İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/539 E. 2024/781 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2021/539 Esas KARAR NO : 2024/781 DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 16/08/2021 KARAR TARİHİ : 05/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın dosyada belirtilen adresinde 25/12/2020 tarihinde akşamında hırsızlık eylemi gerçekleştiğini, yaşanan hırsızlık sonucunda müvekkilinin kasasında bulunan imzalı imzasız yaklaşık 50 adet müşteri çekinin, bir miktar parasının ve ziynet eşyalarının çalındığını, hırsızlık olayı ile ilgili ... Cumhuriyet Başsavcılığının ...Soruştuma dosyası açıldığını, hırsızlık eylemi ile ilgili bazı şüpheliler gözaltına alındığını ancak çeklerin ortaya çıkmadığını, ayrıca müvekkilinin elinde iken kaybolan, hamili/lehdarı bulunduğu çeklerle ilgili olarak ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin... Esas Sayılı dosyasıyla ve .. 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasından çek iptali davasının açıldığını, dava dosyasına çek bedellerinin %15’i oranında teminat yatırılarak çeklere ilişkin ödemeden men yasağı kararı verilmiş ve bu karar ilgili bankalara müzekkere ile bildirildiğini, dava konusu çek ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasından iptal davasına konu edildiğini, dava konusu, keşidecisi davacı ... Ltd. Şti. olan ve müvekkili ...'ı ... Ltd. Şti. tarafından teslim edilen ... Bankası A.Ş. .. Şubesine ait ... numaralı 30/05/2021 tarihli 37.500,00-TL bedelli çekine de ödemeden men kararı işlendiğini, müvekkili ... hamili/lehdarı olduğu çekleri ticari ilişkisi olduğu diğer firmalara verilmek üzere cirolu ve imzalı bir şekilde kasasında muhafaza edilmekteyken kimliği belirsiz kişilerce çalındığını, ekli faturalardan ve çek teslim bordrolarından da görüleceği üzere dava konusu çek gerçek bir ticaret karşılığında ... Ltd. Şti.'den teslim alındığını, çekte müvekkili ...'ın cirosunun bulunmama sebebi çekin kasasında muhafaza edildiğini, dava konusu "... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... numaralı 30/05/2021 tarihli 37.500,00-TL bedelli çeki," bankaya ibraz edildiğini, ödemeden men kararı üzerine de işlem yapılmadığını, çek davalı ... firması tarafından ... 8. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasından 137.500,00-TL olarak icra takibine konu edildiğini, ancak çek bedeli esasen 37.500-TL olup, rakamla yazılı yerin başına "...", yazıyla yazılı kısmın başına da "..." ibaresi eklenerek çekin miktarı YÜZBİN artırıldığını, takibe konu çek sırasıyla 1 numaralı davacı tarafından keşide edilip 2 numaralı davacıya teslim edildiğini, 2 numaralı davacıdan 3, 3 numaralı davacıdan da 4 numaralı davacıya ciro edildiğini, çek 4 numaralı davacı tarafından ...-... firmasına ciro edildiğini, bu ciro işlemleri esnasında çek hep 37.500-TL olarak ciro edilip tedavülde kaldığını, 37.500,00-TL bedelli çek hırsızlık sonucu kaybolduğunu, davalıların çeki 137.500,00-TL yaparak tahsil etmeye çalıştıklarını, dava konusu çekte yetkili hamil gözüken ...Ltd. Şti. firması ile çeki teslim aldığı diğer davalı ... Tic. Ltd. Şti. kardeş firmalar olduğunu, müvekkili ...'ın adresinde gerçekleştirilen hırsızlık olayında çalınan çeklerden dava dışı "... Bankası A.ş. ... Şubesine Ait ... Numaralı 30/05/2021 Tarihli 65.000,00-tl Bedelli Çek" müvekkili ...'ın kaşe ve imzası taklit edilerek çek bedelinde de tahrifat yapılarak 165.000,00-TL olarak dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.(Vergi No:...) tarafından piyasaya sürdüğünü ve yine davalı ... Tic. Ltd. Şti. cirosu ile diğer davalı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından bankaya ibraz edildiğini, "...Ltd. Şti. olan ve müvekkili ...'a ... Ltd. Şti. tarafından teslim edilen ...Bankası A.Ş. .. Şubesine ait ... numaralı 30/05/2021 tarihli 37.500,00-TL bedelli çekin" yetkili hamil olan müvekkili ... rızası hilafına hırsızlık suçuna konu edildiğini, çekte sahtecilik yapılması sebebiyle ... 8.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından icra takibine konu edilen çekle ilgili alacaklıya ödenmesinin İİK 72 ve devamı maddeleri uyarınca tedbiren durdurulmasını, çekin yetkili hamilinin müvekkili ... olduğunun/talep hakkının davacıda olduğunun tespitini, davacının yetkili son hamili olduğu takibe konu çekin davacı lehine davalıdan istirdadını, ... 8. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasından icra takibine konu edilen çek 37.500,00-TL iken 137.500,00-TL yapıldığını ve davalılar çekte iyi niyetli yetkili hamil olmadıklarını müvekkillerinin davalılara borçlu olmadıklarının tespitini, davalılar haksız ve kötü niyetli olduğundan müvekkilerini lehine alacak miktarının %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA/ Davalı ... Şirketi vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ... Şirketi'in yetkili ve meşru hamili olduğu ...Caddesi Şubesi'ne ait ... seri numaralı ve 137.000,00-TL bedelli çeke müstenit alacağına binaen 11.08.2021 tarihinde ... 