İlk Derece Mahkemesi 2023/646 E. 2025/700 K.

T.C. İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/646 Esas KARAR NO : 2025/700

DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 16/10/2023 KARAR TARİHİ : 05/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı taraf arasında ... Bölge Müdürlüğüne bağlı ... şubesinde ... kargo taşımacılığı faaliyetlerini yürütmek üzere imzalanan 01.11.2017 tarihli acentelik sözleşmesinin karşılıklı mutabakat sonucu 31.03.2023 tarihinde feshedildiğini, müvekkilinin gerek 01.11.2017 tarihli acentelik sözleşmesi gerek 01.01.2019 tarihli acentelik sözleşmesinde yapılan değişikliklere ilişkin ek protokol ve yine 01.09.2019 tarihli cari hesap sözleşmesine ilişkin ek protokol ile 01.09.2021 tarihli acentelik sözleşmesi gereği tüm edimlerini, kargo taşımacılığı faaliyetinin gereklerini ve taahhütlerini tam olarak yerine getirdiğini, tüm borçlarını da ödediğini ancak buna rağmen davalı yanın müvekkilinin acentelik sözleşmesinden doğmuş alacaklarını bugüne kadar tam ve eksiksiz olarak ödemediğini, ayrıca acentelik sözleşmesinin karşılıklı anlaşma yolu ile sonlandırılması sebebiyle müvekkilinin hakedişlerinin tamamının muaccel hale geldiğini, fesih iradelerinin açıkça birleşmesi nedeni ile müvekkilinin bakiye hakediş tutarlarını 31.03.2023 tarihinden bu yana davalı yanın uhdesinde tutması ve müvekkiline ödemekten kaçınması için hiçbir haklı nedenin bulunmadığını, sözleşme fesih tarihinden sonra taraflarınca davalı yana gönderilen ... Noterliğinin ... tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile müvekkilinin doğmuş olan hakedişlerinin ödenmesi ve daha önce ... Şubesinin acenteliğini yaptığı dönemde sözleşmenin teminatını teşkil etmek üzere verilen ... plaka no.lu araç üzerindeki rehinin kaldırımı talebinde bulunulmuş ise de davalı yanın işbu ihtara ... 41. Noterliğine ait ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile itiraz ettiğini, davalı tarafın müvekkilinin hesabına 14.08.2023 tarihinde “.../Hakediş Ödemeleri 1” açıklaması ile 94.513,04 TL gönderdiğini, ancak bu tarihten sonra müvekkilinin bakiye hakkediş alacağı ile alakalı hesabına herhangi bir hakediş ödemesi gelmediği gibi ihtarnamede talep edilen ... plakalı araç üzerindeki rehin şerhinin de bugüne kadar kaldırılmadığını belirterek, müvekkili ile davalı şirket arasında akdedilen 01.11.2017 tarihli acentelik sözleşmesi gereğince daha sonra arttırılmak üzere şimdilik 5.000,00 TL davacı adına tahakkuk eden cari hesap alacağının/hakkedişlerin tahakkuk tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ...plakalı 2004 model ...tipi ... motor seri numaralı araç üzerindeki davalı lehine kurulan rehinlerin kaldırılmasına, alınacak bilirkişi raporu sonrasında arttırılmak üzere şimdilik 5.000,00 TL denkleştirme tazminatının avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile müvekkili şirket arasında, müvekkili şirketin ''...''nin işletilmesine yönelik olarak 01.11.2017 tarihinde, "... Acentesi"nin işetilmesine yönelik olarak ise 06.01.2021 tarihinde acentelik sözleşmesi tanzim edildiğini, cari hesap sözleşmesinin acentelik sözleşmesinin eki niteliğinde olup sistemde değişiklik olduğu takdirde ve/veya her yıl hakediş oranları için tekrardan imzalandığını, davacının acentelik sözleşmesinden doğan hak ve alacaklarının tam ve eksiksiz ödenmediği iddiasını ispatlar bilgi ve belgeleri dosyaya ibraz etmediğini, haksız menfaat elde etme gayesiyle hareket ettiğinin malum olduğunu, davacının tahakkuk eden tüm hakedişlerinin sözleşmeye uygun şekilde hesaplanarak davacıya ödendiğini, davacının yapılan yansıtma ve kesintiler ile hakediş tutarlarına, cari hesaptaki tutarlara "haksız, kötü niyetli veya hukuka aykırı" olduğundan veya başkaca herhangi bir sebeple itiraz etmesinin mümkün olmadığını, kesinti ve yansıtmaların tümünün taraflar arasında imzalanan Acentelik Sözleşmesi ve Cari Hesap Sözleşmeleri kapsamında gerçekleştirildiğini, davacının müvekkili şirketten alacağının bulunmadığını, davacı ile akdedilen acentelik sözleşmeleri kapsamında davacının tüm hakedişlerinin sözleşmeye uygun şekilde hesap edilerek kendisine ödendiğini, Acentelik Sözleşmesinin 26. maddesinin personel yapısı ve sorumluluklara ilişkin düzenlemeleri ihtiva ettiğini, buna göre personelin her türlü ücret, prim ve istihkakından ve ayrıca işçi tazminatından acentenin sorumlu olduğunun açıkça düzenlendiğini, faturaların tahsilatı ve tahsil edilen tutarların müvekkili şirkete gönderilmesine dair hususların açık bir şekilde düzenlendiğini, davacının yükümlülüğünde bulunan ancak davacı tarafından ödenmeyen Metris Acente'nin personellerinin tahakkuk eden maaşlarının davacıya yansıtıldığını, rehin şerhlerinin kaldırılması ve bundan doğan zararın tazmini taleplerinin reddi gerektiğini, davacıdan alınan teminatların iadesinin imzalanan acentelik sözleşmesi gereği bu aşamada mümkün olmadığını, davacıdan alınan teminatın iadesi için öncelikle borcunun olmaması, borcu yok ise sözleşmedeki 1 yıllık sürenin dolması ve sözleşmedeki şartların çalıştığı dönemle ilgili her ne ad altında olursa olsun hiçbir borcunun kalmaması ve buna ilişkin ilgili yerlerden herhangi bir borcu kalmadığına ilişkin yazıyı getirmesi gerektiğini, davacının portföy/denkleştirme tazminatı talebinin mesnetsiz olup reddi gerektiğini, taraflar arasında delil sözleşmesi bulunmakta olup müvekkili şirket defter ve kayıtlarının esas olduğunu belirterek, haksız ve mesnetsiz iddialara dayanılarak davacının ihtiyati tedbir talebi ikame ettiği işbu davanın tüm talepler yönünden usul ve esastan reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, taraflar arasında düzenlenen Acentelik Sözleşmesinin feshinden dolayı cari hesap alacağı ile denkleştirme tazminatı istemine ilişkindir. Davacı yanca, acentelik sözleşmesi, ek protokol, ihtarnameler, cari hesap sözleşmesi, ... Acentelik Sözleşmesi, rehin sözleşmesi, makbuz ve arabuluculuk son oturum tutanağı ibraz olunmuş; dava konusu takip dosyasının uyap kayıtları celbedilmiştir. Davalı tarafça zamanaşımı def'i itirazında bulunulmuşsa da, TBK'nın 147/5. Maddesinde acentelik sözleşmesinden kaynaklanan alacakların 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu düzenlendiği, Taraflar arasındaki akdi ilişkinin sona erdiği 31/03/2023 tarihi ile dava tarihi arasında 5 yıllık süre dolmadığından davalının zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir. TTK'nın 122/4 maddesi gereğince acentelik sözleşmesinden kaynaklı denkleştirme istem hakkının sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren 1 yıl olduğu taraflar arasındaki sözleşmenin 31/03/2023 tarihinde feshedilmesi nedeniyle davalının bu yöndeki itirazları da yerinde görülmemiştir. Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, 6102 sayılı TTK'nın 83. Maddesi hükmü de dikkate alınarak uyuşmazlığa konu alacağın dayanağı olan faturaların ve ödemelerin taraf şirketlerin ticari defterlerine yansıyış şeklini tespit noktasında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir. Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi heyeti 17/10/2024 tarihli raporunda; Tablo1’in sağ tarafında belirtilen “Acenteden Kesilecek” kısımda yer alan “Acentelik dönemi Personel Yıllık İzin ve Kıdem Tazminatı Kesintisi” olarak acentenin borçlandırıldığı 121.855,40 TL tutarın sözleşmenin feshi halinde sözleşmenin 26/g-h maddesi kapsamında davacının hak edişinden kesilerek davalıya ödenmesi gerektiği ve bu bedele ilişkin davacının talep hakkı bulunmayacağı, Davacı tarafın davalı tarafa düzenlediği ve dava dosyasına sunmuş olduğu; 23.02.2023 tarih ... no’lu “Acente Hakediş Ödemesi” açıklamalı 28.600,00TL tutarlı fatura, 28.02.2023 tarih ... no’lu “Şubat Komisyon Faturası” açıklamalı 136.664,61TL tutarlı fatura, 23.02.2023 tarih ... no’lu “Şubat 2023 Destek Ödemesi” açıklamalı 22.880,00TL tutarlı fatura, 31.03.2023 tarih ... no’lu “Mart 2023 Komisyon Bedeli” açıklamalı 206.873,12TL tutarlı faturaların, davalı tarafça kayıtlarına alındığına veyahut iade işlemine tabi tutulduğuna ilişkin belgelere dosyada rastlanmadığı, Davacının, davalıya sözleşme çerçevesinde borcunun bulunmadığı şeklinde görüş bildirmiştir. Davacının ticari defterlerinin incelenmesi için görevlendirilen SMMM bilirkişi 20/05/2025 tarihli raporda; Davacının 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin açılış tasdikinin ve yevmiye defterlerinin kapanış tasdikinin kanuni süresinde yaptırıldığı, Davacıya ait ticari defter kayıtlarının 10.10.2022 tarih, 76 no.lu yevmiye maddesinde yer alan ... numaralı 206.611,94 TL tutarındaki satış faturasının mükerrer olarak düzenlenmiş olduğu ve bir hakedişe dayanmadığının değerlendirildiği, Davacının sunduğu 14.03.2023 tarihli delil dilekçesi ekinde bulunan “63 no.lu hakedişe ilişkin 31.01.2023 tarihli ... numaralı ‘Ocak acente komisyon bedeli’ açıklamalı 146.396,85 TL tutarlı; 23.02.2023 tarihli ... numaralı ‘Acente hakediş ödemesi’ açıklamalı 28.600,00 TL tutarlı; 64 no.lu hakedişe ilişkin 28.02.2023 tarihli ... numaralı ‘Şubat komisyon faturası’ açıklamalı 136.664,61 TL tutarlı; 22.03.2023 tarihli ... numaralı ‘Şubat 2023 destek ödemesi’ açıklamalı 22.880,00 TL tutarlı; 65 no.lu hakedişe ilişkin 31.03.2023 tarihli ... numaralı ‘Mart 2023 komisyon bedeli’ açıklamalı 206.873,12 TL tutarlı; 24.05.2023 tarihli ... numaralı ‘Demirbaş bedeli iadesi’ açıklamalı 71.829,26 TL tutarlı; 24.05.2023 tarihli ... numaralı ‘Matbu malzeme bedeli iadesi’ açıklamalı 3.215,50 TL tutarlı satış faturaları ile davalının 2023 yılına ait yaptığı masraf kesintilerini ticari defter kayıtlarına aldığı fakat davalı tarafından yapılan ödemelerin kayıtlarında bulunmadığı görülmüş olup ... Noterliğinden davalıya keşide ettiği ... tarihli ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesinde iddia ettiği toplam 219.000,00 TL kesin hakediş alacağının olup olmadığı veya ne kadar alacağının olduğunun tespit edilemediği, Davalının 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin yevmiye ve kebir defterlerinin e-defter olarak elektronik ortamda tutulduğu, e-defter beratlarının Maliye İdaresine kanuni süresinde yüklendiği, envanter defterlerinin açılış tasdikinin kanuni süresinde yaptırıldığı, Davalının 16.10.2023 dava tarihi itibarıyla davacıya borcunun bulunmadığı, Davalının 01.05.2023 tarihi itibarıyla davacıya 147.388,32 TL borçlu olduğu, davacının 24.05.2023 tarihli 2 adet iade faturasını ticari defterlerine kaydettiği, 23.05.2023 tarihinde ‘Acentelik dönemi personel yıllık izin ve kıdem tazminatı kesintileri’ ile 07.07.2023 tarihinde davacı adına yapılan masrafları borcuna mahsup etmek ve kalan 94.513,04 TL bakiyeyi ödemek suretiyle borcunu kapattığı, Davalının ticari defter kayıtları içerisinde, davacıya ait 10.10.2022 tarihli ... numaralı 206.611,94 TL tutarındaki satış faturasının bulunmadığı, şeklinde rapor vermiştir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ olunmuş, taraflarca itiraz edilmiş, itirazların değerlendirilmesi ve davacının ticari defter incelemesine yönelik hazırlanan raporun da dikkate alınması suretiyle ilk kök rapor sunan bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Alınan 19/09/2025 tarihli ek raporda; Sayın Mahkeme’nin bilirkişi incelemesine ilişkin ara kararı kapsamında “Davacının ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucu oluşturulan 20.05.2025 tarihli bilirkişi raporu” ile iş bu raporda yer alan tarafların ticari defter ve kayıtlarına ilişkin inceleme ve tespitler esas alınmak suretiyle Heyetimizce yapılan ek inceleme neticesine göre; 16.10.2023 tarihi itibarıyla davalı ve davacı taraf arasında borç/alacak bakiyesi bulunmadığı rapor edilmiştir. Bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun, teknik ve ayrıntılı olarak hazırlanmış olması nedeniyle rapor Mahkememizce de benimsenmiş ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir. Taraflar arasında ... Bölge Müdürlüğü’ne bağlı ... şubesinde ... kargo taşımacılığı faaliyetlerini yürütmek üzere 01/11/2017 tarihli acentelik sözleşmesi imzalandığı, aradan geçen süre zarfında taraflar feshe yönelik hiçbir haklı nedene dayanmaksızın vardıkları ortak mutabakat ile aralarındaki 01/11/2017 tarihli acentelik sözleşmesini, bu sözleşmede değişiklik yapan 01/01/2019 tarihli ek protokolü ve 01/09/20109 tarihli cari hesap ilişkisine ilişkin ek protokolü 31/03/2023 tarihinde feshettikleri, davacının sözleşmelerden kaynaklı olarak davalı şirket nezdinde doğan hakediş alacağı ile portföy tazminatı alacağı talebinde bulunduğu görülmüştür. Acentelik sözleşmesinin sürekli borç ilişkisi kuran bir sözleşme olduğu ve tıpkı sürekli borç ilişkisi doğuran diğer tüm sözleşmeler gibi kural olarak sözleşme süresinin sona ermesi ile haklı sebeplerin varlığı halinde ileriye etkili olarak tek taraflı fesih ile ya da taraflardan birisinin ölümü, fiil ehliyetini kaybetmesi ve iflasıyla son bulduğu, TTK'nın 121 maddesine göre; belirsiz bir süre için yapılmış olan acentelik sözleşmesini, taraflardan her biri üç ay önceden ihbarda bulunmak şartıyla feshedebileceği, belirli bir süre için yapılmış olsa bile haklı sebeplerden dolayı sözleşmenin her zaman fesih olunabileceği, acentelik sözleşmesinin olağan feshinin kural olarak herhangi bir sebebe dayanması gerekmediği, acentelik ilişkisinin devam ettiği süreçte acente çabası veya katkısı neticesinde gerçekleşen işlemler ve tekel hakkı sebebiyle ücrete hak kazanacağı, acentelik ilişkisinin sona ermesinden sonra acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da müvekkil taraf önemli menfaatler elde ediyorsa denkleştirme tazminatı talep edebileceği mevzuatımızda düzenlenmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi ile ek protokollerin varılan ortak mutabakat sonucunda 31/03/2023 tarihinde feshedildiğinin tarafların kabulünde olduğunun anlaşıldığı, bu durumda feshin haklı veya haksız olduğuna dair dosya kapsamına göre bir tespit yapılamadığı, tarafların birbirlerine yönelik keşide etmiş oldukları ihtarnamelerde açıkça fesih olgusuna rastlanmadığı ile davalı şirketin sözleşme kapsamında ayrıca menfaatler elde ettiğinin ispat yükünün davacıda olması hasebiyle davacının buna ilişkin bir bilgi ve delil sunmadığı görülmekle portföy tazminatına hak kazanamadığı, tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde davacının davalıdan alacaklı olduğuna dair de herhangi bir tespit yapılamadığı anlaşılmakla davanın tüm talepler yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı tarafından açılan davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 269,85‬-TL harcın mahsubu ile eksik kalan ‭‭‭345,55‬-TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 4-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Davalı tarafından sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm tesisine YER OLMADIĞINA, 6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 10.000,00-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE, 8-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.05/11/2025

Katip e-imzalıdır

Hakim e-imzalıdır

***Bu evrak, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır