İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/1156 E. 2025/1108 K.

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

(Dava Şartı Yokluğu Nedeniyle Usulden Ret)

ESAS NO : 2025/1156 KARAR NO : 2025/1108

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 16/12/2025 KARAR TARİHİ : 19/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin hamili olduğu ----- seri numaralı, ----- tarafından keşide edilen ------ Şubesine ait çekin kaybolduğunu, özellikle çekte vade ve meblağ konusunun boş bırakılmış şekilde tanzim edilmesinin çekin kötü niyetli kişilerce kullanılması ihtimalinin geri dönülemez maddi zararlara yol açmasına sebebiyet verebileceğini, çek hakkında tedbir kararı verilmesi gerektiğini iddia ederek; dava konusu çek hakkında tedbir kararı verilmesini, ----- seri numaralı, ----- tarafından keşide edilen ------Şubesine ait çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER: Mahkememizce tensip zaptı ile "Davacı vekiline dava konusu çekin yetkili hamili olduğu ve çekin kaybolduğu anda zilyetliğinde bulunduğu hususunu ispatlar nitelikteki tüm delillerini (çek tevdi bordrosu, sözleşme, tutanak vs) ibraz etmesi için celse gününe kadar kesin süre verilmesine, aksi takdirde bu hususta yeniden süre verilmeyeceğinin ve dosyanın mevcut durumu itibariyle değerlendirileceğinin ihtarına, ihtarın tensip zaptının tebliği ile yapılmış sayılmasına," karar verilmiş, davacı vekili tarafından 19/12/2025 tarihli delil dilekçesinde; "Müvekkil -----Türkiye'nin farklı illerinde şantiyeleri bulunan bir firma olması sebebiyle Müvekkil ---- ve kızı ---- arasındaki iş bölümü gereği --- ana ofis işlerini ----- üzerinden yürütmekte, buna karşılık Müvekkil ----- şantiyelerinin kontrolünü sağlamakta ve aktif olarak ayda 10 seferin üstünde fiziki olarak şantiyeleri ziyaret etmektedir. Aniden gelişen nakit ihtiyaçları ve yüklü ödeme gereksinimleri sebebiyle----- tarafından keşide edilen meblağlı ve meblağsız çekler, iş süreçlerinin kolaylaştırılması amacıyla birçok kez Müvekkil ---- verilmektedir. Bu durum şirket işleyişinin rutin bir parçası olup önceden verilmiş çek örneklerinin fotoğrafları da dosyaya sunulmuştur. İptali talep edilen çek de bu iş akışı sırasında ------ verilmiş ancak kendisi yoğun şantiye ziyaretleri nedeniyle gerçekleştirdiği seyahatler sırasında çeki kaybetmiştir. Konuya ilişkin olarak sunulan beyanımız sadece Müvekkil ----- adına olmayıp yine Müvekkil ve keşideci şirket ---- ile yetkilisi ----- da onayı ve kabulü ile sunulmuştur."

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE: Dava, kıymetli evrak (çek) iptaline ilişkin davadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s maddesi uyarınca "Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: (...) s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası. (...)"6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesi uyarınca "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 759. maddesi uyarınca "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 760. maddesi uyarınca "(1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 761. maddesi uyarınca "(1) Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. (2) Vadesi gelmiş poliçelerde zamanaşımı, üç ayın geçmesinden önce gerçekleşirse, mahkeme üç aylık süre ile bağlı değildir."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 762. maddesi uyarınca "(1) Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. (2) Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 764. maddesi uyarınca "(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. "(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir."Yargıtay ----. Hukuk Dairesi'nin ----Esas ve ------ Karar sayılı ilamında "çek hesabının davacıya ait olduğunun anlaşıldığı, TTK hükümlerine göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının TTK 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati bulunan kişi olan hamilde olduğu, keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı, yine, HMK 114/e maddesi uyarınca davacının dava takip yetkisinin bulunması dava şartı olduğu, davacı keşidecinin, hamil adına bu davayı açma yetkisi, yani dava takip yetkisi olmadığı gerekçesiyle dava şartı gerçekleşmediği" değerlendirmesi yapılmıştır. Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davanın kıymetli evrak (çek) iptaline ilişkin olduğu, çek iptali kurumunun çekin yetkili hamiline, çeke dayalı hakkın senetsiz de kullanılabilmesi imkanı sağladığı, bu sebeple çek iptalini talep etme sıfat ve yetkisinin yalnızca yetkili hamile ait olduğu, bundan dolayı avacının eldeki davayı açmakta hukuki yararından ve sıfatından bahsedilmek için çekin hamili/alacaklısı olması gerektiği, çek iptali kurumunun açıklanan niteliği dikkate alındığında, çek hesabı sahibinin/keşidecinin çekin iptalini istemekte hukuki yararının bulunmadığı gibi onun adına/temsilcisi ya da çalışanı sıfatıyla çeki elinde bulunduran kişinin de çekin iptalini istemekte hukuki yararının ve sıfatının bulunmayacağı, somut olayda delil dilekçesinde de açıklandığı üzere davacının çeki keşideci şirket adına üçüncü kişilere devredilmek üzere nakit ihtiyaçları ve yüklü ödeme gereksinimleri sebebiyle taşıdığı, çekin üzerinde lehtar sıfatının da bulunmadığı, bu sebeple davacının çekin alacaklısı/yetkili hamili olmadığı ve çekin iptalini istemekte hukuki yarar ve sıfatının bulunmadığı kanaatine varılmış tüm bu gerekçelerle hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere, 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-h ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken harç dava açılırken peşin olarak alındığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Yatırılan tedbir harcının talep halinde davacıya iadesine, 5-Artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra resen ilgilisine iadesine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile ----- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.