İlk Derece Mahkemesi 2024/435 E. 2025/823 K.

T.C. İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/435 Esas KARAR NO : 2025/823

DAVA : İtirazın İptali (Sigorta Poliçesi ) DAVA TARİHİ : 29/12/2018 KARAR TARİHİ : 22/10/2025

Mahkememizin 2018/1190 Esas, 2021/61 Karar, 27/01/2021 tarihli kararı İstanbul BAM 45. Hukuk Dairesinin 2021/749 Esas, 2024/983 Karar, 10/07/2024 tarihli ilamı ile Kaldırılmakla Mahkememiz yukarıdaki esasına kaydı yapılan İtirazın İptali (Sigorta Poliçesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesi ile, davacı ile davalı arasında davacı şirketçe yapılan ...Projesi kapsamında 2415 adet konutun yer aldığı 19 blokun tümü için 07/11/2012-07/11/2015 tarihlerini kapsayan ... poliçe numaralı İnşaat ... Sigorta Poliçesi tanzim edildiğini, işbu poliçenin sigorta değerinin 247.500.000TL olup, poliçenin yer kayması riskini de teminat altına aldığını, işbu proje kapsamında bulunan B4-C5 blok arasındaki zeminde bir kaç gün aralıklarla devam eden şiddetli yağış sonrası 03/05/2015 tarihinde kayma meydana geldiğini ve zemin üzerinde yer alan betonarme istinat duvarının işbu kayma nedeniyle hasar gördüğünü, söz konusu hasarın, zaman geçirilmeden davalı borçlu tarafa bildirildiğini ve hasar nedeniyle meydana gelen zararın poliçe kapsamında davalıdan talep edildiğini, ancak davalı tarafından yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan fore kazık uygulaması mevcut olmadığından bahisle taleplerini haksız yere red ettiğini, davalı tarafça hasar tespitinde hasar gören duvar değil, daha sonra yapılan duvarların dikkate alındığını, davalıya ihtarname gönderilerek dava konusu somut olaydan bahsedilerek 403.276,21TL zararın ödenmesinin talepte bulunulduğunu, davalı tarafça sadece 13/12/2017 tarihinde 34.643,00TL ödeme gönderildiğini, kalan miktar için bir ödeme yapılmaması üzerine davalı hakkında ... 1.İcra Müdürlüğünün ... esas numaralı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu, itirazın haksız olduğunu beyanla, haksız ve kötü niyetli itirazın iptaline ve takibin devamına, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili mahkememize vermiş olduğu cevap dilekçesi ile, huzurdaki dav aya konu taleplerin çekişmeli yani öncelikle yargılama yapılmasını gerektirecek nitelikte olduğundan işbu itirazın iptali davasının reddi gerektiğini, huzurdaki davada hukuki yarar yokluğu nedeniyle de reddi gerektiğini, sigortalı inşaatta meydana gelen hasar poliçe teminatına girmediğini, sigortalı inşaatta meydana gelen hasar İnşaat ... Sigortası A4-h maddesi "plan, proje veya hesap hatasından dolayı sigortalı mallarda meydana gelecek fiziksel ziya ve hasarlar teminat dışıdır" hükmü kapsamında teminat dışı olduğundan davalı şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davalı şirket tarafından davacıya ödeme yapılmadığını, eksper tarafından hazırlanan raporda, istinat duvarının stabil olmadığını ve hasarın meydana gelmesinde istinat duvarının hatalı tasarlanmış olmasının yakın sebep olduğu sonuç ve kanaatine ulaşıldığını, bu kapsamda sigorta genel şartlarına göre proje hatalarına bağlı olarak oluşan hasarların teminata girmediğini, ancak davalı nezdinde düzenlenen poliçe ile ... numaralı tasarımcı rizikosu ek teminatının verilmiş olup, bu teminata göre her ne kadar tasarlanan istinat duvarı teminata girmemekteyse de hatalı tasarlanan duvarın kayması sonucu doğru imal edilmiş dolgu malzemelerinin atılma masrafının ilgili limit dahilinde teminat kapsamında değerlendirildiğini, kesinlikle davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, davalı tarafından duvarın kayması sonucu oluşan toprağın atılma masrafı olan 33.643,00TL tazminat miktarının sigortalı davacıya ödenerek tüm sorumluğun yerine getirildiğini, davalı şirketin poliçe kapsamında tazminattan indirim yapma imkanı mevcut olduğunu beyanla, haksız ve yasal dayanaktan yoksun işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, inşaat all risk sigorta poliçesinden kaynaklanan hasar bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. ...1. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosyası ile; davacı alacaklı tarafından, davalı borçlu aleyhine 368.633,21 TL asıl alacak, 98.667,45 TL işlemiş faiz, 243,00 TL tebliğ gideri olmak üzere toplam 467.543,66 TL üzerinden 25/12/2017 tarihinde takip başlatıldığı, ödeme emrinin 27/12/2017 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafça 28/12/2017 tarihinde takibe itiraz edildiği, davanın İİK'nın 67.maddesi uyarınca 1 yıllık yasal sürede açıldığı anlaşılmıştır. Davacı şirketin 19 blok 2415 adet konuttan oluşan ...Projesi,...tarihlerini kapsar şekilde ... poliçe numaralı İnşaat All Risk Sigorta Poliçesi ile davalı şirket nezdinde, inşaat all risk 250.000.000,00 TL, şantiye tesisleri 250.000,00 TL, enkaz kaldırma 5.000.000,00 TL bakım devresi 250.000.000,00 TL üzerinden teminat altına alınmıştır. Poliçenin "Muafiyetler/Müşterek Sigorta" başlığı altında; -... işlerinde asgari 20.000 USD hasarın %10'u, -... asgari 20.000 USD hasarın %10'u -Plan ve Proje Yapımcısı 10.000 USD tenzili muafiyet uygulanacağı belirtilmiştir. Kloz 110 - Yağış, Sel Ve Su Baskını İçin Alınacak Güvenlik Önlemleriyle İlgili Özel Şartlar; "Taraflar arasında anlaşılmış ve mutabakata varılmıştır ki, diğer tüm hususlar Poliçe ve zeyilnamelerindeki hüküm ve şartlara ve istisnalara tabi olmak kaydıyla, yağış, sel veya su baskınının doğrudan veya dolaylı yoldan neden olabileceği ziya ve hasarlar ve bundan kaynaklanabilecek sorumluluk için Sigortacılar Sigortalıyı ancak, ilgili projenin tasarımı ve uygulanmasında yeterli güvenlik önlemlerinin alınmış olması koşuluyla tazmin edeceklerdir. Yeterli güvenlik önlemleri ifadesi ile kastedilen, tüm sigorta süresini kapsamak üzere ve sigortalı inşaat alanı için 20 yıllık bir dönüşüm süresini dikkate alacak şekilde meteoroloji kurumları tarafından hazırlanan istatistiklere dayanılarak yağış, sel ve su baskını için yeterli ihtiyat payı ve marjın bırakılmış olmasıdır. İnşaat alanı içinde bulunan (ister kurumuş olsun isterse su taşısın) su yolu ve yataklarındaki engellerin (örneğin kum, ağaç vb.) suyun serbestçe akışını sağlamak amacıyla Sigortalı tarafından derhal kaldırılmaması sonucunda meydana gelebilecek ziya veya hasarlar veya bundan kaynaklanan sorumluluk bu Poliçe kapsamında tazmin edilmeyecektir." Kloz 111 - Toprak Kayması Sonucunda Enkaz Kaldırmayla İlgili Özel Şartlar; "Taraflar arasında anlaşılmış ve mutabakata varılmıştır ki, diğer tüm hususlar Poliçe ve zeyilnamelerindeki hüküm ve şartlara ve istisnalara tabi olmak kaydıyla, Sigortacılar; -Toprak kaymasından etkilenen alandan orijinal malzemenin hafriyatı giderlerini aşan, toprak kaymasının neden olduğu enkaz kaldırma giderleri -Sigortalının gerekli önlemleri almamış veya zamanında almamış olması halinde, eğimli arazilerin veya tesviye edilmiş kısımların onarılması için yapılan giderler için Sigortalıyı tazmin etmeyeceklerdir. Teminat Bedeli: 5000000 TL" Kloz 115 - Tasarımcı Rizikosu Teminatı; "Taraflar arasında anlaşılmış ve mutabakata varılmıştır ki, diğer tüm hususlar Poliçe ve zeyilnamelerindeki hüküm ve şartlara ve istisnalara tabi olmak kaydıyla ve Sigortalının mutabık kalınan ek primi ödemiş olması koşuluyla,İnşaat Bütün Riskler Poliçesi Genel Şartları Madde 3 Teminat Dışında Kalan Haller başlığı altındaki (d) istisnası iptal edilmiş ve (e) istisnası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: e) Sigorta konusu malların, kusurlu malzeme ve/veya işçilik ve/veya kusurlu tasarım nedeniyle maruz kaldığı ziya veya hasarlar sonucunda, yenisiyle değiştirilmesi, onarımı veya düzeltilmesi için yapılan masraflar istisnadır, ancak bu istisna, hasardan doğrudan ve birinci derecede etkilenmiş mallarla sınırlı olacak, doğru olarak inşa edilmiş kısımlarda kusurlu malzeme ve/veya işçilik ve/veya kusurlu tasarım nedeniyle meydana gelen bir olay sonucunda meydana gelecek ziya veya hasarlar için uygulanmayacaktır. 250.000-TL"Kloz 121 - Kazıklı Temel Ve İstinat Duvarı İşleriyle İlgili Özel Şartlar; "Taraflar arasında anlaşılmış ve mutabakata varılmıştır ki, diğer tüm hususlar Poliçe ve zeyilnamelerindeki hüküm ve şartlara ve istisnalara tabi olmak kaydıyla, 1. a)İnşaat sırasında yanlış yerleştirilmiş veya yanlış dizilmiş veya sıkışmış, b)Zemine çakma yada çıkarma sırasında kaybolmuş veya terkedilmiş veya hasar görmüş, c)Sıkışmış veya hasar görmüş kazık çakma ekipmanı veya muhafazaları (casing) nedeniyle hasara uğramış Kazıkların veya istinat duvarı elemanlarının yenileriyle değiştirilmesi veya düzeltilmesi için, 2. Birbirlerinden ayrılmış veya sökülmüş palplanşların düzeltilmesi için, 3. Ne türden olursa olsun malzeme sızıntısı veya süzülmesinin düzeltilmesi için, 4. Boşlukların doldurulması veya eksilmiş bentonitin tamamlanması için, 5. Kazıkların veya temel elemanlarının yük taşıma testinde başarısız olması veya tasarlanan yük taşıma kapasitesine ulaşamaması nedeniyle, 6. Profillerin veya boyutların eski haline getirilmesi için, Yapılan masraflar konusunda Sigortacılar Sigortalıyı tazmin etmeyeceklerdir." şeklindedir. Hasara ilişkin aldırılan ekspertiz raporlarında ise; 1-... Şti. eksperi ... tarafından davalı sigortalı şirketinin talebi üzerine düzenlenen 03/07/2015 tarihli raporda; "-B4-C5 bloklar arasında 40 metre uzunluğunda, 10 metre yüksekliğinde olan boşluklu istinat duvarının, birkaç gün boyunca aralıklarla süren şiddetli yağış sonrası oluşan yer kayması sebebiyle yatayda zeminle birlikte hareket ederek kaydığı, düşeyde ise deplasman yaptığı tespit edilmiştir. -Ekspertiz sonrası tarafıma gönderilen istinat perde duvar projesi kesit ve demir donatı metrajı incelenmesi sonucu betonarme ve statik projelerde herhangi bir proje hatası olmadığı kanaatine varılmıştır. -Drenaj projesi üzerinde yapılan incelemede ise drenaj baca ve su tahliye sisteminin projede bulunduğu görülmüştür. Ancak ekspertiz öncesi istinat duvarı yıkıldığı ve zeminde kısmen düzeltme çalışması yapıldığından drenaj projesinin yerinde uygulanıp uygulanmadığı kesin olarak belirlenememiş ancak projesine uyulduğu kanaatine varılmıştır. -Zemin etüd raporlarının incelenmesi sonucu (raporun ekinde CD de mevcut) özet olarak bölgenin zemin yapısı sebebiyle bina temellerinin taşıma gücü yüksek olan Danişment Formasyonu'nun ... Üyesine dahil koyu yeşil, tüflü, kiltaşı bantlı sert kil birimi tabakasına oturtulması, binaların temel altına mutlak fore kazık dizaynı yapılması gerektiği, yapılacak derin temel kazıları için kontrollü temel kazıları, şev kademelendirmeleri, fore kazık, ankraj, mini kazık, jet grout vb iksa önlemlerinin konusunda uzman bir geoteknik mühendisin hazırlayacağı uygulama projesi doğrultusunda yapılmasının önerildiği görülmüştür. -Ayrıca raporun ilk bölümünde ....Zemin iyileştirilmesi için fore kazık yapılması zorunludur" ifadesinin bulunduğu görülmüştür. -Ancak tarafıma gönderilen zemin etüt raporunda istinat duvar temeli altında herhangi bir zemin incelemesi yapıldığına dair bir açıklama görülmemiştir. -Proje dahilinde yapılan tüm binalarda istinat duvarı hariç fore kazık uygulamasının yapıldığı bilgisi alınmıştır. -Olay sonrası istinat duvarının yeniden inşaatı öncesi de çift sıra fore kazık uygulaması yapılmasına karar verildiği ve tekrar zemin etüt çalışması yaptırılacağı bilgisi alınmıştır. -Yeni zemin etüt çalışması tarafıma gönderilmemiştir. -Söz konusu hasarın gerçekleşmesinde istinat duvar temeli altındaki zeminde yeterli incelemenin yapılmamış veya zeminle ilgili bir takım sorunların gözden kaçırılması sonucu istinat duvarı temelinin fore kazıksız olarak yapılmış olmasının etkisi olduğu, fore kazık uygulaması olması halinde söz konusu hasarın oluşmayacağı kanaatine varılmıştır. -Bu durumda hasarın İnşaat All Risk Sigortası A4-h maddesine "Plan, proje veya hesap hatasından dolayı sigortalı mallarda meydana gelecek fiziksel ziya ve hasarlar teminat dışıdır." maddesi kapsamında değerlendirilebileceği" görüşüne yer verilmiş, Hasar miktarı ise; Demir 83.283,00 TL + beton 96.258,00 TL + işçilik 55.320,00 TL + yıkım bedeli 19.225,00 TL + hafriyat 61.250,00 TL = 315.336,00 TL olup, 20.000,00 USD (1 USD = 2,7158) karşılığı 54.316,00 TL muafiyet uygulanması neticesinde 261.020,00 TL hesap edilmiştir. 21/12/2015 tarihli ek raporda; Bitişikte bulunan parselde yapılan istinat duvarları tamamlandığından, BAK yapıya ait parselden kaynaklı toprak yükü bu duvarlar tarafından karşılandığından, yeni yapılan duvarın fore kazıklı olarak ve aynı özelliklerde yapılmasına gerek olmadığı, yeni yapılan duvar maliyeti ile ilgili evraklar incelendiğinde yeni yapılan istinat duvarının 143.724,18 TL'ye mal olduğunun anlaşıldığı, bu durumda hasarın tazmin edilmesi durumda eski duvarın maliyetinin herhangi bir önemi kalmadığı, yeni yapılan duvar maliyeti üzerinden hasarın tazmin yoluna gidilmesi gerekeceği yönünde kanaat bildirilmiştir. 2-25/04/2016 tarihli ...Şti adına eksper ...tarafından sigortalı firmanın talebi üzerine düzenlenen raporda; "1.03.05.2016 tarihinde bir kaç gün öncesinden başlayan yağışlarında etkisiyle B4-C5 blokları arasındaki zeminde kayma meydana gelmiş ve üzerinde bulunan 9m yüksekliğindeki duvarı da yatay ve düşey deplasmanlar yapmış ve hasarlanmıştır. (Bu durum .... Şti. raporunda da belirtilmiştir.) 2.Zemin ve Temel Etüdü raporunda da belirtildiği üzere (4.2.5 maddesi) herhangi bir heyelan riski yoktur. Bir blok (A blok) dışında tüm bloklarda oturma riski de yoktur. Hasarlı duvar ve drenaj sisteminde gerek projelendirmede gerekse uygulamada herhangi bir hata olmadığı, hasarın yer kaymasından kaynaklandığı tespit edilmiştir. (Hasar sonrası fotoğraflardan duvarda çok ufak çatlaklar dışında herhangi bir hasar olmaması bunu gösterdiği gibi ... Ltd. Şti. raporunda da belirtilmiştir.) 3..... Şti. raporundan hasarın gerçekleşmesinde fore kazık imalatı olmaması gösterilmektedir. Ancak fore kazık sadece düşey yükler için ve/veya derin kazılarda geçici iksa yöntemi olarak kullanılır. Bu nedenle fore kazık yapılması zemin kaymasını önlemeyecektir. Zemin ve Temel etüd raporunda da zemin kayması riski olmadığı belirtilmiştir. Fore kazık imalatı ise sadece derin temel kazılarındaki iksalar için önerilmiştir. Düşey yüklerin aktarılması için ise sadece A blok (1 blok) için önerilmiştir, diğer 18 blok için bu da önerilmemiş ve "oturma problemi yok" denmiştir. Dolayısıyla herhangi bir projelendirme hatası söz konusu değildir. 4.Hasarlı duvar kesiti ilk planlamadaki tip kesitlerden olmasa da işin kapsamında istinat duvarları vardır ve sigorta teminatındadır. Yapılan değişiklikler sigorta değerinde önemsiz bir artış yapacağından sigorta bedeli ile mukayese edildiğinde uygun olduğu görülmüştür. Eksik sigorta yoktur. 5.Hasar tespitinde hasar gören duvarın değil daha sonradan yapılan (mevcut projelerde tip kesitleri bulunan) duvarlar dikkate alınmıştır. Kazık imalatları gerek önceki projelendirmede gerekse hasar tarihinde olmadığından değerlendirmede dikkate alınmamıştır. Poliçe özel şartları gereği 20.000-$ muafiyet uygulanmıştır, 6.Muafiyet Uygulamasında 30.04.2015 tarihli TCMB döviz satış kuru (1,-$ = 2,6607 TL) baz alınmıştır." tespitlerine yer verildiği, Sigortalının talebinin; 1-Alt kademe; kazık imalatı (demir, beton ve işçilik) maliyeti 71.942,22 TL, istinat duvarı (demir, beton ve işçilik) maliyeti 71.781,96 TL, 2-Üst kademe; kazık imalatı (demir, beton ve işçilik) maliyeti 74.663,00 TL, istinat duvarı (demir, beton ve işçilik) maliyeti 104.414,03 TL, 3-Enkaz kaldırma; yıkım bedeli 19.225,00 TL, hafriyat atılması 61.250,00 TL Olmak üzere toplam 403.276,21 TL olduğu belirtilerek; Yapılan değerlendirme ve hesaplama neticesinde; 1-İmalat alt kademe duvarı (demir, beton ve işçilik) 71.781,96 TL, 2-İmalat üst kademe duvarı (demir, beton ve işçilik) 104.414,03 TL, 3-Enkaz Kaldırma; yıkım bedeli 19.225,00 TL, hafriyat atılması 61.250,00 TL Olmak üzere toplam 256.670,99 TL olduğu belirtilerek; 20.000,00 USD karşılığı 53.214,00 TL muafiyet uygulanması neticesinde hasar tutarı 203.456,99 TL hesap edilmiştir. 3-Davalı tarafça alınan ekspertiz raporu ile davacı şirket tarafından alınan ekspertiz rapor arasında çelişki olması sebebiyle 07/07/2016 tarihinde hakem eksper olarak atanan ... Hizmetleri adına eksper ... tarafından düzenlenen 25/07/2016 tarihli raporda; "Hasarın üzerinden 1 yıldan fazla zaman geçtiğinden fiili bir tespit yapma imkanı kalmadığından incelemeler evraklar üzerinden yapılmıştır... İhtilaf konusu olan istinat duvarında proje hatası olup olmadığının tetkiki için zemin etüt raporundaki parametreler ve istinat duvarı projesine göre modellenerek analiz edilmiştir. Aşağıda görülen analiz sonucu, hasara konu istinat duvarının stabilitesinin olmadığını (Kaymaya karşı güvenlik sayısı 1,02