İlk Derece Mahkemesi 2025/1029 E. 2026/306 K.

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/1029 Esas KARAR NO : 2026/306 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İstirdatı) DAVA TARİHİ: 10/11/2025 KARAR TARİHİ : 26/03/2026

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

DAVA:Davacı vekili ---- harç tarihli dava dilekçesinde özetle; "Dava dışı ----Tarafından keşide edilen -----seri numaralı, ----- tutarlı çekin kargoda kaybolması nedeniyle ----- Esas sayılı dava dosyası ile çek zayi davası ikame edilmiştir. İlgili dava dosyasında çeke ilişkin ödeme yasağı kararı verilmiştir. Bu aşamada davalı ------ ibraz edilmiş olup banka tarafından ödeme yasağı gerekçe gösterilerek davalıya ödeme yapılmamıştır. Çekin bankaya ibrazıyla beraber banka tarafından ödeme yasağı dikkate alınarak çek,------ polis karakolunca teslim alınmış ve bu durum davalıya yazı ile bildirilmiştir. ---- Bankanın bu durumu mahkemeye de bildirmesi üzerine ----Esas sayılı dava dosyasının -- tarihli celsesinde tarafımıza çekin iadesi için dava açmak üzere bir aylık kesin süre verilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun 758. maddesi uyarınca, çek bedelini tahsil hakkı bulunmayan kişinin elinde çekin haksız bulundurulması halinde, hamil veya yetkili kişi, iade davası açarak çekin teslimini talep edebilir. Yine TTK m. 763 uyarınca, haksız zilyet konumundaki kişi, çekin iadesi için hukuki bir dayanak göstermedikçe çekin elinde bulundurulması meşru sayılmaz. Müvekkil, davalı şahsı hiçbir şekilde tanımıyor olup aralarında bir ticari ilişki söz konusu değildir. -------dosyasına gönderilen müzekkere cevaplarından şu an da çekin ------- polis merkezinde olduğu düşünülmektedir. Davalının bu çeki polis merkezinden alıp almadığı tarafımızca bilinmemektedir. Bu nedenle yasal mevzuat gereği davalıya karşı çekin iadesi davası ikame edilmişse de çekin polis merkezinde olabileceği gözetilerek tensiple beraber ---- müzekkere yazılarak çekin akıbetinin sorulmasını ve kendilerinde bulunması halinde mahkemenize gönderilerek müvekkile iadesine karar verilmesini talep ederiz. " denmiştir.

CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "Yukarıda numarası yazılı dosyanızda görülmekte olan çek iadesi davasına konu ---- çeki Müvekkil---- tarihinde ekte sunulan sözleşmeyi imzalamıştır.-------sözleşmeye istinaden yapmış olduğu işin karşılığın davaya konu çeki teslim almıştır. İş çeki vadesinde ---- şubesine ibraz edildiğinde çekin çalıntı olduğu gerekçesi ile yetkili hamil olduğu çeke el konulmuştur ilgili bankadan el koyma kararı istenmiş ve müvekkile ----Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasından çek iptali davası açıldığına dair tensip tutanağı gösterilmiş banka tarafından el koymaya ilişkin herhangi bir kararda gösterilmemiş müvekkil ifadesi alınmak üzere ----götürülerek ifadesi vermiştir ------ tarihli ifade tutanağını ekte sunuyoruz. Müvekkilin karakol ifadesinde incelediği diğer evrak arasında Keşideci ------- verdiği ifadede "8 adet çekini ---- bayisinin sorumlusu yeğeni ----- teslim ettiğini ---- gönderliğini kargoyu da teslim alanın ----- gelen zarfta çeklerin olmadığını çeklerin çalındığını ifade etmiştir." çekin kaybettiğini beyan eden kişi -------olup davacının davayı açmak için öncelikle çekin elinde bulunması uhdesindeyken kaybetmesi gerekmektedir. Aynı zamanda davacı tarafından----- gönderildiğine dair kargo tarafından çekin teslim alındığına dair delilde sunulmamıştır davacı tarafından çekin kargo şirketine teslimi olup olmadığının ---- sorulması gerekmektedir. Müvekkil karakol ifadesinde belirttiği üzere çekin arkasının Mahkeme tarafından tedbir kararı varsa çek arkasına yazılması gerektiği veya el koyma kararı varsa çek arkasına derc edilmesi gerektiği yönünden uyarılarda bulunmuştur çekin arkasının yazılınıp yazılmadığında bilmemektedir müvekkil çekin iadesini istemesine rağmen çek tarafına teslim edilmemiş olup üçüncü kişi iyetli hamil olması sebebiyle çekin iadesini talep etmişse de çek müvekkile teslim edilmenmiştir müvekkilde mağdur olmuştur. Müvekkil karakol ifadesinden sonra------- tarihinde tekrar bankaya giderek çekin akıbetini sormuş olup bankanın ekte vermiş olduğu cevabı yazısında çekin çekin karakol tarafından alındığını beyan edilmiş olup müvekkil mağdur olmuş alacağına da kavuşamamıştır. Müvekkil meşru hamildir. Müvekkil şirket yetkili son hamil olup, çeki usulüne uygun surette devralmıştır. TTK. Nun 785 maddesi uyarınca çekler, kanunen emre yazılı senetlerdendir. Muhatap, emre yazılı senetlerde, hamilin meşru hamil olup olmadığını cirolar arasında bulunması gereken teselsülün tetkikiyle tespit edebilir. TTK.801 uyarınca ciro silsilesi muntazamdır. TTK. 646/2 ve 687 maddeleri uyarınca davacı meşru ve iyiniyetli müvekkile karşı herhangi bir def'inde bulunamaz ve çek bedeli müvekkil şirkete ödemek zorundadır. ------ Dosyada, meşru hamil müvekkil şirketin çeki devralırken bunun kaybolduğunu bildiği ve bu hususu bile bile borçlunun zararına olarak devraldığı yolunda bir iddia ve delil de bulunmamaktadır. Çek üzerinden anlaşıldığı üzere çekin kaybettiğini beyan eden şirket yetkilisi ------- çekte keşidecidir çek iptal davası açma hakkın yoktur. Çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s. maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Davacı çekte hamil olmayıp çek iptali davası açma hakkı da yokken çek iptal davası da dava açma hakkı olmayan davacının kanunları dolanarak hak arama yoluna giderek kötü niyetli davranmış müvekkil mağdur etmiştir. Huzurda ki davanın reddine çek aslının müvekkile iadesine karar verilmesini talep ederiz." denmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir. 7155 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile 6102 sayılı TTK'ya eklenen dava şartı olarak arabuluculuk başlıklı 5/A maddesinde; "(1) Bu kanunun 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi getirilmiştir.Ticari davalarda arabulucuya başvuru zorunluluğu getiren TTK m. 5/A hükmü ---- tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31. maddesiyle bu fıkrada yer alan ''paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında'' ibaresi ''para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında'' şeklinde değiştirilmiştir------- tarihinde yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanun'un31.maddesi ile değişik TTK'nın 5/A maddesinin son hali "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." şeklinde olmuştur. Eldeki dava ----- tarihinde açılmıştır. Bu yasal düzenlemeler gereğince, dava şartı arabuluculuk kapsamında kalan ticari davalarda dava açılmadan önce uyuşmazlıkla ilgili arabulucuya başvurup anlaşılamaması halinde son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilecektir. Genel dava şartlarının düzenlendiği 6100 sayılı HMK'nın 115. maddesinde; dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için mahkemenin kesin süre vereceği; dava şartı noksanlığının, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, davanın usulden reddedilemeyeceği ifade edilmiştir. Ancak 6325 sayılı HUAK'ın 18/A(2) maddesinde, kanun koyucu açık düzenleme yaparak, arabuluculuk dava şartının tamamlanabilir nitelikte olmadığı konusunda iradesini net olarak ortaya koymuştur. Bu nedenlerle, 6325 sayılı HUAK'ın 18/A(2) hükmünün özel ve emredici nitelikte olması nedeniyle, HMK'nın sonradan tamamlanabilen dava şartlarına ilişkin 115. maddesi hükmünün uygulanma olanağı bulunmamaktadır.Bu bilgilere göre; 7445 sayılı Kanun'un 31. madde hükmü ile TTK'nın 5/A hükmünde değişiklik yapıldığı, davanın çek istirdadı istemine ilişkin olduğu ve mutlak ticari dava olduğu, konusunun da bir miktar para olduğu, kanunda istirdat davalarının dava şartı arabuluculuk kapsamında kabul edildiği, çek istirdadı davasının da------- tarihinden itibaren dava şartı olarak zorunlu arabuluculuk kapsamında olduğu, dava konusu çekin üzerinde yazılı meblağ kadar parasal değer içerdiği, bu nedenle davanın konusunun bir miktar para olduğu anlaşılmakla zorunlu dava şartı arabuluculuk koşulu yerine getirilmediğinden davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmış buna dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.

Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE, 2- Peşin alınan 4.269,38 TL harçtan, alınması gerekli 732,00 TL peşin harcın düşümü ile geri kalan 3.537,38 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına , 4-Davacı tarafça peşin yatırılmış olan gider avansından artan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 5-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ye göre 22.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı .26/03/2026