İlk Derece Mahkemesi 2026/828 E. 2026/826 K.

T.C. İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2026/828 Esas KARAR NO:2026/826

DAVA:Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ :25/12/2025 KARAR TARİHİ:30/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin dava dışı iki firma ile ortak sunucu (server) ve bilişim altyapısı kullandığını, ana sunucunun bulunduğu noktada meydana gelen yüksek elektrik gerilimi arızası sebebiyle harddiskte "..." (bozuk bilgi sektörü) oluştuğunu ve ticari kayıtların geri getirilemez şekilde silindiğini beyan etmiştir. Yaşanan bu teknik arıza neticesinde, müvekkilinin Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) göndermekle yükümlü olduğu 2024/04, 2024/05, 2024/06 ve 2024/07 dönemlerine ait yevmiye ve kebir defterleri, defter beratları, defter raporları ile ikincil kopyaların bilgisayar sistemi üzerindeki asıllarının yok olduğunu, bu verileri yeniden oluşturma imkanlarının bulunmadığını ileri sürmüştür. Vergi Dairesinin zayi belgesi olmadan bu kayıtların örneklerini vermediğini belirterek; davanın kabulü ile TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca bahse konu dönemlere ait ticari e-defter ve beratlarının iptali ile müvekkili şirket adına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dosyanın incelenmesinde uyuşmazlık konusunun;Şirkete ait ticari defterlere ilişkin zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olduğunun tespiti hususunda toplanmıştır. Dosya kapsamında aldırılan 15.06.2026 tarihli bilişim ve hesap bilirkişisi raporunda özetle; davacı şirkete ait veri ve bilgilerin tutulduğu sunucunun (server), bulunduğu konumdaki elektrik geriliminin (voltaj) ani değişiminden dolayı arızalanarak bozulduğunun 16.12.2025 tarihli teknik raporla sabit olduğu belirtilmiştir. Yaşanan gerilim değişimi ve enerji dalgalanması sebebiyle davacı firmanın bilgi sistemi altyapısının hasar gördüğü, RAID (çoklu disk kayıt) sistemine ulaşılamaz duruma gelindiği ve bu bilgisayar sistemi çökmesi neticesinde şirketin resmi takiplere esas defterleri ile diğer ticari yazışma kayıtlarına erişiminin imkansız hale geldiği saptanmıştır. Bu teknik tespitler ışığında; davacı şirketin 2024 yılının Nisan, Mayıs, Haziran ve Temmuz (2024/04, 2024/05, 2024/06, 2024/07) dönemlerine ait Yevmiye ve Kebir E-defterleri ile beratları ve e-arşiv içerikleri yönünden zayi belgesi istemli işbu davayı açmakta hukuki yararının ve haklılığının bulunduğu mütalaa edilmiş olup nihai hukuki takdir mahkememize bırakılmıştır. TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir. Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyaanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır. TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir. 19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir. Tebliğin 7.1. maddesinde "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır. Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır. Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı 27/01/2026 tarihli cevabında; e-Defter ve berat dosyalarının kopyalarının muhafaza işleminin Başkanlıktan izin alan özelentegratörlerin ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilmesi, mükellefin asıl e-Defter veberat dosyalarının muhafaza ve ibraz ödevlerini ortadan kaldırmaz. Bu çerçevede e-Defter ve berat dosyalarının yetkili makamlara ibrazı öncelikle ilgili mükelleften yazılı olarak istenecektir. İlgili mükellef tarafından e-Defter dosyaları ile beratlarının yazılı talebe rağmen yetkili makamlara ibraz edilmediğinin veya edilemediğinin tevsikini müteakip, saklama hizmetini veren özel entegratörden Başkanlık aracılığı ile ya da muhafaza işleminin Başkanlık sistemlerinde yapılması halinde ise Başkanlıktan, resmi yazılı talepte bulunularak ilgili e-Defter ve berat dosyalarının kopyalarının ibrazı istenebilecektir. ..." denilmektedir. Başkanlığımız sistemlerinin tetkiki sonucunda; 01.01.2020 tarihi itibari ile e-Defter uygulamasına dahil olan ... vergi kimlik numaralı ... Yapı İnşaat Madencilik Enerji Ve Teknoloji Yatırımları Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin, 2024/4, 2024/5, 2024/6 ve 2024/7 dönemlerine ait defter ve berat kopyalarının Başkanlığımız sistemlerine yüklendiği," bildirilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı 24/02/2026 tarihli cevabında ;Mükellefler tarafından 2019/Aralık dönemi dahil olmak üzere bu döneme kadar olan e-Defterlere ilişkin berat dosyaları, mezkur Tebliğde belirtilen usul ve süreler dâhilinde e-Defter Uygulamasınayüklenmekte olup, bahse konu döneme kadar olan e-Defterler, Başkanlığımıza gönderilmemekte; sadece söz konusu elektronik defterlere ilişkin berat dosyaları (e-Defterin imza ve mühür değeri) Başkanlığımızagönderilmektedir. Elektronik defterler, ilgili berat dosyaları ve GİB onaylı berat dosyaları, yetkili birimler tarafından talep edildiğinde ibraz edilmek üzere mükellefler tarafından kendi sistemlerinde muhafaza edilmektedir. 2020/Ocak döneminden başlamak üzere müteakip dönemlerin e-Defterlerinin ve beratlarının kopyaları, saklanmak üzere Başkanlığımıza gönderilmektedir. 2020/Ocak ayı ve müteakip dönemler e- Defter ve berat dosyalarının kopyaları halihazırda sadece Başkanlığımız bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilmektedir (İkincil kopyaların saklanması hususunda Özel Entegratörlere yetki verilmemiştir). Bu durum, mükelleflerin asıl e-Defter ve berat dosyalarını muhafaza ve ibraz ödevlerini ortadan kaldırmamaktadır. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, ... vergi kimlik numaralı ... BİLİŞİM TEKNOLOJİ VE YAZILIM A.Ş.' nin ikincil kopya saklama yetkisi bulunmamaktadır.

Somut olayda; davacı tarafından ziyaa nedeniyle zayi belgesi verilmesi talep edilen e defter ve beratlarının oluşturulup sisteme yüklendiği, davacı şirkete ait veri ve bilgilerin tutulduğu sunucunun (server), bulunduğu konumdaki elektrik geriliminin (voltaj) ani değişiminden dolayı arızalanarak bozulduğunun 16.12.2025 tarihli teknik raporla sabit olduğu belirtilmiştir. Yaşanan gerilim değişimi ve enerji dalgalanması sebebiyle davacı firmanın bilgi sistemi altyapısının hasar gördüğü, RAID (çoklu disk kayıt) sistemine ulaşılamaz duruma gelindiği ve bu bilgisayar sistemi çökmesi neticesinde şirketin resmi takiplere esas defterleri ile diğer ticari yazışma kayıtlarına erişiminin imkansız hale geldiği saptanmıştır. Bu teknik tespitler ışığında; davacı şirketin yerinde inceleme sonucu tanzim edilen bilirkişi raporundaki bilgisayar mühendisi bilirkişinin tespitlerinden anlaşılmış tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelere yönelik zayi belgesi verilebilmesi için, hem defterlerin saklanması için gereken özenin gösterildiğinin, hem de bu özen gösterilmesine rağmen zayi olgusunun gerçekleştiğinin davacı tarafından ispatı zorunludur. Davacının ticari defterlerini GİB sistemine entegratör aracılığı ile veya doğrudan sistem üzerinden yüklemesi yeterli olmayıp, aynı zamanda bu defterlerin yedeklerini saklaması, dikkat ve özen yükümlülüğünün bir gereği olup, defterlere ulaşılamama nedeni tespit edilemediği gibi, defterlerin yedeklerinin davacı tarafından saklanmadığı sabit olup, kanunen sınırlı olarak sayılmayan ancak davacının özen yükümlülüğünü ihlali anlamına gelmeyecek deprem,sel,yangın,doğal afet gibi irade dışı sebeplerle zayi belgesi istemli dava açılabileceği, davacının gerekli özen yükümlülüğünü yerine getirdiği halde belgelerin kaybolduğunu ispatlayamadığı, TTK 82/7 uyarınca zayi kararı verilmesi koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmış olmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 732-TL harçtan , davacı vekilince yatırılan 615,40-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 116,60-TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Karar kesinleştiğinde, arta kalan gider avansı bulunması halinde ayrı bir karar yazmaya gerek olmaksızın, HMK.'nın 333. maddesi ve gider avansı tarifesine göre, ilgililerine re'sen iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345/1. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 30/09/2026

Katip ... E-İMZA

Hakim ... E-İMZA