İlk Derece Mahkemesi 2024/879 E. 2026/550 K.

T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/879 Esas KARAR NO : 2026/550

DAVA : Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) DAVA TARİHİ : 06/11/2024 KARAR TARİHİ : 02/06/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 11/06/2026 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı tapuda İstanbul, .... Mah, .... Mevkii, Pafta No:...., parsel no: .... de kayıtlı olup, .... Mh. .... Sk. .... Sitesi, No.32, B-1 Blk, D:7 Küçükçekmece, İstanbul adresindeki bulunan taşınmazı İstanbul ..... Noterliği'nin 29.03.1996 tarih- .... yevmiye nolu Kooperatif Üyelik Hakkı Devir Sözleşmesi ile öncelik malik olan .....'dan 12.000.000TL (eski Türk lirası) satın almak suretiyle davalı kooperatife üye olduğunu, müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi olduğunu ancak haksız bir şekilde ortaklıktan çıkarıldığını, bu nedenle dava açıldığını , ancak davanın reddedildiğini akabinde yargılamanın yenilenmesi talebi ile dava açıldığını , bu davanın da reddedildiğini , üyelik nedeniyle yapılan , 30.10.1996 vade tarihli ödeme için 20.10.1996 tarih 6.000.000TL 30.07.1996 vade tarihli ödeme için 17.08.1996 tarih 7.500.000TL, 30.11.1996 vade tarihli ödeme için 24.11.1996 tarih 6.000.000TL, 30.12.1996 vade tarihli ödeme için 21.12.1996 tarih 6.000.000TL, 30.09.1996 vade tarihli ödeme için 17.09.1996 tarih 6.500.000TL, 25.07.1996 vade tarihli ödeme için 21.06.1996 tarih 10.000.000TL, 30.05.1996 vade tarihli ödeme için 21.04.1996 tarih 4.000.000TL 30.07.1997 vade tarihli ödeme için 20.09.1997 tarih 10.000.000TL,30.12.1998 vade tarihli ödeme için 17.01.1999 tarih 120.000.000TL, 30.06.1999 vade tarihli ödeme için 30.11.1999 tarih 40.000.000TL, 30.01.-02.1999 vade tarihli ödeme için16.03.1999 tarih 80.000.000TL, 30.03.-04.1999 vade tarihli ödeme için 02.06.1999 tarih 80.000.000TL, 30.07.1999 vade tarihli ödeme için 22.02.1999 tarih 40.000.000TL, 30.05.1999 vade tarihli ödeme için 27.10.1999 tarih 40.000.000TL, 30.11-12.1997 ve 1998 vade ödemesi 18.02.1998 tarih 30.000.000TL, 30.03-04.1998 vade tarihli 16.06.1998 tarih 30.000.000TL, 30.10.1997 vade tarihli, 18.01.1998 tarih 10.000.000TL, 30.03.1997 vade tarihli,15.03.1997 tarih 6.000.000TL, 30.01.-02.1997 vade tarihli, 15.02.1997 tarih 12.000.000TL, 30.09.1998 vade tarihli, 15.10.1998 tarih 40.000.000TL, 30.07.1998 vade tarihli, 09.08.1998 tarih 75.000.000TL, 30.08.1998 vade tarihli, 16.09.1998 tarih 40.000.000TL, 30.02.1998 vade tarihli, 15.04.1998 tarih 10.000.000TL, 30.05.1997 vade tarihli, 08.06.1997 tarih 10.000.000TL, 30.06.1997 vade tarihli, 01.07.1997 tarih 10.000.000TL, 30.08.-09.1997 vade tarihli 15.11.1997 tarih, 20.000.000TL, davacı tarafından .... bank ..... Şubesi Müdürlüğü'ne 29.01.2009 tarihinde (üyelikten çıkarıldıktan sonra ödenmiş ve iade edilmemiştir.) davalı alacaklının .... hesabına 723.00TL ödendiğini, ödemelerin iadesi gerektiğini, müvekkili davacının dava konusu İstanbul, Küçükçekmece, .... Mah, ..... Mevkii, Pafta No:27, parsel no: 9620 de kayıtlı olup, ..... Mh. .... Sk. ..... Sitesi, No.32, B-1 Blk, D:7 Küçükçekmece, İstanbul adresindeki taşınmazın üyeliği kapsamında davalı idarece haksız ve kötü niyetli olarak üyelikten çıkarılmakla, müvekkili tarafından davalı idareye yapılan tüm ödemelerin şimdilik fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 100.000.00TL nin işlemiş ticari faizleri ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı müvekkiline verilmesine, dava konusu davacı tapuda İstanbul, Küçükçekmece, ..... Mah, ..... Mevkii, Pafta No:....., parsel no: 9620 de kayıtlı olup, ..... Mh. .... Sk. .... 1. Sitesi, No.32, B-1 Blk, D:7 Küçükçekmece, İstanbul adresindeki taşınmazın Kentsel dönüşüm yasasına istinaden yıkılıp 3. kişilere satıp devredileceği endişe edildiğinden dolayı 3. kişilere satışı önlemek için dava sonuçlanıp kesinleşinceye kadar teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilerek tapu kayıtlarına şerhin işlenmesine, şayet mahkemece teminatsız tedbir verilmeyecek ise bildirilen harca esas dava değeri üzerinden hesaplanarak teminatla ihtiyati tedbir kararı verilmesine, mahkemece öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilmeyecek ise tensiben ara kararı alınarak "davalıdır" şerhi kararı verilerek tapuya müzekkere yazılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhine açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve kötü niyetli olduğunu, davacı .....'nın 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve aidatlarını ödememesi nedeniyle üyelikten ihraç edildiğini, davacının üyelikten çıkarılmasına karşı daha önce Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... E. ve ..... K. Nolu Dosya İle Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde açtığı davaların davanın açılmamış sayılması kararıyla sonuçlandığını, davacının taşınmaz mülkiyetinin kaybından kaynaklı alacak iddiasının hukuki bir karşılığının bulunmadığını, kooperatif üyelerine tapu mülkiyeti devri yapılmayıp sadece ikamet için Daire tahsis edildiğini, davacının üyelikten çıkarıldıktan sonra müvekkil kooperatif aleyhine suç duyurusunda bulunduğunu, Bakırköy ..... Ağır Ceza Mahkemesi'nin .... Esas nolu dosya ile açılan ve Bakırköy ..... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ..... Esas sayılı dosyasıyla birleştirilen ceza davasında kooperatif başkanı ..... 'ün zimmet suçundan beraatine, diğer isnat edilen suçlardan ise davanın düşürülmesine karar verildiğini, davacının dava dilekçesinde beraat kararından bahsetmeyerek davasına mesnetsiz dayanaklar aradığını, müvekkil kurumun kanundan doğan haklarını kullandığını ve yetkisi dışında bir eylemde bulunmadığını, ihraç sürecine ilişkin ihtarnamelerin ve ihraç yazısının ekte sunulduğunu belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç kararı kapsamında ihraç öncesi yapılan ödemelerin iadesi istemine ilişkin alacak davasıdır. Davacı, davalı kooperatifin ortağı olup davacı, ortaklıktan çıkarılana kadar davalı kooperatife ödemeler yapmıştır.Bu durum dosyaya sunulan makbuz , dekont ve ödeme listelerinden anlaşılmaktadır. Ortaklıktan çıkarılan ortağın , ortaklık boyunca yaptığı ödemeleri bazı şartlar dahilinde isteme hakkı bulunmaktadır. Kooperatiften ayrılan veya ihraç edilen ortağın kooperatif ortaklığı süresince kooperatife yapmış olduğu aidat ödemeleri, ayni ödemeler, genel gider ödemeleri gibi giderleri isteyebilmesi belli usullere tabidir. Kooperatif ortaklığından ayrılan bir ortağın, üyelik süresince yaptığı ödemeleri geri alma hakkı, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 17. maddesi ve anasözleşme hükümleri çerçevesinde belirlenmektedir. Bu kapsamda ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ayrıldığı yılın sonunda kesinleşen bilançoya göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra kalan kısmı talep edebilir. Söz konusu alacak, ilgili yıl sonu bilançonun genel kurulca kabul edilmesiyle kesinleşir ve bu kabulden itibaren bir ay geçtikten sonra talep edilebilir hâle gelir. Kooperatif üyeliğinden çıkan ya da çıkarılan ortakların, üyelik süresince gerçekleştirdikleri ödemelere karşılık hangi tutarda bir alacak talep edebilecekleri, somut olayın özellikleri ve kooperatifin eşitlik ilkesi çerçevesindeki uygulamalarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortaklarla hesaplaşma süresi ve yükümlülük: Madde 17 – Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerinin yahut mirasçılarının kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların nelerden ibaret bulunduğu anasözleşmede gösterilir. Bu haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere, ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır. Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler, anasözleşmede daha kısa bir süre tespit edilmiş olsa bile genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebilir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat isteme hakkı saklıdır. Çıkan veya çıkarılan ortaklar ile mirasçılarının alacak ve hakları bunları istiyebilecekleri günden başlayarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Çıkan veya çıkarılan ortağın sermaye veya mevduatından kısmen veya tamamen yoksun kalacağı hakkındaki şartlar hükümsüzdür. 