İlk Derece Mahkemesi 2025/147 E. 2026/315 K.

T.C. İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/147 Esas KARAR NO : 2026/315

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 26/02/2025 KARAR TARİHİ : 15/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili şirket ticari ilişkiye girmişler, davalı, bu ticari ilişki kapsamında doğan alacaklarını tahsil amacıyla müvekkil şirket aleyhine .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyası ile 25.11.2023 tarihinde yasal takip başlatıldığını, müvekkili şirket icra dosyasından tebliğ edilen ödeme emrine itiraz süresini kaçırmış ve hakkında başlanan takibin kesinleştiğini, takibin kesinleşmesi üzerine cebri icra tehdidi altında müvekkili şirket icra dosya borcuna karşılık haricen davalı asile 2.065.161,75-TL (1 adet banka dekontu) davalının vekiline de 887.800,66-TL (1 adet banka dekontu) ödeme yapmak zorunda kaldığını, davalı 25.11.2023 tarihinde müvekkili aleyhine başlattığı takipte takip tarihi itibari ile Ana Para Alacağı Olarak:2.065.161,75-TL, Takip Öncesi Faiz Olarak: 464.661,39-TL, Toplam: 2.529.823,14-TL olduğunu, müvekkili şirketin takip tarihi olan 25.11.2023 tarihi itibari ile davalıya borcunun 1.314.161,00-TL olduğunu, davalının 25.11.2023 tarihi itibari ile yasal takibe konu yapması gereken tutarın 1.314.161,00-TL olduğunu, müvekkili şirket kayıtlarının incelenmesinde, davalıya fazla ödeme yapıldığı anlaşılmış olup davalıdan fazla ödeme yapılan tutar şifahi olarak talep edilmiş, davalı iade talebimize istinaden 750.120,11-TL para iadesini yaptığını, davalının iade etmiş olduğu 750.120,11-TL tutar davalı tarafından başlanan takip konusu ana paradan düşüldüğünde müvekkili kayıtlarında yer alan borç tutarı olan 1.314.161,00-TL tutara ulaşılmış olduğunu, davalı 750.120,11-TL tutarı iade ederek müvekkili şirketten takip tarihi itibari ile 1.314.161,00-TL alacaklı olduğunu kabul ettiğini, davalının gerçek alacak tutarı üzerinden takip başlatmadığını, davalı 25.11.2023 tarihinde 2.529.823,14-TL tutar üzerinden takip başlatmış, bunun sonucu olarak da müvekkilinden, Takip sonrası faiz olarak:168.777,00-TL, Avukatlık ücreti olarak:126.760,00-TL, Tahsil harcı olarak: 29.878,00-TL, Toplam: 325.415,00-TL fazla ödeme aldığını, davalıya yapılan fazla ödeme tutarının müteakip defalar talep edilmiş fakat bugüne kadar müvekkiline ödememiş olduğunu, alacaklarının ödenmemesi üzerine .... İcra Müdürlüğünün 2024/... Esas sayılı dosyası ile hakkında icra takibi başlatılmış davalının takibe itiraz etmesi üzerine takibin durduğunu, Davalı- Borçlunun borca ve takibe yapmış olduğu itirazın iptali ile %20den az olmamak üzere icra-inkâr tazminatına mahkûm edilmesine, takibin kaldığı yerden ve güncel tutar üzerinden devamına, ücreti vekâlet ve yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkememiz yetkisine itiraz ettiklerini, davanın istirdat davası olduğunu, 1 senelik hak düşürücü süresi içinde açılmadığını, davacının her ne kadar itirazın iptali davası olarak göstermeye çalışmakta ise de istirdat davası olduğunun dosya içeriğinden anlaşılmakta olduğunu, istirdat yönünden de yasal şartlara uygun bir dava olmadığını, öncelikle davacının davalı müvekkiline borcun ifası amacıyla ödemiş olduğu parayı ve sükut etmiş olan borcunu müvekkilinden geri isteyebilmesi istirdat hükümlerine ve Yüksek Mahkeme kararlarına göre mümkün olmadığını, dava konusu icra dosyasındaki borcunun ihtirazi kayıtsız, ifa amacıyla ödendiğinin davacı şirket tarafından bilinmesi nedeniyle davacı şirketin müvekkilinden olan ve eldeki davayla hiçbir ilgisi bulunmayan, takipten sonraki 750.120,11 TL'lik herhangi bir alacağının muvazaalı yöntemle bahane edilmesi suretiyle eldeki istirdat davasının yargılama makamına karşı itirazın iptali davası olarak gösterilmeye çalışıldığı dosyanın ve dava dilekçesinin içeriğinden, kanaatince açıkça anlaşıldığını, tüm bu hususların değerlendirilmesi sırasında davacının büyük bir şirket olduğu ve basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğünün bulunduğunun da açık olduğunu, davacı şirketin 10/11/2020 tarihinden beri tedarikçisi olan ve davacı-şirketten yüklü miktarda alacakları bulunan davalı-müvekkilinin alacaklarının tahsili amacıyla, taraflarından .... İcra Dairesinin 2023/... E. sayılı dosyasıyla, davacı-şirket aleyhine 7 örnek ödeme emriyle İlamsız İcra Takibi başlatıldığını, fakat; davacı-şirket, 08/12/2024 tarihinde, eldeki davanın konusu etmeye çalıştığı 2.065.601,71-TL.yi davalı-alacaklı müvekkilinin banka hesabına, -hiçbir ihtirazi kayıt ve şart koymaksızın, -niza konusu etmeksizin, -bizzat kendi serbest iradesiyle ve borcunu ifa amacıyla ödediğini, davacı-şirket, daha sonra da, .... İcra Dairesinin 2023/... E. sayılı dosya borcunun bakiyesi olan 887.800,66-TLyi, davalı-alacaklının yetkili avukatı olan Av.... ... Bankası-İBAN: ... nolu hesabına 12/01/2024 tarihinde, yine hiç bir ihtirazi kayıt ve şart koymaksızın ve -niza konusu etmeksizin, -bizzat kendi serbest iradesiyle borcunu ifa amacıyla- ödediğini, davacı-şirket, davalı-müvekkilinden herhangi bir alacağı olan, dava-dışı 750.120,11-TLnin müvekkili tarafından ödendiğini açıkça ikrar etmesine rağmen, davacının eldeki davayı "alacak davası" şeklinde açmasının da mümkün olamayacağı, dava dilekçesinin içeriğinden ve davacı-şirketin ikrarlarından, kanaatince açıkça anlaşıldığını, alacaklı olduğunu ispat külfeti davacı-şirkette olup; her ne kadar davalı-müvekkili, davacı-şirketin kendisine ödeme yaptığı -.... İcra Dairesinin 2023/... E. sayılı dosyasındaki 25/11/2023 tarihinde, davacıdan, takip çıkış miktarı olan; 2.065.161,75-TL Asıl alacak, 464.661,39-TL İşlemiş faiz olmak üzere 2.529.823,14-TL Toplam alacaklarının (ve ferilerinin) bulunduğunu ticari defterleriyle ispat gücüne sahip olmakla birlikte; davacının, hiçbir şekilde ihtirazi kayıt ve şart koymadan, kendi serbest iradesiyle ve ifa amacıyla- ödediği borcu -sükut ettiğinden dolayı eldeki davada alacak konusu yapabilmesi yasal olarak ve Yüksek Mahkemenin kararlarına göre mümkün olmadığını, haksız ve yersiz davasının reddine, haksız icra takibinde bulunmasından ve takip miktarının bilinebilir-likit olmasından dolayı, haksız icra takip miktarı olan 464.661,38-TLnin %20si olan 92.932,20-TLden az olmamak üzere tazminatın davacı-şirket tarafından davalı-müvekkiline tazminat olarak ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı-şirkete yükletilmesine karar verilmesini, talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; .... İcra Dairesi 2024/... Esas sayılı icra takibine yapılan itirazların iptali istemine ilişkindir. Mahkememiz tarafından tarafların delil listesinde gösterdikleri deliller celp ve incelenmiş, mahkemece değerlendirilmiştir. Dava konusu .... İcra Dairesi 2024/... Esas sayılı icra dosyası UYAP üzerinden dosyamız arasına alınmıştır. Huzurdaki uyuşmazlık; davaya konu uyuşmazlığın taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacının davalıya fazla ödeme yapıp yapmadığı, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre fazla ödediğini iddia ettiği paranın davalıdan tahsilini talep edip edemeyeceği, bu kapsamda başlatılan .... İcra Dairesinin 2024/... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptalinin gerekip gerekmediği hususlarında toplanmıştır. Dava konusu .... İcra Dairesi 2024/... Esas sayılı dosyasında; davacı şirketin davalı şahıs aleyhine 16/12/2024 tarihinde toplam 464.661,38 TL üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, davalıların yasal süresi içerisinde takibe, borca itirazları ile takibin durduğu anlaşılmıştır. Ayrıca taraflar arasında anlaşma sağlanamadığına dair arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği akabinde iş bu davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. ... Vergi Dairesine, Muhammet Karagüzel Vergi Dairesine yazılan müzekkerelere cevap verildiği, dosya arasına alındığı görülmüştür. Mahkememiz dosyası bilirkişiye tevdi edilmiş olup, Bilirkişi ...ve ... tarafından hazırlanan 01/03/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davaya konu uyuşmazlığın taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacının davalıya fazla ödeme yapıp yapmadığı, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre fazla ödediğini iddia ettiği paranın davalıdan tahsilini talep edip edemeyeceği, bu kapsamda başlatılan .... İcra Dairesinin 2024/... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptalinin gerekip gerekmediği hususlarında toplandığı, Sebepsiz zenginleşme açısından davacının davalıya fazla ödeme iddiasına ilişkin ifanın sebebini gösteren bir emareye dosyada rastlanmamış olduğu için davacının fazla ödemede bulunarak borçlanmadığı bir edimi ifa ettiği, davalının malvarlığında sebebe dayanmayan zenginleşme meydana geldiği; bu zenginleşmenin davacının malvarlığından meydana geldiği, zenginleşme ile zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunduğu hususlarında ve davacının TBK m.78 çerçevesinde ifayı -kendisinin borçlu olduğu saiki- altında yanılarak yaptığını ispat edip etmediğinin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu; Muhammet Karagüzel Vergi Dairesi Müdürlüğü 03.03.2025 tarih 130144 Sayılı yazısına ekli davalıya ait karşılaştırmalı BS BA formlarına göre; davalının, davacı şirkete 2023 Yılında 389 belge karşılığı KDV hariç 4.682.229,07.-TL tutarında mal hizmet faturası düzenlediği ve aynı dönemde davacı şirkete 161 belge karşılığı KDV hariç 210.942,35.-TL tutarında mal/hizmet faturası aldığı, ... Vergi Dairesi Müdürlüğü 11.04.2025 tarih ... Sayılı yazısına ekli davacı şirkete ait karşılaştırmalı BS BA formlarına göre; davacı şirketin, davalıdan 2023 Yılında 389 belge karşılığı KDV hariç 4.682.229,07.-TL tutarında mal hizmet faturası aldığı ve aynı dönemde davacıya 161 belge karşılığı KDV hariç 210.942,35.-TL tutarında mal/hizmet faturası düzenlediği, Davacı şirketin ticari defterlerini e- defter uygulaması ile tuttuğu, dönem beratlarının zamanında alındığı, envanter defteri noter tasdiklerinin zamanında yaptırıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve birbirini doğruladığı davacı şirket ait 2023-2024 Yılı ticari defterlerin HMK 222/2 hükümlerine göre delil teşkil ettiği, Davacı şirket ticari defterleri ile dava konusu muhasebe hesap ve kayıtlarına göre; davacı şirketin davalı şirkete 25.11.2023 ödeme emri tarihinde 1.808.050,52.-TL borçlu olduğu 08.12.2023 tarihinde 2.065.161,75.-TL ödeme yaptığı ve aynı tarih itibariyle davalıdan 718.291,12.-TL alacaklı duruma geçtiği, 08.12.2023 tarihinden sonra taraflar arasındaki ticari alışverişin 16.12.2024 tarihinde sonlandırıldığı, davacının davalıdan 01.02.2024 tarihinde virman kaydıyla girilen 464.661,39.-TL fazla faiz tahakkukundan dolayı 465.163,26.-TL alacaklı olduğu, aslında 16.12.2024 tarihi itibariyle tarafların birbirinden herhangi bir al; ının bulunmadığı, (465.163,26-464.661,39—501,87.-TL fark en son irdelenecektir.) Davalı şirketin ticari defterlerini e- defter uygulaması ile tuttuğu, dönem beratlarının zamanında alındığı, envanter defteri noter tasdiklerinin zamanında yaptırıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve birbirini doğruladığı, bu nedenlerle davalı şirket ait 2023-2024 Yılı ticari defterlerin HMK 222/2 hükümlerine göre delil teşkil ettiği, Davalı şirket ticari defterleri ile dava konusu muhasebe hesap ve kayıtlarına göre; davacı şirketin davalı şirkete 25.11.2023 ödeme emri tarihinde 1.808.050,52.-TL borçlu olduğu, 08.12.2023 tarihinde 2.065.161,75-TL ödeme yaptığı ve (Davacı kayıtlarına 28.11.2023 tarihinde kaydedilen 441.940,00.-TL çekin 14.12.2023 tarihinde davalı kayıtlarına alınması nedeniyle)14.12.2023 tarih itibariyle davalıdan 718.291,12.-TL alacaklı duruma geçtiği, 08.12.2023 tarihinden sonra taraflar arasındaki ticari alış verişin 16.12.2024 tarihinde sonlandırıldığı, davacının davalıdan 01.02.2024 tarihinde virman kaydıyla girilen 464.661,39.-TL fazla faiz tahakkukundan dolayı 465.163,26.-TL alacaklı olduğu, aslında 16.12.2024 tarihi itibariyle tarafların birbirinden herhangi bir alacağının bulunmadığı, (16.12.2024 tarihli davalı cari hesap alacak bakiyesi 501,87.-TL fark en son irdelenecektir) Vakıaya ait sürecin, aşağıdaki gibi seyrettiği, Davalı vekili tarafından davacı şirket aleyhine 25.11.2023 tarihinde .... İcra Dairesi 2023/... Esas Sayılı dosyası ile 2.065.161,75.-TL asıl alacak, 464.661,39.-TL işlenmiş faiz olmak üzere toplam 2.529.823,14.-TL üzerinden takip başlatıldığı, Davacı şirket tarafından davalıya 08.12.2023 tarihinde 2.065.161,75.-TL davalı vekiline ise 12.01.2024 tarihinde 887.800,66.-TL ödeme yapılarak borcun infaz edildiği, Ancak 25.11.2023 tarihinde davalı şirket tarafından .... İcra Dairesi 2023/... Esas Sayılı dosyası ile başlatılan takibin; tarafların 25.11.2023 tarihindeki defter kayıtlarına bulunan 1.808.050,52.-TL asıl alacak üzerinden başlatılması gerekirken 2.065.161,75.-TL alacak üzerinden hesaplanarak, davacı şirketten fazladan tahsilat yapıldığı, Bu durumda davacının asıl borcu olan 1.808.050,52.-TL üzerinden .... İcra Dairesi 2023/... Esas Sayılı dosyasının yeniden düzenlenmesi gerektiği, yeniden düzenlenen takip kapak hesabının aşağıdaki tablodaki gibi olacağı, .... İcra Dairesi 2023/... Esas Sayılı dosyası ile davacının davalıya ödediği fazla tutarın (2.952.962,41-2.552,157,81—) 400.804,60.-TL olduğu, davalı şirketin davacıdan 16.12.2024 tarihli alacağı olan 501,88.-TL düşüldüğünde; Davacı tarafından 16.12.2024 tarihinde .... İcra Dairesi 2024/... Esas Sayılı dosyası ile başlatılan takibin (400.804,60-501,88)400.302,72.-TL olması gerektiği, Davacının ise 16.12.2024 tarihinde, davalı aleyhine .... İcra Dairesi 2024/... Esas Sayılı dosyası ile 464.661,38.-TL üzerinden takip başlattığı, Dava dilekçesinde ise; Takip sonrası faiz olarak:168.777,00-TL Avukatlık ücreti olarak: 126.760,00-TL Tahsil harcı olarak: 29.878,00-TL Toplam: 325.415,00-TL alacak olarak talebin harçlandırılarak yenilendiği, Tüm bu nedenlerle hukuki tespit ve değerlendirmeler neticesinde; davacının haklı olduğunun kabulü halinde, davacı şirket tarafından davalı şirket aleyhine İstanbul 2024/... Esas Sayılı dosyası ile başlatılan takibin 16.12.2024 takip tarihinden itibaren davacı talebi olan 325.415,00.-TL asıl alacak üzerinden devamına, takip tarihinden tahsil tarihine kadar asıl alacağa işleyecek reeskont avans faizi talebi ile icra inkar hükmünün Yüce Mahkemenize ait olduğu mali sonucuna ulaşılmıştır." şeklinde rapor tanzim etmişlerdir. Tüm dosya kapsamının değerlendirilmesinden; Dava, davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan .... İcra Müdürlüğü’nün 2024/... Esas sayılı takip dosyasına vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı taraf, davalının daha önce .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile başlattığı takip kapsamında borçlu olmadığı halde fazla ödeme yaptığını, bu nedenle davalının sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek fazla ödendiği iddia edilen tutarın tahsili amacıyla takip başlatmış; davalının itirazı üzerine eldeki itirazın iptali davasını açmıştır. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, tarafların 2023-2024 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı takip dosyasında davacının asıl borcunun 1.808.050,52 TL olduğu, buna göre takip dosyasının yeniden hesaplanması halinde davacının davalıya fazladan ödeme yaptığı, yapılan hesaplama sonucunda davacının 400.302,72 TL tutarında fazla ödeme iddiasında bulunabileceği yönünde görüş bildirilmiştir. Davacının talebinin dayanağı, önceki icra dosyasında borçlu olmadığı halde ödeme yaptığı iddiasıdır. Bu niteliği itibarıyla talep, salt genel sebepsiz zenginleşme alacağı değil, icra takibi kapsamında ödenen paranın geri alınmasına yönelik istirdat istemi mahiyetindedir. İcra takibi sırasında borçlu olunmadığı halde ödeme yapılması halinde uygulanması gereken özel düzenleme İİK m.72/7 hükmüdür. İİK m.72/7 uyarınca, borçlu olmadığı parayı tamamen ödemek zorunda kalan kişi, ödediği tarihten itibaren bir yıl içinde genel mahkemede dava açarak paranın geri alınmasını isteyebilir. Anılan bir yıllık süre, niteliği itibarıyla hak düşürücü süredir. Hak düşürücü süre mahkemece re’sen gözetilir; taraflarca ileri sürülmemiş olsa dahi dava şartı niteliğinde değerlendirilir. İstirdat davasının esasen sebepsiz zenginleşme iddiasına dayanan bir eda davası niteliğinde olmakla istirdat davasında icra takibinde ödenen paranın geri verilmesi istenir. İstirdat davasının şartı icra hukukuna dayanmasıdır. Somut olayda, taraflar arasında mevcut süregelen ticari ilişki kapsamında davalı tarafından davacı aleyhine .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile takip başlatılmış, davacı şirket tarafından davalıya 08.12.2023 tarihinde 2.065.161,75 TL, davalı vekiline ise 12.01.2024 tarihinde 887.800,66 TL ödeme yapılmıştır. Davacının fazla ödeme iddiası bu takip dosyasında yapılan ödemelere dayanmaktadır. Bu durumda davacı yönünden en geç son ödeme tarihi olan 12.01.2024 itibarıyla bir yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlamıştır. Davanın ise 26.02.2025 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre dava, son ödeme tarihinden itibaren bir yıllık süre geçtikten sonra açılmıştır. Davacı taraf her ne kadar 16.12.2024 tarihinde davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatmış ise de, İİK m.72/7’de öngörülen süre, istirdat davasının açılması için öngörülmüş hak düşürücü süredir. İlamsız icra takibi başlatılması, istirdat davasının açılması yerine geçmez ve hak düşürücü süreyi kesmez veya durdurmaz. Bu nedenle eldeki itirazın iptali davasının, takip tarihine göre değil, dava tarihi esas alınarak süresinde açılıp açılmadığı değerlendirilmelidir. Dava hakkının İİK m.72/7’de düzenlenen bir yıllık hak düşürücü süre içinde kullanılmadığı anlaşılmakla hak düşürücü sürenin dolmuş olması karşısında artık alacağın esasına, fazla ödeme miktarına, temerrüt ve faiz koşullarına ilişkin inceleme yapılmasına hukuken imkan bulunmadığından davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Davanın hak düşürücü sürenin dolmuş olması nedeniyle REDDİNE, 2-Davacı tarafça peşin olarak yatırılan 3.233,97 TL harçtan, alınması gerekli 732,00 TL karar ve ilam harcının düşümü sonucu başkaca harç alınmasına yer olmadığına, kalan 2.501,97 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar tesisine yer olmadığına, 5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 52.066,40 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, 6-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde, istek halinde ilgili tarafa iadesine, 7-Devletçe karşılanan 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, HMK'nın 341/1 ve 345/1. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 15/04/2026

Katip ... (e-imza)

Hakim ... (e-imza)