8. İcra Müdürlüğü nezdinde ... E. Numaralı icra dosyası ile alacağın tahsili yoluna başvurulduğunu, akabinde davacılar tarafından Mahkememiz nezdinde görülmekte olan işbu menfi tespit ve istirdat davası ikame edildiğini, karşı tarafın savlarını hukuki bir zemine oturtulmadığını, somut durumun gerçekliği ile uyuşmayan salt iddialardan oluştuğunu, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığını herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı ... işbu dava konusu çeke istinaden açılan icra takibinde yer almadığını söz konusu çekin hiçbir yerinde kendisine ait imza/kaşe bulunmadığını, davacı ...'ın dava konusu icra takibinde borçlu sıfatı ile yer almaması ve icra takibinin dayanağını oluşturan çekte de herhangi bir imza/kaşesinin bulunmaması sebebi ile aktif husumet yokluğu sebebi ile dava şartı noksanlığından davanın ... yönünden usulden REDDİ gerektiğini, dava konusu çekin ... Tic. Ltd. Şti. tarafından ...-...'ye ciro edildiğini, çekin ...'ın elindeyken yaşandığı iddia edilen bir hırsızlık vakası sonucu çalındığını ifade ettiğini, akabinde bu duruma ilişkin olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulunulduğunu ancak müvekkili firmanın işbu iddialardan çek hakkında icra takibine girişilmesi ile haberdar olduğunu, ...'ın ilgili savcılık dosyasına da taraf bulunmadığını, müvekkili dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, ilgili çek aralarında ticari ilişki bulunan ... Tic. Ltd. Şti tarafından müvekkiline, şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, söz konusu çekin üzerindeki ciro silsilesi tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluşmakta olduğunu Türk Ticaret Kanunu Madde 790 göz önüne alındığında müvekkilinin çekin meşru hamili olduğunu, müvekkili tarafından dava konusu çekin tahsili amacıyla gerçekleştirilen tüm işlemler yasaların tanıdığı hak ve yetkiler kapsamında gerçekleştirildiğini söz konusu işlemlere dayanılarak müvekkili kötü niyetli olmak ile itham etmenin mümkün olmadığını, sürekli ticari faaliyeti bulunan bir firmanın çekin bedelini tahsil etmek için yasal yollara sahip olmasına rağmen ilgili yasal yolları kullanmaması akla ve mantığı olduğu kadar ticari hayatın işleyişine de aykırılık teşkil edecek olduğu nitekim müvekkil de ticari faaliyetinin devamı için nakit paraya ihtiyaç duyan tüm firmaların yapacağı şekilde senedin yasal yollardan tahsili yoluna gittiğini, her ne kadar müvekkilinin çeki kendisine ciro eden şirket ile arasındaki ticari ilişkiyi ve çekin hangi ticari faaliyet ile ilgili olarak verildiğini ispat etmek gibi bir yükümlülüğü bulunmasa da durumun meşruiyetine ilişkin mahkememiz nezdinde herhangi bir kuşku oluşmaması açısından müvekkilinin çeki ne suretle iktisap ettiğini, davacılar, dava dilekçesinde dava konusu çekin ...Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edildiğini, işbu çekin lehtarı sıfatını haiz . tarafından ...a ciro edildiğini,....tarafından .. Ltd. Şti.'ne ciro edildiğini açıkça ikrar etmiştir. bilhassa keşideci sıfatını taşıyan Kana Mimarlık, çeki iyi niyetle iktisap eden yetkili ve meşru hamile karşı borçtan sorumlu olduğunu, davacı ... firması tarafından dava konusu çekin keşide edildiğini ve akabinde ...,...ve ...tarafından ciro edildiğini, bütün davacıların kambiyo sorumluluğunun bulunduğunu hususunda herhangi bir tartışma bulunmadığını, bu itibarla haksız yere işbu davayı ikame eden davacıların taleplerinin reddinin gerektiğini, davacılar tarafından haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın usulden reddini, tazminat taleplerinin reddini, kötü niyetli davacılar aleyhine %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan ve talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE Dava, kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit ve istirdat davasıdır. Uyuşmazlık konusunun davacı tarafın çalındığını iddia ettikleri çek üzerinde tahrifat yapılıp icraya konulduğunu, bu nedenle davacıların davalılara karşı borçlu olmadıklarının tespiti ve çekin istirdatı davası olduğu görüldü. TTK'nın 792. maddesine göre; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." Söz konusu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: ...Sayılı kararına göre; "Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..." İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: ... Sayılı kararına göre; "Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’nda yapılan tespitler neticesinde davalı ...A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı ...Ltd.Şti'nin hamil olarak ... 8.İcra Dairesinde .. .. eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı ...Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir. Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir. İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir." İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: ...Sayılı kararı, Yargıtay incelemesinden geçerek Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin Esas No:..., Karar No: ...sayılı kararı ile aynı gerekçelerle onanmıştır. Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;dava konusu çekin davacının rızası hilafına elden çıktığı dosyamız arasına celp edilen savcılık dosyasından anlaşılmaktadır. Davacı vekili tarafından dava konusu çekteki lehtar kaşe ve imzasının müvekkiline ait olmadığı ve çek üzerinde tahrifat yapıldığı iddia edilmiştir. Dava konusu çekin bankaya ibraz edilip edilmediği konusunda bankaya müzekkere yazılmış olup gelen yazı cevabında çekin davalılardan ... tarafından ibraz edildiği ve çekin bu şirkete iade edildiği belirtilmiştir. Davacının imza inkarı ve sahtecilik iddiası konusunda, dosya arasına celp edilen ... 28. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasında yapılan incelemede, Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi tarafından hazırlanan 26/10/2022 tarihli raporda, dava konusu ... Bankasının ... çek numaralı 30/05/2021 keşide tarihli çekte tahrifat yapıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle dava konusu çek üzerindeki lehtara ait imzanın davacıya ait olmadığı ile çek üzerinde tahrifat yapıldığı mahkememizce kabul edilmiştir.Yerleşik yargıtay uygulamalarına göre TTK'nın 792. maddesine göre çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekmektedir. UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalılar hakkında menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açıldığı; davalılar hakkında bir çok soruşturma dosyasının olduğu tespit edilmiştir. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi'nin ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yukarıda alıntılanılan kararlarında da belirtildiği üzere huzurda görülen davanın davalılarının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği; bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğu; ayrıca davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğu ve hırsızlık sonucu rızası hilafına çekin elinden çıktığı mahkememizce kabul edilerek tüm davalılar bakımından açılan menfi tespit davasının kabulüne karar verilmiştir. Her ne kadar davacı tarafından tüm davalılar bakımından çekin istirdatı talep edilmiş ise de istirdat davasının çeki elinde bulunduran kişiye karşı açılmasının gerekmesi karşısında davalılar ... Şti. Ve ... Tic. Ltd. Şti. bakımından davacının istirdat talebinin reddine, diğer davalı ... Ltd. Şti. bakımından ise istirdat talebinin kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Menfi tespit talebi yönünden; Davanın kabulü ile keşidecisi davacı .. Ltd. Şti olan ...Bankası A.Ş ... Şubesine ait ... nolu 30/05/2021 tarihli 137.500-TL bedelli çeke dayanan ... 8.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından davacıların davalılara BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, Takibe konu asıl alacağın takdiren %20'sine tekabül eden 27.500-TL kötü niyet tazminatının davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 2-İstirdat talebi yönünden; Davanın kabulü ile dava konusu Keşidecisi davacı ...Tic. Ltd. Şti olan ...Bankası A.Ş ... Şubesine ait ... nolu 30/05/2021 tarihli 137.500-TL bedelli çekin davalı ...Tic. Ltd. Şti'den İSTİRDATINA, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 6.831,00-TL karar harcından peşin yatırılan 1.707,75-TL harcın mahsubu ile noksan 5.123,25-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 4-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 30.000-TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-Kendisini vekil ile temsil ettirmeyen davalılar ... Şirketi ile ... Şirketi lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Davacı tarafından yatırılan 166,10-TL yargılama gideri ile 1.707,75 TL peşin harç,59,30 TL başvurma harcından oluşan toplamı 1.933,15-TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 7-Davacı tarafından yatırılan teminat ve bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair tarafların yokluğunda verilen karar, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 05/11/2024 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır