketin rekabet etmesini zorlaştırdığını, LPG ve akaryakıtta 24 gün vade uygulanmaması, LPG'nin peşin alınıp akaryakıtta 16 gün vade uygulanması müvekkili zor duruma düşürdüğünü, müşterilere yapılan indirimin %7 den kademeli olarak %4 e kadar düşürülmesi (... Kayıtlarında Mevcut), müşterinin gözünde tutarsızlık olarak anlaşıldığını, bu durumun müvekkili şirketin rekabet edememesine sebebiyet verdiğini, müvekkili şirket aleyhine yapılan uygulamalar maddi manevi zarara uğratıldığını, kotaların eritilememesine neden olduğunu, müvekkili şirket tarafından davacı firmaya 09.07.2021 tarihli ... Noterliği ... yevmiye no'lu ihtarname gönderildiğini, ancak şirket söz konusu ihtarnameye rağmen hatalı uygulamalarını sürdürmeye devam ettiğini, müvekkili şirket sözleşmeye aykırı hareket etmediği gibi, tam tersi davacı tarafından sözleşmeye aykırı uygulamalar gerçekleştirildiğini, müvekkilinin mağdur edildiğini, cezai şart bedeline karşılık mahsup edilen 2.000.000 TL değerindeki teminat mektubunun asıl alacaklısı müvekkili firma olduğunu, huzurdaki davanın .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile de bağlantılı olmasından HMK 166 uyarınca birleştirilmesini, ardından müvekkili aleyhine davacı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak ikame edilen iş bu davanın reddine karar verilmesini, dosyanın .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, haksız ve kötü niyetli olarak açılan davanın reddini, haksız ve kötü niyetli olarak açılan davanın reddini, her türlü yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin davalı tarafa üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, eksik ürün alımından kaynaklanan cezai şart alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesine ilişkin alacak davasıdır. 7155 sayılı Yasa ile 6102 sayılı Yasaya 5/A maddesi eklenerek ticari davalarda arabuluculuk dava şartı haline getirilmiş olup, mahkememizdeki dava 09/01/2023 tarihinde açılmakla davacının dava şartı arabuluculuk koşulunu yerine getirdiği görülmüştür. Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır. ....Asliye Ticaret Mahkemesi ... sayılı dosyası 14/07/2023 tarihli kararı ile dosya mahkememiz dosyası ile birleştirilmiştir. Mahkememizin 07/12/2023 tarihli duruşmasında; davacı vekili dosyanın ....Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep etmiştir. ....Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden bir örneği dosyamız arasına alınmış, yapılan incelemesinde; davacısının ... ...A.Ş, davalısının ... ... İnş. Elektrik Gıda San ve Dış Ticaret Ltd. Şti (...) olduğu, davanın eksik ürün alımından kaynaklanan cezai şart alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesi talebine ilişkin alacak davası olduğu anlaşılmıştır. HMK'nın 166/1 maddesi uyarınca; " Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar. Aynı maddenin 4.fıkrasına göre; "Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantı var sayılır." ....Asliye Ticaret mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile mahkememiz dosyası arasında fiili ve hukuki irtibat olması nedeni ile her iki dosyanın birleştirilmesine, yargılamanın ....Asliye Ticaret mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası üzerinden yürütülmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının HMK'nun 166. ve devamı maddeleri uyarınca BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasın bu şekilde kapatılmasına, 2-Yargılamanın .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden devamına, 3-Yargılama gideri ve harçların birleşen dosyada esas hüküm ile birlikte karara bağlanmasına, 4-Mahkememiz dosyası ile ....Asliye Ticaret Mahkemesi ... sayılı dosyası 14/07/2023 tarihli kararı ile dosya mahkememiz dosyası ile birleştirilmiş olup, iş bu dosyanında dosyamız içerisinde birleştirme kararı ile birlikte ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine ve bu dosyanın içerisine gönderilmesine, Dair, dosya üzerinde davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda nihai kararla birlikte İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 07/12/2023 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır