İlk Derece Mahkemesi 2026/1788 E. 2026/668 K.

T.C. İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1788 Esas KARAR NO : 2026/668

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 23/09/2026 KARAR TARİHİ : 25/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait pay defterinin şirket merkezinde muhafaza edilmekte iken evrak ve defterlerin düzenlenmesi sırasında yerinde bulunamadığını, bu sebeple zayi olduğunu beyanla; yeni pay defterinin noterlikçe açılış onayının yapılabilmesine izin verilmesi yönünden ihtiyat tedbir kararı verilmesine, neticeden pay defterinin zayi olduğunun tespitine dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir. GEREKÇE: Dava; Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesi gereğince açılmış zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Belgelerin saklanması ve saklama süresi başlıklı TTK'nun 82. maddesinde tacir tarafından saklanması zorunlu olan defterler ve belgelere ilişkin hangi koşullarda zayi belgesi verilebileceği düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir. TTK'nun 82. maddesine göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin 1. fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıftandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. TTK'nun 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. (Yargıtay 11. HD. 08.12.2014 tarih, 2014/12543-19170 E. K.) Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir. Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir. (YHGK. 16.03.2016 tarih. 2014/827 Esas, 2016/311 Karar) Somut olayda; davacı vekili, müvekkili şirkete ait pay defterinin şirket merkezinde muhafaza edilmekte iken evrak ve defterlerin düzenlenmesi sırasında yerinde bulunamadığını, bu sebeple zayi olduğunu iddia etmiştir. Yukarıda da açıklandığı üzere kanun uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için saklamakla yükümlü ticari defterlerin bir afet veya hırsızlık gibi sebepler ile zayi olması gerekir. Bunun haricinde, tacirlerin basiretli davranma yükümlülüğü bulunmakta olup ticari defterlerin saklanmasında gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi gerekir. Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan sebepler ile davacının basiretli bir tacir gibi davranmaması, ticari defterlerin saklanmasında gerekli özeni göstermemesi ve defterlerin zayine sebep olacak afet veya hırsızlık gibi bir durumun meydana gelmemesi sebebiyle yasal şartları taşımayan davanın reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden; 1-DAVANIN REDDİNE, 2-Yeterince harç alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere karar verildi. 25/09/2026

Katip ... ¸e-imza

Hakim ... ¸e-imza