İlk Derece Mahkemesi 2025/892 E. 2026/429 K.

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ T.C. ... TÜRK MİLLETİ ADINA 6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2025/892 Esas KARAR NO : 2026/429

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... DAVALI : ... - DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 20/11/2025 KARAR TARİHİ : 22/05/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 13/06/2026 Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İşyerine ait defter ve beratların kayıtlarının tutulduğu bilgisayarda ortaya çıkan sorun nedeni ile 2025-1-2-3 dönemine ait defter ve beratlarına ulaşılamadığını, Gelir idaresi sisteminde ikincil kopyaların bulunduğunu ancak kopyaların taraflarına verilemediğini, mahkemece verilecek zayi belgesi ile sisteme yeniden ilgili dönemlerin defter ve beratlarının yüklenmesinin yapılacağını beyanla taraflarına 2025-1-2-3 dönem defter ve beratları için zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Dava; TTK'nın 82/7. Maddesine dayalı olarak açılan zayi belgesi istemine ilişkindir. 6102 Sayılı TTK'nın 82/7. maddesi; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava ... açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklindedir. Zayi belgesi isteminin ileri sürülebilmesi için, defteri saklamakla yükümlü olan tacirin tüm özeni göstermesine rağmen engel olamayacağı sebeplerle (Doğal afet veya hırsızlık gibi) zayi olması, ayrıca zayiinden itibaren 30 günlük hak düşürücü sürede davanın açılması gerekmektedir. TTK 82/7’de kanun koyucu defter ve belgeleri zayi olan tacire (ve diğer ilgililere) zayi belgesi verilebilmesi için, defter ve belgelerin “yangın, su baskını veya deprem gibi bir afet sebebiyle“ zayi olması gerektiğini belirtmektedir. Bu düzenleme özellikle iki açıdan önem taşımaktadır: Kanun koyucu bu düzenlemeyle sadece mücbir sebep teşkil eden olayların söz konusu olması halinde zayi belgesi istenebileceğini ifade etmeye çalışmakta olup, ikinci olarak buradaki sayımın sınırlayıcı olmadığı, aksine örnekseme suretiyle yapıldığı, düzenlemede yer alan “gibi” ifadesinden anlaşılmaktadır. Böylelikle kanun koyucu bu hallere benzeyen ve mücbir sebep teşkil eden başka durumlar için de zayi belgesi alınabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte zayi belgesi istenebilecek olan olayın da, tacirin faaliyet ve işletmesi dışında kalan, harici bir olay olması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla defterlerin zıyaına neden olan olayla, bu olayın cereyan ettiği işletme arasında bir bağlantı olmamalı, mücbir sebep teşkil eden olay, kaynağını işletme dışında bulmalıdır. Yani diğer bir anlatımla, olay ile olayın meydana geldiği işletme arasında fonksiyonel bir bağ olmaması gerekmektedir. Somut olayda davacı yan özetle, dava konusu defter ve berat kayıtlarının tutulduğu bilgisayarda ortaya çıkan sorun nedeniyle 2025/1-2-3 dönemine ait defter ve beratlara ulaşılamadığını, ikincil kopyaların Gelir İdaresi Sisteminde mevcut olduğunu ancak bu kopyaların firmalara yeniden verilmediğini, zayi belgesi ile mevcut defterin sistemden silinerek yeniden yükleme yapılabileceğini ileri sürmüştür. Diğer yandan Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 08/04/2026 tarihli cevabi yazısı kapsamında; davacı şirketin 01.01.2025 tarihinde e-Defter uygulamasına dahil olduğu, yazı tarihi itibariyle en son 2025/09 dönemi e-defter ve beratlarını GİB sistemine yüklediği bildirilmiş ve cevabi yazı ekinde 2025/01-02-03 dönemlerine ait e-defter ve berat dosyalarının gönderildiği anlaşılmıştır. Değinilen cevabi yazı doğrultusunda davada zayi belgesi verilmesi talep edilen döneme ait e-defter ve bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sisteminde yüklü durumda bulunduğu anlaşılmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ikincil kopyaların mükellefe verilmesi talebinin uygun görülmediği bildirilmiş ise de, ikincil kopyaların mükelleflere verilmemesine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Aksine ilgili Tebliğ'den Bakanlıktan ikincil örneklerin temin edilemediği hallerde zayi belgesi istenileceği belirtilmektedir. (Aynı yönde bkz. ... BAM 21. HD. 2025/1491 E., 2025/1498 K., 04/12/2025 T.) Nitekim konuya emsal olarak ... Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dava Dairesi'nin 2025/1071 Esas, 2025/1921 Karar sayılı ve 17/09/2025 tarihli istinaf isteminin reddi kararına konu olan ... 2. Vergi Mahkemesi'nin 2024/870 Esas, 2025/63 Sayılı kararında özetle; "...Elektronik Defter Genel Tebliğinin 7. maddesi uyarınca, e-Defter tutanların ancak e-Defter ve berat dosyalarının, muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan temin edilemediği durumlarda, mücbir sebep halleri kapsamında zayi belgesi için başvuru yapabileceğinin düzenlendiği buna karşılık, davacı şirketin bu yönde yaptığı başvuru üzerine davalı idarece, davacı şirketin talebinin zayi belgesi için başvuru yoluna yönlendirilerek reddedildiği, davacı şirketin zayi belgesi almak amacıyla açtığı dava da, ... Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin K:2024/537 sayılı kararında belirtildiği üzere ikincil kopyaların mükelleflere verilmemesine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığı açık olduğundan, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline..." dair karar verilmekle özetle e-defterlerin örneğinin verilmesi istemine ilişkin yapılan başvurunun GİB tarafından zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. Yapılan açıklamalar kapsamında davaya konu e-defter ve bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sisteminde yüklü durumda bulunduğu ve İkincil kopyaların mükelleflere verilmemesine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığı hep birlikte gözetildiğinde zayi belgesi verilme koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre; 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 615,40 TL 'nin mahsubu ile bakiye 116,60 TL'nin Davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin Davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, davacı şirket temsilcisinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/05/2026

Katip ... Hakim ... BU BELGE GÜVENLİ ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞTIR