İlk Derece Mahkemesi 2024/193 E. 2026/50 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2024/193 Esas KARAR NO:2026/50

DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:21/02/2024 KARAR TARİHİ:10/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı gönderilen ile dava dışı gönderen ... and ... arasında 1.320.000,00 USD değerinde 3.300 MT üre cinsi emtianın Mısır'dan, ... limanına deniz yolu ile nakli için sözleşme imzalandığı, teslim şeklinin ... olduğu, navlunun gönderen tarafından karşılanacağı, sigorta sözleşmesinin kendileri tarafından imzalanarak sigorta bedelinin ödeneceği, sigorta şirketinin davalı ... Sigorta şirketi olduğu, taşımanın yapıldığı "..." gemisinin nakliyat sigortasına uygunluğunun teyit edildiği, geminin uluslararası gözetim şirketi gözetiminde yüklendiği, Mısır'dan çıkan geminin ilk olarak Sinop limanına vardığı, ... limanına varışta gözetim şirketleri eşliğinde, gemi tahliye edilmeden, yüklü iken ölçüm yapılarak kendilerine teslim edilecek yük miktarının belirlendiği, gözetim şirketi SGS nin raporuna göre 79,875 MT, satıcı gözetim şirketine göre de 79,877 MT yükte eksiklik olduğunun tespit edildiği, yükün taşıyıcının sorumluluğunda iken eksilerek zayi olduğu, gözetim şirketleri tarafından hazırlanan ihtarnamelerin gemi kaptanı tarafından imzalanarak teslim alındığı, yükün gemiden tahliye edilmesinden sonra limanda yapılan kantar tartımları sonucu tahliye edilen yükte aslında 180,960 MT eksikli olduğunun tespit edildiği, eksik çıkan ve zayi olan yük miktarının gözetim şirketi raporuna göre 31.950,00 USD, kantar tartımına göre 72.384,00 USD olduğu, sigortacıya 08.05.2023 tarihli başvuru ile hasar ihbarı yapıldığı, donatan veya sigorta şirketi tarafından ödeme yapılmadığı, malın toplam bedelinin dava dışı satıcı şirkete ödendiği ifade edilerek, SGS gözetim şirketi raporunda belirlenen 79,875 MT eksiklik bedeli olan 31.950,00 USD zararın davalılar tarafından tazminini talep ve dava etmiştir. Davalı ... Denizcilik vekili cevap dilekçesinde özetle; "..." gemisinin donatanı olmadığı için davada pasif husumet ehliyetinin olmadığını, gemiye yükleme yapılması sonrasında ambar kapaklarının kapatılarak mühürlenmiş olduğunu ve varma limanında yük ilgililerinin gözetimi altında mühürlerin sökülerek yükün tahliye edildiğini, taşıma sırasında yükün eksildiğinden söz etmenin mümkün olmadığını, yükte bir eksikli olmasının deniz taşımasından değil, gönderenin yükü eksik yüklemesinden kaynaklanacağını, eksik olduğu iddia edilen yük miktarının dikkate alınması durumunda yükün niteliği gereği taşıma sırasında fire oluşabileceğini, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği kayıtlarında dava konusu üre için fire oranının yedi farklı ticaret ve sanayi odası kaydında % 2 olarak belirlendiğini, dava konusu taşınan üre miktarındaki kaybın % 2,4 olarak hesaplandığını, kara nakliyesi sırasında oluşan fire oranının % 1 - 1,5 olarak kabul edildiğini, bu durumda hem kara hem deniz nakliyesinde oluşan fire miktarının kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ifade ederek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu sigorta poliçesinde rehinli alacaklı olarak ... Bankasının gözüktüğünü, davacının sigorta poliçesine dayalı olarak talepte bulunabilmesi için bu konuda rehinli alacaklının davaya açık muvafakat vermesi gerektiğini, muvafakatnamenin dosyaya ibraz edilmesi gerektiğini, davalılar arasında dava arkadaşlığının olmadığını, davacının talebini her iki davalıya birlikte aynı davada yönlendirmesinin mümkün olmadığını, davacının her iki davalıya karşı farklı sözleşmesel ilişkiler içinde