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun Kooperatiften Çıkan veya Çıkarılan Ortaklarla Hesaplaşma Süresi ve Yükümlülükleri başlığı altında yer alan 17 inci maddesine göre; çıkan ortakça iadesi talep edilecek haklar, ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır ve bilanço tarihinden itibaren 1 (bir) ay içinde geri ödenmesi gerekir. Ancak Genel Kurulca karar alınmak şartıyla, kooperatif mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikte olması halinde, ödemelerin 3 (üç) yılı aşmamak üzere geciktirilebileceği ve 5 (beş) yıl geçmekle zaman aşımına uğrayacağı hükme bağlanmıştır. Ancak, ortaklığı sona erenlerin yerine yeni ortak alınması halinde eski ortağın ödediği gider taksitleri derhal geri verilir. Davacının Bakırköy ..... Asliye Ticaret Mahkemesinin ..... Esas sayılı dosyası ile üyelikten çıkarılma kararının iptali için dava açtığı , ancak davanın reddedildiği ve derecattan geçtikten sonra 09/04/2010 tarihinde kesinleştiği görülmekle davacının üyelikten çıktığı tarih kararın kesinleşme tarihi olan 09/04/2010'dur. Bu durumda davacının mali haklarını talep edeceği tarih 2010 yılına dair genel kurulun yapılacağı 2011 yılıdır. Dosyada 2010 yılına dair genel kurulun 2011 yılında hangi tarihte yapıldığı veya yapılıp yapılmadığına dair bilgi yoktur.Bu durumda kooperatifler açısından olağan genel kurul yapılma süresinin en geç 30 Haziran olması gerektiği dikkate alındığında davalı kooperatifin 2010 yılına dair genel kurulunu en geç 30 Haziran 2011 tarihinde yapacağı göz önüne alındığında davacının mali haklarını talep edeceği en erken tarih 01 Ağustos 2011 tarihidir. Bu kapsamda davacı, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ayrıldığı yılın sonunda kesinleşen bilançoya göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra kalan kısmı talep edebilir. Ancak dosyada hesaplanacak masraf listesi ile ilgili olarak bilgi olmadığı için bu yönde bir mahsup ve hesaplama yapılması mümkün olmamıştır. Alınan bilirkişi kök raporuna göre; davacının, davalı kooperatifin üyeliğinden çıkarılması ve kendisine bağımsız bölüm tahsis edilmemesi nedeniyle Kooperatifler Kanunu 17. maddesi gereğince davalı kooperatiften aidat alacağını isteme hakkı olduğu, davacının iadesini isteyebileceği aidat miktarının 1.472,00 TL olduğu, ek raporda ise bu bedelin güncellenmiş karşılığının 31.168,98 TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, alınan bilirkişi kök ve ek raporunun hükme ve denetime elverişli olduğu kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Zamanaşımına yönelik itirazın ise cevap dilekçesiyle ileri sürülmediği ve süresinde olmadığı anlaşılmakla reddine karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda yazılı olduğu üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 31.168,98TL'nin dava tarihi olan 06/11/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 2.129,15TL ilam harcından peşin alınan 1.707,75TL harcın mahsubu ile bakiye 421,40TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davacı tarafından sarf edilen 427,60TL başvuru harcı, 1.707,75TL peşin harç olmak üzere toplam 2.135,35TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca 3.600,00TL arabulucu ücretinin kabul red oranına göre hesaplanan 1.122,08TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca 3.600,00TL arabulucu ücretinin kabul red oranına göre hesaplanan 2.477,91TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 6-Davacı tarafından sarf edilen 13.000,00TL bilirkişi ücreti, 147,50TL posta masrafı olmak üzere toplam 13.147,50TL den kabul red oranına göre hesaplanan 4.097,94TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın iş bu davacı üzerine bırakılmasına, 7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 31.168,98TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 45.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine, 9-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine, Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/06/2026

Katip .... ¸e-imzalıdır Hakim ..... ¸e-imzalıdır