İlk Derece Mahkemesi 2025/503 E. 2026/506 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/503 Esas KARAR NO : 2026/506

DAVA : İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 09/07/2025 KARAR TARİHİ : 10/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, taraflar arasında 16.05.2025 tarihli Alt-İmtiyaz (Franchise) Anlaşması ile davalı-borçluya "... " adresinde kain taşınmazda faaliyet göstermesi için franchise mağazası işletme hakkı verildiği; taraflar arasında düzenlenen sözleşme ve kurulan alt-imtiyaz (franchise) ilişkisi kapsamında davalı-borçluya söz konusu mağazada müvekkil şirketin hak sahibi olduğu marka ve logo altında süpermarket işletme hakkı verilmiş; bu suretle bir ticari ilişki kurulduğu; taraflar arasındaki mevcut ticari ilişki devam ederken davalı-borçlu sözleşmeye aykırı davranışlarda bulunduğu ve yine davalı-borçlunun müvekkil şirkete olan borcunu ödememesinden dolayı müvekkil şirket tarafından ... 18. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlatılarak davalı-borçluya ödeme emri gönderildiği ancak davalı-borçlu borçlarını ödemediği gibi kötü niyetli olarak itiraz ederek takibi de durdurduğu neticeten davanın kabulüne, davalı-borçlu tarafın davaya konu icra takibine yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz borca itirazının iptaline ve takibin, takip tarihi itibariyle işleyecek faiz, vekalet ücreti ve tüm ferileri ile birlikte devamına,kötü niyetli davalı-borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkumiyetine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. SAVUNMA/Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davaya dayanak gösterilen sözleşme, müvekkile herhangi bir ruhsat alınmaksızın imzalatıldığı; müvekkilin “ruhsat işlemleri tamamlandıktan sonra sözleşme yapılması” yönündeki ısrarlı talebi davacı tarafça reddedildiği; ruhsat alınmadan sözleşme imzalandığı “ruhsat işlerini biz hallederiz, sıkıntı yok” denilerek müvekkil yönlendirildiği; noterde yapılması gerektiğini beyan eden müvekkile masraf harcamaya gerek yok, bizde matbu sözleşmeler var siz imzalayın gerisini biz hallederiz denildiği; sözleşme imzalandıktan sonra müvekkil de çalışmaya başladığı; davalının bu sözlü güvencelerle yedi ay boyunca işyerini açık tuttuğu, tüm yükümlülüklerini ifa ettiği ancak belediyece işyerine ruhsat verilmediği; ruhsat verilmemesine rağmen iş yeri açık ve çalışmaya devam ettiği; davacı şirket herhangi bir çözüm sunmadan “sözleşmeye aykırı davrandığınız için ceza uyguluyoruz” demesi üzerine sözleşme fesih edildiği; dürüstlük kuralına aykırı olduğu; davacı şirketin asıl amacı müvekkilin teminat olarak yatırdığı 100.000 TL’den kalan 26.277,70 TL’lik kısmı ödememek için haksız bir borç tahakkuku oluşturduğu; 60.000 TL cezai şart kesintisi yapıldığı, ardından 33.722,30 TL’lik icra takibi başlatıldığı; bu davranışlar hem Borçlar Kanunu'nun 2. maddesindeki dürüstlük kuralına hem de cezai şart uygulamalarına ilişkin Yargıtay içtihatlarına açıkça aykırı olduğu;
 sözleşmede cezai şart uygulanabilmesi için sözleşmenin esaslı ihlalinin ve zarar doğduğunun ispatı gerektiği; ruhsat alınamamasının tek nedeni müvekkil değil; ruhsatın öncesinde ve sözleşme yapılmadan sağlanması gereken kurumsal organizasyon olduğu; koşul oluşmadığı için sözleşme zaten başlangıçta ifa imkânsızlığı taşıdığı; sözleşmeye aykırı davranıldığı iddia edilmesi mümkün olmadığı; davalı adına düzenlenmiş herhangi bir teslimat veya kabul iradesi dosyaya sunulmadığı; sözleşmenin fesih edileceği de müvekkile ihtar edilmediği neticeten davanın reddine; icra inkâr tazminatı talebinin reddine,
 yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine

 karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. DELİLLER VE GEREKÇE/ Dava, İİK m.67 kapsamında itirazın iptali davasıdır. Dava konusu uyuşmazlığın davacının takip dosyasında taraflar arasında imzalanan franchise alt-imtiyaz sözleşmesi kapsamında davalıdan alacaklı olup olmadığı; alacaklı ise miktarının tespitine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizin 03/12/2025 tarihli duruşma ara kararı ile davalının sözleşmeye aykırılık iddiası dikkate alınarak taraf ticari defterlerinde inceleme yapılmak suretiyle mali müşavir bilirkişden rapor alınmasına karar verilmiştir.Mali müşavir bilirkişi ...'den alınan 18/02/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle;... 18.İcra Dairesi'nin ... E.Nolu Takip dosyası incelendiğinde “Alacaklı (Davacı)...A.Ş tarafından “Borçlu (Davalı) ...” aleyhine haciz talebiyle yürütülen takipte, borcun sebebi borçlu ile aralarında imzalanan 16.05.2024 tarihli frenchise alt-imtiyaz sözleşmesine dayanan borcun tahsili olarak 33.722,30 TL belirtildiği görüldüğü, taraflar arasında 22.04.2025 tarihinde ... dosya numaralı ve... başvuru numaralı dava şartı arabuluculuk hizmetine ilişkin görüme son tutanağı imzalanmış olduğu ve anlaşamama ile sonuçlandığı, Davacı/alacaklı şirketin sunduğu davalı/borçlu ...'a ait cari hesap ekstresinde yapılan incelemede; davalı/borçlu ...'ın "..." adresinde 01.06.2024 tarihinde faaliyetine başladığı, aşağıdaki Tablo: 1'de görüldüğü üzere “01.06.2024 tarihinden 30.10.2024 tarihine kadar Kredi kartı ve nakit ödeme ile satışların yapıldığı ve davalının/borçlunun toplam 5 ay faaliyet gösterdiği kanatine varıldığı, Bu sebeple; Sözleşmesi'nin 14. maddesi gereği, sözleşme süresi 3 yıl olarak belirlenmiş olup davalı/borçlu taraf, sözleşme süresi dolmadan, herhangi bir haklı sebep sunmadan bayi tarafından kapanışı yapılmak suretiyle Sözleşmenin sonlanması sebebiyle; , davacı /Alacaklı ... A.Ş'nin davalı borçlu ... adına 29.01.2025 tarihli , ... nolu 60.000,00 TL'lik Sözleşme Şartlarına Uymama Bedeli faturasının düzenlendiği ve davacının/alacaklının yasal defterlerinde ... nolu yevmiye maddesi ile kayıtlara alındığı görüldüğü, davacı/alacaklı şirketin sunduğu, davalı/borçlu ...'ın 2024 ve 2025 yılına ait cari hesap ektresinde yapılan incelemede; davalı/borçlu tarafın 29.01.2025 tarihi itibariyle 33.722,30 TL borçlu olduğu tespit edilmiştir. Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede, taraflar arasında 16.05.2014 tarihli alt-imtiyaz (franchise) sözleşmesi kapsamında ...adresinde davacının imtiyaz, davalının alt imtiyaz sahibi sıfatıyla "..." ticari ismi ve hizmet markası altında bakkaliye, perakende gıda ve gıda dışı ürünler satış dükkanlarının işletilmesi olduğu; sözleşmenin 3.3 maddesinde davalının alt imtiyaz sahibi olarak işini uygulanmakta olan kanun, tüzük, resmi yönetmeliklere uygun olarak kendi nam ve hesabına uygun kendi nam ve hesabına işletmesini kabul ve taahhüt ettiğinin kararlaştırıldığı; sözleşmenin 3 yıl olarak kararlaştırıldığı,sözleşmenin 18. Maddesinde "alt imtiyaz sahibi, iş bu sözleşmedeki yükümlülüklerinden herhangi birisine aykırı hareket etmesi halinde imtiyaz sahibinin fesih dahil sair tüm zararlarının tazminine ilişkin 50.000,00 TL+ kdv cezai şartı ilk talepte imtiyaz sahibine ödeyeceği, cezai şartın fahiş olmadığı ve tenkis talep etmeyeceğini kabul ettiği kararlaştırılmıştır. Talimat mahkemesince dinlenen Davacı tanığı ... beyanında "Bildiğim kadarıyla taraflar arasında franchise mağazası işletme sözleşmesi vardı, ben davacı şirket bünyesinde bölge yöneticisiyim, davalı taraf sözleşme gereği üç yıl süre ile marketi açık tutması gerekirken bir yıl açık tutmuş daha sonra kapatmıştır, sözleşmeyi bu hali ile ihlal etmiştir, buna ilişkin denetimleri ben yaptım," dediği; davalı tanığı Halit Doğan beyanında " Taraflar arasında franchise sözleşmesi vardı, davalı taraf üç yıl mağazayı açık tutması gerekmesine rağmen mağazayı açtıktan altı yedi ay sonra mağazanın ev olarak görünmesi sebebiyle belediye tarafından iş yeri ruhsatı verilmemesi sebebiyle iş yeri kapatılmıştır, belediye tarafından davalıya 400-500 bin tl ceza kesileceği belirtildiği için davalı taraf mağazayı kapatmıştır, normal şartlarda olması gereken iş yeri ruhsatı alındıktan sonra franchise sözleşmesinin imzalanmasıydı ancak ben davacı tarafa 100.000,00 TL ödeme yaptıktan sonra benim olmadığım bir vakitte davalı eşime frahnchise sözleşmesini imzalatmıştır, davacı taraf iş yeri ruhsat sözleşmesinde yardımcı olacağını beyan etmesine rağmen yardımcı olmamıştır, davacı tarafa güvenerek demir baş masrafı yaptık, buna ilişkin zararlarımız mevcuttur" dediği anlaşılmıştır. Davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan ... 18. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası kapsamında 33.722,30 TL sözleşmeye dayanan borcun tahsili talebiyle başlatıldığı; davalının borca ve ferilerine itiraz etmesi üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır. Davalı taraflar arasındaki iş bu sözleşme kapsamında herhangi bir ruhsat alınmaksızın matbu sözleşme imzalatıldığı; ve davacının ruhsat işlerini halledeceği yönünde sözlü güvencelerle yedi ay boyunca işyerini açık tuttuğu, tüm yükümlülüklerini ifa ettiği ancak belediyece işyerine ruhsat verilmediği; ruhsat verilmemesine rağmen iş yeri açık ve çalışmaya devam ettiğini sözleşmenin başlangıçta ifa imkansızlığı oluşturduğu savunmasında bulunmuş ise de talimat mahkemesince alınan tanık beyanları da dikkate alındığında tarafların tacir olduğu, basiretli tacir olarak hareket etme zorunluluğunun hasıl olduğu, davalının davaya konu markete ilişkin ruhsat ve izin almadan işletmesinin hukuka aykırı olduğu; sözleşme kapsamında davacıya bu hususta yükümlülük yüklenmediği, sözleşmenin 3.3 maddesinde davalının alt imtiyaz sahibi olarak işini uygulanmakta olan kanun, tüzük, resmi yönetmeliklere uygun olarak kendi nam ve hesabına uygun kendi nam ve hesabına işletmesini kabul ve taahhüt ettiğinin kararlaştırıldığından davalının öncelikle işyeri ruhsatını aldıktan sonra faaliyete geçmesi gerektiği halde üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle ifa imkansızlığından bahsedilemeyeceği anlaşılmıştır. Davacı taraf ticari defterlerinde yapılan incelemede davacı taraf ticari defterlerinin usule uygun tutulduğu; lehe delil vasfına haiz olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafa 03.12.2025 tarihli duruşma ara kararı uyarınca HMK m.222 uyarınca ticari defterlerin ibrazı hususunda ihtarat yapıldığı halde davalı tarafın ticari defterlerini ibraz etmediği ve kaçındığı tespit edilmekle davalının 01.06.2024 tarihinde faaliyetine başladığı, 01.06.2024 tarihinden 30.10.2024 tarihine kadar Kredi kartı ve nakit ödeme ile satışların yapıldığı ve davalı/borçlunun toplam 5 ay faaliyet gösterdiği, sözleşmenin 14. maddesi gereği, sözleşme süresi 3 yıl olarak belirlenmiş olup davalı/borçlu taraf sözleşme süresi dolmadan, herhangi bir haklı sebep sunmadan bayi tarafından kapanışı yapılmak suretiyle sözleşmenin sonlanması sebebiyle davalı adına sözleşmenin 18. Maddesinde "alt imtiyaz sahibi, iş bu sözleşmedeki yükümlülüklerinden herhangi birisine aykırı hareket etmesi ve sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde imtiyaz sahibinin fesih dahil sair tüm zararlarının tazminine ilişkin 50.000,00 TL+ kdv cezai şartı ilk talepte imtiyaz sahibine ödeyeceği, cezai şartın fahiş olmadığı ve tenkis talep etmeyeceğini kabul ettiği kararlaştırıldığından iş bu bedel olan 60.000,00 TL’lik Sözleşme Şartlarına Uymama Bedeli faturasının düzenlendiği anlaşılmıştır. Davalının 3 yıllık sözleşme süresini 5 ay faaliyet gösterdikten sonra sonlandırması nedeniyle yukarıda izah olunan gerekçe de dikkate alındığında davacının ticari defterlerinde cari hesap kayıtlarında davalı/borçlu tarafın 29.01.2025 tarihi itibariyle 33.722,30 TL borçlu olduğu anlaşılmakla davacının davasının kabulüne, davalının ... 18. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazının iptaline, takibin takip talepnamesindeki şartlarla aynen devamına karar vermek gerekmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmede, taraf yükümlülükleri ve cezai şart hususunun açıklandığı ve miktarının belirli olduğu bu durumda alacağın likit olduğu anlaşılmakla 33.722,30 TL'nin %20'si olan 6.744,46 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; Davacının davasının kabulüne, 1-Davalının ... 18. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı dosyasına yapılan itirazının iptaline, takibin takip talepnamesindeki şartlarla aynen devamına, 2-33.722,30 TL'nin %20'si olan 6.744,46 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 2.303,57 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 615,40 TL harcın mahsubu ile noksan 1.688,17 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 4-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 33.722,30 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-Davacı tarafından yatırılan 7.730,00 TL yargılama gideri ile 615,40 TL peşin harç 615,40 TL başvurma harcı toplamı 1.664,11 TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 6-Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde kendilerine iadesine, 7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, dair taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen miktar itibarıyla KESİN nitelikteki karar açıkça okunup anlatıldı.

KATİP ¸e-imzalıdır

HAKİM e-imzalıdır