olduğunu bu sebeple de davanın usulden reddinin gerektiğini, dökme yüklerde eksiklik miktarının belirlenmesinde tahliye limanında yapılan ölçümün, yükleme limanındaki yöntemle yapılmasının uluslararası ticarette genel bir kural olduğunu, sigortalı firmanın hasar talebini, draft - survey yöntemi ile yapılan ölçüme göre değil kantar tartımı ile yapılan ölçüme göre yaptığını, davacı sigortalıya ekspertiz raporu ile belirlenen draft-survey ölçümüne göre yapılmış olan hesaplama gereğince ödeme yapılabileceğinin belirtildiğini ancak bu teklifin kabul görmediğini bu nedenle ödeme yapılmadığını ifade ederek davanın reddini talep etmiştir. Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/02/2024 tarih, ... Karar sayılı Görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır. Dava, davacıya ait üre cinsi emtianın deniz taşıması sonrası eksik teslimi nedeni ile oluşan zararın davalılardan tahsili istemine ilişkin alacak davası olup uyuşmazlığın; davalılardan ... vekilinin tahkim itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, eksik ürün teslimi bakımından davalıların zararın tazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ile neticede var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 29/04/2025 tarihli raporda; Emtianın eksik kısmının, toplam emtiaya (3.300 MT) oranının % 2,42 olarak hesaplandığı, fire oranının % 1 kabulü ile, toplam emtianın (3.300 MT) % 1 oranının fire olması durumunda fire, 33 MT olarak hesaplandığı, geri kalan (79,875 MT - 33 MT ) 46,875 MT kısmın fire dışında kaldığı, Tarafların husumet ehliyetlerini haiz olduğu, 1 No'lu Davalının fire veren emtiaya ilişkin sorumlu tutulamayacağı, ancak kalan kısım için sorumlu olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir. Tarafların rapora karşı beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için heyete bilirkişi ...'in de dahli ile bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. Bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 08/01/2026 tarihli raporda; kök rapordaki görüşlerini yinelemişlerdir. Davalılardan ... vekilince, cevap dilekçesinde, dava konusu taşıma için düzenlendiği belirtilen bağlama notu ile charter party de bulunan tahkim anlaşması nedeni ile tahkim itirazında bulunarak mahkememizin görevine itiraz edilmişse de, tahkim kaydının bulunduğu bağlama notu ile charter party de, yük alıcısı olan davacının taraf olmadığı görülmüş olup, davacının gönderici olarak kayıtlı olduğu konşimento ile birlikte, tahkim anlaşmasının bulunduğu charter party ve bağlama notunun da davacıya iletildiğine dair dosyaya herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığından, TTK 1237 maddesi uyarınca davalı vekilinin tahkim itirazı mahkemece yerinde görülmemiştir. Dava konusu uyuşmazlığın, davacı tarafından dava dışı gönderen ... and ... firmasından 1.320.000,00 USD bedel ile satın alınan 3.300 MT üre emtiasının Mısır'dan ...'a taşınması akabinde, yükün, SGS gözetim raporuna göre 79,875 MT, satıcı gözetim şirketine göre de 79,877 MT eksik teslim edilmesinden kaynaklanan zararın, taşıyan olduğu ileri sürülen davalı ... firması ile, yük sigortacısı olduğu belirtilen davalı ... Sigortadan tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Dava konusu emtia satım şeklinin CFR olduğu görülmekle, taşımaya ilişkin navlunun gönderen tarafından karşılanacağı, sigorta sözleşmesinin ise davacı tarafından tarafından imzalanarak sigorta bedelinin ödenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Davalılardan ... firmasına taşıyan sıfatı ile, taşıma sözleşmesinden kaynaklı olarak husumet yöneltilmişken, diğer davalı ... firmasına ise sigorta sözleşmesi kaynaklı husumet yöneltilmiştir. Bu nedenle her iki davalının sorumluluğunun ayrı ayrı ele alınması gerekmiştir. Davalı ... sigorta tarafından, davacının alıcı olduğu üre emtiasının ... isimli gemi ile Mısır-... arası taşınmasına ilişkin sigorta poliçesi tanzim edildiği görülmüş olup, sigonta poliçesi üzerinde dava dışı ... Bankası'nın rehinli alacaklı olarak daini mürtehin kaydının bulunduğu anlaşılmış olmakla, davacının sigorta sözleşmesine dayalı alacak talebi bakımından aktif husumet ehliyetini haiz olup olmadığının tespiti bakımından ... Bankası'na müzekkere yazılmış olup, gelen 22/10/2024 tarihli müzekkere cevabına göre, rehinli alacağa konu olan ithalat akreditifinin dava dışı sigortalı firma tarafından yapılan ödeme ile kapatıldığının ve bu nedenle sigorta poliçesi kaynaklı rücu ve herhangi bir talep haklarının bulunmadığını bildirdikleri görülmüştür. Bu hali ile davacının davalı ... firmasına yöneltmiş olduğu talebi bakımından sigortalı sıfatı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davalılardan ... vekilince taşımaya konu ... isimli geminin maliki ve donatanı olmadıklarından bahisle uyuşmazlık bakımından pasif husumet ehliyetlerini bulunmadığı savunulmuş olmakla birlikte; dosyada alınan bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile, ... isimli gemi equasis kayıtlarında, dava konusu gemi malikinin Mayıs 2011 den itibaren dava dışı ... Ltd firması olduğu, davalı ... firmasının ise 30/03/2011 tarihinden dava tarihine kadar geminin teknik ve ticari işleteni olarak kayıtlı bulunduğu görülmüş ayrıca dosyaya davalı ... tarafından ibraz edilen Bağlama Notunda ise sahip olarak ... Ltd, işleten olarak ise davalı ... firmasının yer aldığı anlaşılmış olup, bu nedenle davalı ... firmasının gemi işleteni olarak, taşımadan kaynaklı uyumazlık bakımından pasif husumet ehliyetinin bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davacı ile dava dışı ... and ... arasında 1.320.000,00 USD değerinde 3.300 MT üre cinsi emtianın Mısır'dan, ... limanına deniz yolu ile nakli için sözleşme imzalandığı, teslim şeklinin ... olduğu, navlunun gönderen tarafından karşılanacağı, sigorta sözleşmesinin imzalanarak sigorta bedelinin ödeneceği, sigorta şirketinin davalı ... Sigorta şirketi olduğu, taşımanın yapıldığı "..." gemisinin nakliyat sigortasına uygunluğunun teyit edildiği, geminin uluslararası gözetim şirketi gözetiminde yüklendiği, Mısır'dan çıkan geminin ilk olarak Sinop Limanı'na vardığı dava konusu olmayan bir kısım yükün bu limandı tahliye edildiği, ... Limanı'na varışta gözetim şirketleri eşliğinde, gemi tahliye edilmeden, yüklü iken ölçüm yapıldığı, gözetim şirketi SGS nin raporuna göre 79,875 MT, satıcı gözetim şirketine göre de 79,877 MT yükte eksiklik olduğunun tespit edildiği, yükün gemiden tahliye edilmesinden sonra limanda yapılan kantar tartımları sonucu tahliye edilen yükte 180,960 MT eksiklik olduğunun tespit edildiği görülmüş olup, taşımaya ilişkin düzenlenen bağlama notunda yükleme/tahliye miktarlarının ... ile tespit edileceğine ilişkin kayıt uyarınca, eksik çıkan yük miktarının draft yöntemi ile belirlendiği SGS gözetim şirketi verileri esas alınarak, eksik miktar, 79,875 MTx 400 Usd: 31.95000 USD olarak dikkate alınmıştır. Dava konusu üre emtiasına ait fire oranlarının tespiti için mahkemece yazılan müzekkerelere, ... ve ... Ticaret ve Sanayi Odası'nın yazılı verdikleri beyanları ile % 0,5 ile % 1 aralığında olduğunun bildirildiği, bu durumda talep edilen, SGS gözetim şirketi raporunda belirlenen (79,875 MT) eksik kısmın, toplam emtiaya (3.300 MT) oranı % 2,42 olarak hesaplanmaktadır. Fire oranının % 1 kabulü ile, toplam emtianın (3.300 MT) % 1 oranının fire olması durumunda fire, 33 MT olarak hesaplanmakta, geri kalan (79,875 MT - 33 MT ) 46,875 MT tahmin edilen fire dışında kaldığı bilirkişiler tarafından açıklanmıştır. Buna göre; fire oranı dışında kalan 46,875 MT eksiklik bakımından zarar miktarının 46,875 MTx400 USD= 18.750,00 USD olduğu bilirkişiler tarafından hesap edilmiştir. Her ne kadar davalılar vekillerince, İstanbul Ticaret Odası tarafından belirlenen fire oranının %2 olduğundan bahisle bilirkişi raporuna itiraz edilmişse de; mahkemece İstanbul Ticaret Odası'na yazılan müzekkereye verilen yanıt ile, dava konusu emtia bakımından belirlenen bir fire oranının bulunmadığının bildirilmesi nedeni ile aksi yöndeki itirazlar yerinde görülmemiş, bilirkişilerce yapılan hesaplama esas alınmıştır. Davaya konu taşıma için düzenlenen 06/04/2023 tarihli bağlama özetinde tahliye ve yükleme limanlarında yükleme/tahliye miktarlarının ... ile yapılacağının kayıtlandığı görülmüş olmakla birlikte, dosyaya sunulan 05.04.2023 Tarihli Yükleme Limanı ... Raporunda; 15.04.2023 tarihinde, ... limanında yapılan draft surveyde başka bir alıcıya ait aynı tip yük ile birlikte dava konusu gemiye 6.600 MT üre emtiasının yüklenmiş olduğu; 03-05.05.2023 Tarihli Tahliye Limanı ... ... Raporunda ise, 03.05.2023 başlangıç, 05.05.2023 bitiş tarihli ... raporuna göre dava konusu gemiden dava dışı sigortalıya ait yükün 3.220,125 MT olarak tahliye edildiğinin tespit edildiği görülmüştür. Dosyada bulunan 03/01/2024 tarihli, davalı ... firması ekspertiz raporunda; "sigortalı firmanın hasar talep yazısının ... ile yapılan ölçüme göre değil, kantar tartımı ile yapılan ölçüm sonucuna göre hazırlandığı, talebin makul olmadığı" belirtilerek, tazminat hesaplamasında ... ölçümüne göre belirlenen eksik miktarın dikkate alınması gerektiği ve meydana gelen hasarın poliçe kapsamında olduğu kanaatine varılarak, son tespit edilen hasar miktarının muafiyet uygulanması neticesinde, 27.885,00 Usd olarak hesap edildiği görülmüştür. Davalılardan ... firmasının uyuşmazlığa konu eksiklik bakımından sorumluluğunun taşıma ilişkisi nedeni ile TTK 1178 maddesi kapsamında incelenmesi gerekmektedir. Uyuşmazlığa konu taşımada, yükleme ve tahliye limanlarında gözetim şirketleri nezaretinde yapılan draft yöntemi ile hesaplamalar neticesinde yükün eksik teslim edildiği hususu sabit olup, yine dosyada mübrez mühür açma tutanakları uyarınca eksilmenin taşıma sürecinde ve taşıyan hakimiyetinde meydana geldiği de belirlidir. TTK 1182 maddesi uyarınca taşıyanın kusursuzluk karinelerinden sayılan kendiliğinden eksilmenin uyuşmazlıkta da söz konusu olduğu sabit olmakla birlikte, dosyaya celp edilen müzekkere cevaplarına göre olağan fire oranının %1 olarak kabulü sonrasında hesap edilen 46,875 MT bakımından ise, davalı taşıyanın yasal karineden faydalanamayacağı mahkemece kabul edilmiştir. Bu nedenle somut uyuşmazlıkta sebeplerin birleşmesi söz konusu olduğundan fire miktarını aşan kısımdan taşıyanın sorumlu olması gerektiği kanaatine varılarak, bilirkişi raporunda hesap edildiği hali ile davalılardan ... firmasının, fire oranını aşan 46,875 MT yük için 18.750,00 USD olarak belirlenen tutar bakımından sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Davalılardan ... Sigorta firmasının uyuşmazlığa konu eksiklik bakımından sorumluluğunun ise; sigorta poliçesi kapsamında incelenmesi gerekmiştir. Dosyada bulunan ve yukarıda açıklanan ekspertiz raporuna göre de, dava konusu eksiklik hasarının sigorta poliçesi teminatı kapsamında olduğu belirli olup, davalı vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürmüş olduğu rehinli alacaklı bulunduğu savunması ise, ... Bankası'na yazılan müzekkereye gelen 22/10/2024 tarihli cevabi yazı ile bertaraf edilmiş olup, davalı sigonta şirketinin, dosyada mübrez sigorta poliçesi uyarınca; Eksik emtia toplam fatura bedeli 31.950,00 Usd kabul edilerek, sigorta poliçesi gereği %10 İlave bedel ve %0,5 oranında muafiyet oranının uygulanması sureti ile, davalı sigorta şirketinin 27.885,00 Usd bedel bakımından sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak; her iki davalı sorumluluğunun farklı hukuki ilişkiden kaynaklanması nedeni ile, yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı bakımından tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile her bir davalı için ayrı ayrı davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile -Davalılardan ... Denizcilik San. Tic. Ltd. Şti. Hakkındaki davanın kısmen kabulü ile (diğer davalı ile tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile ) 18.750,00.USD'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek USD faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, -Davalılardan ... Sigorta A.Ş. Hakkındaki davanın (diğer davalı ile tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile ) 27.885,00.USD'nin 03/01/2024 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek USD faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 2-... hakkındaki dava yönünden alınması gereken karar harcı olan 39.718,00.TL ve ... Sigorta hakkındaki dava yönünden alınması gereken karar harcı olan 59.068,60TL 'den peşin alınan 16.919,86.TL'nin mahsubu ile bakiye 81.866,74.TL harcın 31.258,07.TL'si ...'den, 50.608,67.TL'si ... Sigorta'dan olacak şekli ile tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA, 3-Davacının peşin olarak yatırdığı 16.919,86.TL harcın 5.542,95..TL'si ...'den, 11.376,91.TL'si ... Sigorta'dan olacak şekli ile tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 4-Davacı yargı gider toplamı olan 31.379,10.TL'nin ( 427,60.TL başvurma harcı, 1.951,50.TL posta gideri ve 29.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 27.387,68.TL'sinin, 18.415,48.TL'si müştereken ve müteselsilen ... ve ... Sigorta'dan, bakiye kısmı ... Sigorta'dan olacak şekli ile tahsili ile davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Davalı ... ... Limited Şirketi yargı gider toplamı olan 11.000,00.TL'nin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 4.544,10.TL'sinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde BIRAKILMASINA, 6-Davacı için takdir edilen 93.030,00.TL vekalet ücretinin davalı ... ... Limited Şirketi'nden tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE, 7-Davacı için takdir edilen 135.707,09.TL vekalet ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş'den tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE, 8-Davalı ... ... Limited Şirketi vekili için takdir edilen 65.493,05.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE, 9-Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili için takdir edilen 45.000,00.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE, 10-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.800,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 3.316,64.-TL sinin davalılardan (2.230,11.TL'si müştereken ve müteselsilen ... ve ... Sigorta'dan, bakiye kısmı ... Sigorta'dan olacak şekli ile), 483,36.TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA, 11-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/02/2026

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır