İlk Derece Mahkemesi 2025/551 E. 2026/393 K.

T.C. İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2025/551 Esas KARAR NO:2026/393

DAVA:Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) DAVA TARİHİ:05/08/2025 KARAR TARİHİ:16/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP: Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; 13.03.2025 tarihinde, müvekkiline ait ... plakalı araç ile davalı şirkete ait ... plakalı aracın karışmış olduğu maddi hasarlı trafik kazasında davalı tarafın %100 kusurlu olduğunu, kaza nedeniyle müvekkilinin orijinal olan aracında değer kaybı meydana geldiğini, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca davalı sigorta şirketine 18.06.2025 tarihinde yapılan yazılı başvuruya rağmen herhangi bir ödeme yapılmadığını, mevzuat gereği sigortaya başvuru zorunluluğunun alternatif bir çözüm yolu olması sebebiyle uyuşmazlıkta zorunlu arabuluculuk dava şartının bulunmadığını, araçta oluşan değer kaybından sürücü, işleten ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısının müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, HMK'nın 107. maddesi uyarınca belirsiz alacak olarak şimdilik 100,00 TL değer kaybı tazminatının, davalı sigorta şirketi yönünden sigorta limiti ile sınırlı olmak üzere temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... Limited Şirketi vekilinin mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin kazaya karışan ... plakalı aracın mülkiyet sahibi olduğunu, ancak söz konusu aracın kaza tarihini de kapsayacak şekilde 14.03.2024 tarihli ve 24 ay süreli uzun dönemli araç kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... ... A.Ş.’ye kiralandığını, KABİS kayıtları, damga vergisi beyannamesi ve ticari defterler ile sabit olan bu uzun süreli kiralama ilişkisi karşısında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. ve 85. maddeleri uyarınca fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olgularının kiracı şirkete geçtiğini ve müvekkilinin işleten sıfatının kalmadığını ileri sürerek davanın öncelikle pasif husumet yokluğundan reddini; esasa ilişkin olarak ise kazadaki kusur dağılımını kabul etmediklerini, davacıya ait aracın model yılı ve yüksek kilometresi dikkate alındığında geçmiş hasar kayıtlarının bulunmasının muhtemel olduğunu, aynı bölgeden mükerrer değer kaybı talep edilemeyeceğini ve parçaların niteliği gereği değer kaybı oluşmadığını savunarak davanın esastan reddini, davanın uzun dönem kiracı şirkete ihbarını ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Her ne kadar davalı ... Sigorta A.Ş cevap dilekçesi adı altında 29/09/2025 tarihli dilekçesini ibraz etmişse de dava dilekçesinin davalı şirkete 14/08/2025tarihinde tebliğ edilmiş olup 2 haftalık yasal süre geçtikten sonra verildiği anlaşıldığından Mahkememizce cevap dilekçesi olarak değerlendirilmemiş, beyan dilekçesi olarak kabul edilmiştir, davalı taraf beyan dilekçesi ile; dava konusu ... plakalı aracın müvekkil şirket nezdinde sigortalı olduğunu, söz konusu araç için pert işlemi tesis edildiğini ve ZMMS poliçe limitinin tükendiğini, pert olan araçlarda değer kaybı tazminatı ödenmesinin mümkün olmadığını, aracın çekme belgeli olması ve tam ziya durumu nedeniyle değer kaybı taleplerinin hem ZMMS hem de İMM genel şartları ile yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca teminat dışı kaldığını, ayrıca müvekkil şirketin poliçe teminat limitleri ile sınırlı sorumlu olduğunu, hesaplama yapılması durumunda ise güncel genel şartlardaki formüllerin esas alınması gerektiğini, kazaya ilişkin kusur durumunun uzman bilirkişi marifetiyle tespiti gerektiğini, davacının haksız faiz talebinin reddinin icap ettiğini, bununla birlikte dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmadığını, zamanaşımı süresinin dolduğunu, usulüne uygun sigorta başvurusu şartının yerine getirilmediğini ve belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını belirterek, davanın usulden ve esastan reddini savunmuştur. DELİLLER: ... ve ... plakalı araçların trafik tescil kayıtları, ... plakalı araca ait sigorta poliçesi ve hasar dosyası, ... plakalı aracın tramer kayıtları, davalı ... Servis Şti.’nin ticari defter ve kayıtları, dava dışı ... ... A.Ş.’nin ticari defter ve kayıtları, taraflar arasında akdedilen sözleşme, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün müzekkere cevabı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; dava, davacı tarafa ait ve sevk ve idaresindeki ... plakalı araca, davalı ... Limited Şirketine ait ve davalı ... Sigorta A.Ş tarafından ZMM sigorta poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın çarpması sonucunda meydana gelen trafik kazası sonucunda davacı tarafa ait araçta meydana gelen değer kaybı tazminatı istemine ilişkindir. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tarafa ait ve sevk ve idaresindeki ... plakalı araca, davalı ... Limited Şirketine ait ve davalı ... Sigorta A.Ş tarafından ZMM sigorta poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın çarpması sonucunda trafik kazasının meydana geldiğini ve değer kaybı oluştuğunu belirterek belirsiz alacak davası olarak daha sonra dava değeri arttırılmak üzere 100,00 TL değer kaybı tazminatının temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir Davalı ... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın uzun süreli olarak kaza tarihini kapsar şekilde ... ... A.Ş'ne kiralandığını, davanın ... ... A.Ş'ne ihbarını, davanın bu nedenle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, aksi halde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş vekili beyan dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın pert işlemi görmesi gerektiği tespit edilerek 300.000,00 TL maliyet ödemesi ile poliçe limitinin tüketildiğini, kasko poliçesi İMM teminatı kapsamında davacının değer kaybı talebine ilişkin olarak aracın pert olması nedeni ile araçta değer kaybı oluşmayacağı tespit edildiğinden davacının taleplerinin kabul edilmediğini, davaya konu aracın çekme belgeli işleme tabi tutulduğunu, değer kaybı taleplerinin teminat dışı olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş vekilinin zamanaşımı definin süresi içerisinde ileri sürülmediğinden reddine karar verilerek yargılamaya devam olunmuştur. Davanın ... ... A.Ş'ne usulüne uygun olarak ihbar edildiği anlaşılmıştır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 18. fıkrasında ise özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmayacağı düzenlemesi yer almaktadır. Kanunun bu özel düzenlemesi karşısında dava şartı olarak zorunlu arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanma yeri bulamaz." düzenlemesine göre davacı vekilinin özel dava şartı olarak düzenlenen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi kapsamında zorunlu başvuru şartını yerine getirmiş olması nedeniyle arabuluculuğa başvuru zorunluluğunun bulunmadığı Mahkememizce kabul edilmiştir. Mahkememizce yapılan yargılama sırasında yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde Makina Mühendisi Bilirkişi ... ve Mali Müşavir Bilirkişi ... tarafından 02/03/2026 tarihinde düzenlenen bilirkişi heyet raporuna göre; "Teknik Yönden İncelemelerde; olan trafik kazasında, ... plakalı aracın firari sürücüsünün %100 (Yüzde Yüz) oranında kusurlu olduğu,... plakalı araç sürücüsü ...'ın kusurunun bulunmadığı, dava konusu araç PERT (tam hasarlı) olduğundan dolayı, yargıtay kararları doğrultusunda tam hasarlı araçta değer kaybının olmayacağı, davalı ... Servis Dan. Oto. Turizm San. Tic. Ltd. Şti.’nin incelenen ticari defterine göre, 120. Alıcılar hesap kodu altında dava dışı ihbar olunan ... ... A.Ş. ile olan cari ilişkilerini takip etmekte olup, davalının ticari defter ve muhasebe kayıtları üzerinde yapılan incelemede; davalı tarafından dava dışı ihbar olunan şirket adına 01.12.2025 tarihli, ... numaralı ve toplam1.285 adet araca ilişkin 2025 yılı Aralık ayı kira bedelini içeren 40.907.640,00 TL tutarında fatura düzenlendiği, söz konusu faturanın davalının cari hesap kayıtlarına işlendiği ve dava konusu ... plakalı araca ilişkin Aralık 2025 kira bedelinin de bu fatura kapsamı içerisinde yer aldığı, taraflar arasındaki süregelen ticari ilişki kapsamında, 2025 yılı Kasım ayı sonuna kadar davalı tarafından dava dışı ... şirketi adına toplam 692.210.148,84 TL tutarında fatura düzenlendiği; buna karşılık dava dışı şirket tarafından davalıya toplam 620.977.244,91 TL ödeme yapıldığı muhasebe kayıtlarından anlaşıldığı, 29.11.2025 tarihli ekstre bitim tarihi itibariyle, fatura ve ödeme tutarları arasındaki farkın 71.232.903,93 TL olduğu ve bu tutar itibariyle davalının dava dışı ... şirketinden cari hesap bakiye alacaklı bulunduğu, ayrıca düzenlenen tüm faturaların ve gerçekleştirilen tahsilat hareketlerinin davalının muhasebe sisteminde usulüne uygun şekilde kaydedildiği ve tüm hareketlerin 120 Alıcılar hesap kodu altında izlendiği tespit edildiği, dava dışı ... ... A.Ş.’nin incelenen ticari defterlerine göre, dava dışı 320. Satıcılar hesap kodu altında davalı ... Servis ile olan cari ilişkilerini takip etmekte olup, dava dışı ... ... A.Ş.’nin ticari defterleri incelendiğinde, davalı tarafından dava dışı ihbar olunan şirket adına 01.12.2025 tarihli, ... numaralı ve toplam 1.285 adet araca ilişkin 2025 yılı Aralık ayı kira bedelini içeren 40.907.640,00 TL tutarında fatura düzenlendiği, söz konusu faturanın dava dışı şirketin cari hesap kayıtlarına işlendiği ve dava konusu ... plakalı araca ilişkin Aralık 2025 kira bedelinin de bu fatura kapsamı içerisinde yer aldığı, taraflar arasındaki süregelen ticari ilişki kapsamında, 2025 yılı Kasım ayı sonuna kadar davalı tarafından düzenlenen tüm faturaların ve gerçekleştirilen tahsilat hareketlerinin dava dşı şirketin muhasebe sisteminde usulüne uygun şekilde kaydedildiği ve tüm hareketlerin 120 Alıcılar hesap kodu altında izlendiği, 29.11.2025 tarihli ekstre bitim tarihi itibariyle, dava dışı şirketinin davalı şirkete 71.118.403,94 TL cari hesap bakiye borçlu olarak bulunduğu tespit edildiği, davalı ... Servis A.Ş. tarafından ihbar olunan ... A.Ş. adına düzenlenen cari hesaba konu faturaların E-Arşiv Fatura şeklinde usulüne uygun olarak düzenlendiği, düzenlenen tüm faturaların davalı ve dava dışı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, faturaların taraflar arasında akdedilen kira sözleşmesi uyarınca araç kiralama bedelleri muhteviyatında düzenlenmiş olduğu, bu yönde bir ihtilaf bulunmadığı kanaatine varıldığı, davalılardan ... Servis A.Ş. ile ihbar olunan ... A.Ş. arasında 14.03.2024 tarihinde Araç Kiralama Sözleşmesi akdedilerek dava konusu kazaya karışan ... plakalı ve ... - ... marka model aracın ... A.Ş. tarafından kiralanmış olduğu, akabinde ... A.Ş. ile dava dışı ... arasında 25.09.2024 tarihinde Bireysel Paylaşımlı Araç Kiralama Sözleşmesi akdedilerek sürü ... tarafından söz konusu araç 13/03/2025 tarihinde saat 02:33’te kiralamış olduğu, davalı ... Servis A.Ş. ile ... A.Ş.’nin incelenen ticari defter ve kayıtlarına göre, düzenlenen faturaların ve karşılığı yapılan ödemelerin ticari defterlerde kayıtlı olduğu, taraflar arasında 2025 yılından itibaren süregelen aktif, gerçek bir ticari ilişki bulunduğu, cari hesaba konu işlemlerin faturalarla da desteklendiği, ayrıca ticari kayıtların birbirini teyit ettiği, muhasebesel yönden taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamakta olup, davacının “değer kaybı” talebi kapsamında teknik yönden incelemeler sonucunda dava konusu araç pert(tam hasarlı) olduğundan dolayı, yargıtay kararları doğrultusunda tam hasarlı araçta değer kaybının olmayacağı kanaatine varıldığı" şeklinde rapor düzenlendiği anlaşılmıştır. 2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Davalı ... Limited Şirketi tarafından dosyaya sunulan araç kiralama sözleşmesinde ... Limited Şirketi kiralayan ve ... kiracı durumundadır. Sözleşme tarihinin 14/03/2024 tarihi olduğu ve 24 ay süreli olarak düzenlendiği, sözleşme kapsamında ... plaka sayılı aracın ... tarafından kiralandığının anlaşıldığı, davalı ... Limited Şirketi ile ihbar olunan ... arasında araç kiralamaya dayalı gerçek bir ticari ilişkinin bulunduğu ve bu ilişkinin cevap dilekçesi ekinde sunulan faturalar ve cari hesap ekstresi ile desteklendiği anlaşılmakla davalı ... Limited Şirketi'nin sözleşme içeriğine göre işletenlik sıfatının bulunmadığı anlaşılmakla davacı tarafça davalı ... Limited Şirketi'ne yönelik açılan davanın davalının işleten sıfatı bulunmadığından pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Davacı tarafça davalı ... Sigorta A.Ş'ye yönelik olarak açılan dava yönünden; ... plaka sayılı aracın kaza tarihinde davalı ... Sigorta A.Ş tarafından ZMM sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu, davacı tarafa ait ... plakalı aracın taraflar arasında yapılan mutabakatla ve bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere pert (tam hasarlı) olduğundan dolayı değer kaybının oluşmayacağı anlaşılmakla düzenlenen bilirkişi raporu denetime elverişli olmakla hükme esas alınarak davacı tarafça davalı ... Sigorta A.Ş'ye yönelik olarak açılan davanın değer kaybı talebinin koşulları oluşmadığından reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacı tarafça davalı ... Limited Şirketi aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE, 2-Davacı tarafça davalı ... Sigorta A.Ş'ye yönelik olarak açılan davanın değer kaybı talebinin koşulları oluşmadığından reddine, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 732,00-TL harcın, peşin alınan 615,40-TL harçtan mahsubu ile eksik kalan 116,60-TL harcın davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, 4-Davalılar lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 100,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 16/06/2026

Katip ... e-imzalı*

Hakim ... e-imzalı*