İlk Derece Mahkemesi 2023/41 E. 2025/81 K.

T.C. İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/41 Esas KARAR NO : 2025/81 DAVA : Menfi Tespit-İstirdat DAVA TARİHİ: 13/01/2023 KARAR TARİHİ: 23/01/2025 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından müvekkili şirkete ulaşılarak 450.760,00-TL bedel karşılığında 2 adet komatsu marka ... model forklift satılacağının belirtildiğini, forkliftlerin tesliminin ancak faturanın kesilmesi ve ödeme yapılmasına müteakip yapılabileceğinin belirtildiğini, müvekkili şirketin ticari faaliyet olduğuna güvenerek fatura düzenleyerek faturada yer alan bedellere binaen de çekler keşide ettiğini, müvekkil şirket tarafından davalıya; ...bank ayrancılar şubesi'ne ait 28.02.2023 tarihli ... seri no'lu 100.000,00 TL bedelli lehdarı .... olan, ...bank ayrancılar şubesi'ne ait 31.01.2023 tarihli ... seri no'lu 100.000,00TL bedelli lehdarı ... olan, çeklerin teslim edildiğini, davalı tarafın müvekkil şirketi sürekli oyaladığını, teslim edileceği söylenen ...başka bir şirkete kiralandığını belirttiğini, yine davalının buna istinaden forkliftlerin, teslim tarihine kadar aylık 7.500,00-TL bedelle "ercan özdemir şahin... makina" adlı şirkete kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesini müvekkili şirkete imzalattığını, ancak halen taahhüt edilen ve bedelleri ödenen 2 adet komatsu ... model forkliftin ortada olmadığını, yapılan araştırmalar neticesinde de davalının bu şekilde pek çok insanı mağdur ettiğinin anlaşıldığını, bu sebeple davalıya yönelik Torbalı Cumhuriyet Başsavcılığına nitelikli dolandırıcılık suçundan şikayette bulunulduğunu beyanla fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak üzere; davalıya teslim edilen 28.02.2023 tarihli ... seri no'lu 100.000,00-TL bedelli, 31.01.2023 tarihli ... seri no'lu 100.000,00-TL bedelli çeklerin ibrazı halinde çek bedelinin muhatap banka tarafından davalıya ödenmemesine, iik'nın 72/2'inci maddesi uyarınca icra takibinin yapılmamasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesine, müvekkil şirketin davalıya 200.000,00-TL tutarında borçlu olmadığının tespitine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 08/06/2023 havale tarihli dilekçesi ile davaya konu edilen çeklerin bedelleri ödendiğinden davaya istirdat davası olarak devam ettiklerini beyan etmiş, çeklerin ödendiğine ilişkin ödeme dekontlarını ibraz etmiştir. DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ: Dava dilekçesi ve ekleri ile tensip zaptının usulüne uygun davetiye ile davalı...' e tebliğine rağmen davalının dilekçeler aşamasında davaya cevap vermediği anlaşılmıştır. DOSYANIN SAFAHATİ: i)Mahkememiz 18/01/2023 tarihli ara kararı uyarınca, dava konusu...bank Ayrancılar Şubesi'ne ait 28.02.2023 tarihli,...seri no'lu, lehdarı ... olan, 100.000,00 TL bedelli ve ...bank Ayrancılar şubesi'ne ait 31.01.2023 tarihli,...seri no'lu, lehdarı... olan, 100.000,00TL bedelli çeklerin sadece davalı ... tarafından bankaya ibrazı halinde ödemenin durdurulmasına, Ayrıca İİK' nun 72/2 maddesi gereğince davaya konu çeklerin dava tarihinden sonra sadece davalı... tarafından icra takibine konu edilmesi halinde icra takibinin durdurulması hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmiş, belirlenen teminat davacı tarafça yatırılmadığından tedbir kararının icra edilmediği anlaşılmıştır. ii)Mahkememizce yargılama sırasında davalı...' in 25/12/2023 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığından 09/05/2024 tarihli ara karar ile davacı vekiline davalı mirasçılarına davayı yöneltmesi ve davalının veraset ilamını alması hususunda yetki ve süre verilmiş, davacı vekil tarafından veraset ilamı ile dahili dava dilekçesi sunularak mahkememizce davalı mirasçılarına tebligat yapılmıştır. Dahili davalıların mahkememize sundukları beyan dilekçesi ve ekli İzmir 11.SHM nin ... E. Sayılı kararı kapsamında davalının mirasının red edildiği ve kararın kesinleştiğinin beyan edildiği, Mahkememiz 26/09/2024 tarihli celsesinde hazır bulunan dahili davalılar ... ve ...; "biz zaten mirası red ettik. Ne terekeyi ne borçları kabul etmiyoruz. Ödeme durumumuz yoktur. Bizim uyuşmazlık konusuna çok bilgimiz yoktur. Vefat eden davalının birlikte iş yaptığı Kısmet isimli bir kişiden dolayı bu sorunlar ve borçlar doğdu. Detayını tam olarak bilemiyoruz, şirket bu kişiye aitti sonradan davalıya devroldu diye biliyoruz" beyanında bulunmuşlardır. Davalı mirasçıların tamamının mirası reddettiği ve buna ilişkin mahkeme kararlarının kesinleştiği, terekenin resmi tasfiyesi yoluna gidildiği anlaşıldığından İzmir 11. Sulh Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak ... E. Sayılı dosya kapsamında terekenin tasfiye işlemlerinin yürütülmesi hususunda atanan tasfiye memurunun kimlik bilgileri celp edilmiştir. Davacı vekili tarafından davanın tasfiye memuruna yöneltileceğinin beyan edilmesi üzerine tasfiye memuruna dava dilekçesi, dahili dava dilekçesi, duruşma zabıtları ve bilirkişi raporu ekli ihtaratlı tebligat gönderilerek davalı (ölü)... yönünden dosyada taraf teşkili sağlanmıştır. Davaya dahil edilerek tebligat çıkarılan tasfiye memurunun davaya karşı herhangi bir beyanda bulunmamıştır. DELİLLER: 1-Halkbank Ayrancılar Şubesi'ne ait 28.02.2023 tarihli... seri no'lu, lehdarı ... olan, 100.000,00 TL bedelli ve ...bank Ayrancılar şubesi'ne ait 31.01.2023 tarihli, 9622466 seri no'lu, lehdarı... olan, 100.000,00TL bedelli çekler 2-01.11.2022 tarihli...sıra nolu 225.380,00-TL bedelli ve -01.11.2022 tarihli... sıra nolu 225.380,00-TL bedelli e- faturalar 3-... yazışmaları 4-Banka kayıtları Mahkememizce ...bank Ayrancılar Şubesi'ne ait 28.02.2023 tarihli, ... seri no'lu, lehdarı... olan, 100.000,00 TL bedelli ve ...bank Ayrancılar şubesi'ne ait 31.01.2023 tarihli, ... seri no'lu, lehdarı ... olan, 100.000,00TL bedelli çeklerin ibraz edilip edilmediği, ödenip ödenmediği, ibraz edilmiş ise ibraz görüntülerinin mahkememize gönderilmesi hususunda yazılan müzekkereye bankaca verilen29/05/2023 tarihli cevabi yazı ile 9622466 seri no.lu 100.000 TL tutarlı 31.01.2023 keşide tarihli çekin ödemesinin yapılmış olduğu,...seri no.lu 28.02.2023 keşide tarihli 100.000 TL tutarlı çekin...bank Merkez İstanbul Şubesine ibraz edildiği, takas uygulamaları kapsamında 28.02.2023 tarihinde sorulan çekin karşılıksız işlemine tabi tutulduğu bildirilerek yazı ekinde ibraz görüntüsü ve ödeme dekont örneğinin ibraz edildiği anlaşılmıştır. 5-İzmir 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 02/01/2024 Tarih ... E.... K.sayılı kararı 6-Ticaret Odası Kayıtları Mahkememizce Komatso ... Model Seri No: ... ve Komatso... Model Seri No:... olan iş makinelerinin taraflar adına tescil kaydının olup olmadığı hususunda İzmir ve Torbalı Ticaret Odasına yazılan müzekkerelere verilen cevabi yazılar ile bahsi geçen makinelerin taraflar adına tescil kayıtlarının bulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır. 7-01/11/2021 sözleşme tarihli araç kiralama (İş Makinası Sözleşmesi) 8-Torbalı CBS'nin 2023/770 soruşturma sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilerek dosya arasına alınan dosya aslının incelenmesinde, müştekinin ... Kalıp Makine Plastik Saç San ve Tic. Ltd. Şti., şüphelinin... olduğu, suçun 2 adet Komatsu marka... 2015 model ... alımına ilişkin kesilen fatura bedellerinin çekle ödenmiş olmasına rağmen iş makinelerinin tesliminin yapılmamasından kaynaklı dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçu olduğu anlaşılmıştır. 9-Davacı ticari defter ve belgeleri 10-Bilirkişi raporu i)Mahkememizce, davacı defterleri üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle SMMM bilirkişiden aldırılan 03/10/2023 havale tarihli raporda özetle; Davalı tarafından,...Marka, 2015 Model,... seri nolu" 2 adet forklift davacıya satılmış,... için 2 adet e-Arşiv faturasının tanzim edildiği, davalı tarafça tanzim edilen faturaların toplam bedelinin 450.760,00-TL olduğu, Davalı faturalarına karşılık, davacı tarafından 30.11.2022 tarihli ...seri nolu ...bank Ayrancılar Şubesine ait 125.000,00 -TL bedelli, 31.12.2022 tarihli... seri nolu ...bank Ayrancılar Şubesine ait 100.000,00 -TL bedelli, 31.01.2023 tarihli ... seri nolu ...bank Ayrancılar Şubesine ait 100.000,00 -TL bedelli ve 28.02.2023 tarihli ... seri nolu ... bank Ayrancılar Şubesine ait 100.000,00 -TL bedelli 4 adet çekin keşide edilerek verildiği, çek toplamlarının 425.00,00-TL olduğu, Ancak; ihtilafa konu edilen 2 adet forkliftin davacıya teslim edilmediği, ... davacıya teslim edildiğine ilişkin, dosyaya sunulan her hangi bir belge bulunmadığı, 01.11.2022 tarihinde; taraflar arasında Araç Kiralama (İş Makinası) Sözleşmesinin akdedildiği, davacıya satılıp teslim edilmeyen 2 adet...davalı tarafından kiralandığı, kiralama sözleşmesine istinaden davacı tarafından 08.12.2022 tarihli ... sıra nolu 17.700,00-TL bedelli ve 12.12.2022 tarihli ...sıra nolu 17.700,00-TL bedelli kira faturalarının düzenlendiği, davacı kira faturalarının toplam bedelinin 35.400,00-TL olduğu, Davacı tarafından çek bedellerinin ödenmeye başlandığı ancak; davacının satın almış olduğu ... her ne kadar belgeler üstünde sahip olsa da, fiziken sahip olamadığının anlaşıldığı, çeklerin ödenmesine ilişkin belgelerin incelenmesinde; ... seri nolu çekin, 30.11.2022 tarihlinde... isimli şahsa ödendiği, ... seri nolu çekin, 02.01.2023 tarihlinde takastan ödendiği, ... seri nolu çekin, 06.02.2023 tarihlinde ... Faktoring A.Ş.ne ödendiği, ... seri nolu çek, 28.02.2023 vade tarihli olup ödenmesine ilişkin belge sunulmadığı, Davacı tarafından, davalıya verilen 4 adet çekten, 3 adedinin davalı tarafından tahsil edildiğine ilişkin dava dosyasına belge sunulmuş olup, 1 adet çekin akıbetine ilişkin bilgi ve belge dosyaya sunulmadığı, Davacı kayıtlarının incelenmesinde; muhasebe usul ve esaslarına göre düzenli tutulmuş olup, ihtilafa ilişkin tüm belgelerin kayıtlara işlenmiş olduğu, davacı kayıtlarına göre; forkliftlerin teslim edilmesi halinde, davalıdan 9.640,00-TL alacaklı olduğunun yer aldığı, Tarafların tacir, işin ticari olması nedeniyle, davalı tarafça tahsil edilen çek bedellerinin; tahsil edildiği tarihinden, iade edileceği tarihe kadar avans faizi uygulanmak suretiyle, faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği, araç kiralama sözleşmesine istinaden, davacı tarafından tanzim edilen fatura bedellerinin ise gerçekte kiraya verilen araç bulunmadığından, fatura bedellerinin davacı tarafça talep edilip edilememe hususu mahkemenin takdirinde olduğu, rapor edilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama sonunda iddia, savunma, deliller, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, çeklerin bedelsiz olduğu iddiasına dayalı menfi tespit davası olarak ikame edilmiştir. Davaya konu çekler dava tarihinden sonra 3.kişi tarafından muhatap bankaya ibraz edilerek tahsil edilmiş olduğundan dava istirdat davasına dönüşmüştür. Dava konusu...bank Ayrancılar / İzmir Şubesine hitaben keşide edilen 31/01/2023 keşide tarihli, 100.000,00-TL bedelli çek ile 28/02/2023 keşide tarihli 100.000,00-TL bedelli çekin keşidecisinin davacı ... Kalıp ... Ltd. Şti., lehtarının ise davalı ... olduğu, çeklerin ilk cirosunun lehtar tarafından yapılmak suretiyle üçüncü kişilere ciro edildiği ve yargılama esnasında çeklerin tahsil edildiği anlaşılmaktadır. Çekin bir ödeme aracı olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verildiği, somut olayda olduğu gibi, aksinin iddia edilmesi halinde bir başka ifade ile çekin avans olarak verildiği, ancak karşılığında mal teslim edilmediğinin iddia edilmesi halinde ispat yükünün, malın teslim edilmediğini iddia eden tarafa düştüğü, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 207 nci maddesi uyarınca davacının, davalıya, mal alımı için avans ödemesi yaptığının usulüne uygun delillerle ispatının gerektiği, aslolanın peşin satış olup satıcı ve alıcının borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlü olduğu, ödeme aracı olan çekin borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği ve aksini iddia eden ve çeklerin avans olarak verildiği ve malın teslim edilmediğini iddia eden davacı tarafından bu durumun yazılı delillerle ve koşulları varsa yemin delili ile ispatı gerektiği sabittir. Somut olayda, davacı tarafın bedelsiz kaldığını iddia ettiği çeklerin davalıdan satın alınacak olan iki adet forklit satışına ilişkin olarak davalıya verildiği, davalı tarafından forkliftlerin tesliminin ancak fatura düzenlenmesi ve ödeme yapılmasına müteakip yapılabileceğinin ifade edilmesi üzerine davalı tarafından 01/11/2022 tarihli... numaralı 225.380,00-TL bedelli ve...numaralı 225.380,00-TL bedelli iki adet faturanın düzenlendiği ve çeklerin davalı yana teslim edildiği, ancak davalı tarafından forkliftlerin teslim edilmediği, ... davalı tarafından teslim tarihine kadar forkliftlerin kendisine kiralanması konusunda kira sözleşmesi imzalandığı beyan edilerek,... satışına ilişkin faturalar, taraflar arasında düzenlenen 01/11/2022 tarihli kira sözleşmesi ile kira bedellerine ilişkin davacı tarafından davalıya düzenlenen faturalar ibraz edilmiştir. Söz konusu satışa ilişkin davacı tarafından davalıya verilen çeklerin avans çeki olduğu, karşılığında faturası da düzenlenen satım konusu makinelerin verilmediği yönündeki iddialarını ispatlamak için davacı tarafından delil olarak ticari defter incelenmesine dayanıldığı, Mahkememizce taraflara ticari defterlerini sunmaları konusunda 25/05/2023 tarihli celse ara kararı ile kesin süre verildiği ve kesin sürenin sonuçlarının taraflara usulüne uygun ihtar edildiği, verilen bu kesin süreye rağmen davalı tarafından defterlerin sunmadığı, davacı ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde forklift satışına ilişkin iki adet faturanın, dava konusu çekler ile bu çekler dışında davalıya verilen 100.000-TL ve 125.000-TL bedelli iki adet çekin ve satım konusu... ilişkin taraflar arasında düzenlenen kira sözleşmesi uyarınca davacı tarafından davalıya düzenlenen kira bedellerine ilişkin faturaların davacı yan ticari defterlerinde kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. Çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasının yukarıda izah edildiği üzere davacı tarafından yazılı delillerle ispat edilmesi gerekli ise de, davacı tarafça yazılı delil sunulamadığı anlaşıldığından davacı tarafça dava dilekçesinde yemin deliline dayanıldığı gözetilerek davacı yana 18/04/2024 tarihli celsede yemin delili hatırlatılmış, davacı vekili tarafından sunulan 02/05/2024 tarihli dilekçede yemin deliline dayanılacağı beyan edilerek yemin metni ibraz edilmiştir. Mahkememizce bu aşamaya kadar davayı takip etmemiş olan davalıya yemin davetiyesi çıkarılması aşamasında davalının 25/12/2023 tarihinde (yemin teklifinden önce) vefat etmiş olduğu anlaşıldığından davacı vekiline davayı davalı mirasçılarına yöneltip yönetmeyeceği, yöneltecek ise davalının mirasçılarını davaya dahil etmesi konusunda süre verilmiş, davacı vekili tarafından davalının veraset ilamı ibraz edilerek mirasçılara karşı davanın yöneltileceği beyanla dahili dava dilekçesi sunulmuştur. Mahkememizce davalı mirasçılarına yapılan tebligatlar üzerine davalı mirasçıları tarafından mirasın reddedildiği beyan edilerek mirasın reddine ilişkin İzmir . SHM'nin... E. Sayılı dosyasında verilen karar ibraz edilmiştir. İzmir 11. SHM'nin... E. Sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır. Dosyanın incelenmesinde; davalı mirasçılarının mirası reddettikleri, tüm yasal mirasçılar tarafından miras reddedildiğinden terekenin resmen tasfiyesine karar verildiği ve tasfiye memuru atandığı anlaşılmıştır. Davacı vekili tarafından davaya tereke tasfiye memuruna karşı devam edileceği beyan edildiğinden tasfiye memuruna gerekli tebligat yapılarak taraf teşkili sağlanmıştır. Tasfiye memuru tarafından dosyamız kapsamında herhangi bir beyanda bulunulmamıştır. Yemin edecek taraf gerçek kişi olup yeminden evvel ölür veya fiil ehliyetini kaybederse yemin teklif edilmemiş sayılır (HMK md. 231). Bunun üzerine, kendisine yemin teklif edilmiş olan tarafın mirasçılarına veya yasal temsilcisine, yemin teklif edilen hususu bilip bilmediği hakkında (HMK md. 225, c.2) yeni baştan yemin teklif edilmesi gerekir (Baki Kuru, Medeni Usul Hukuku El Kitabı, cilt 1, s. 745). Buna göre, HMK'nın 225'inci maddesinde yer alan düzenleme gereği, yeminin konusu, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır. Bir kimsenin bir hususu bilmesi onun kendisinden kaynaklanan vakıa sayılır. Somut olayda, davacının yukarıda anılan yasa hükmü gereği davalı mirasçılara yemin teklif etmesi mümkün ise de, davalının tüm yasal mirasçıları tarafında mirasın reddedildiği anlaşıldığından yemin deliline bu aşamadan sonra başvurulamayacağı değerlendirilmiştir. Açıklanan tüm bu hususlar kapsamında, somut uyuşmazlıkta ispat yükü kendisine düşen davacının iddiasını uygun delillerle kanıtlamasının gerektiği, çek ihdas sebebini ihtiva etmeyen bir kambiyo senedi ise de, ihdas sebebinin ne olduğu ve bu sebebin gerçekleşmemesi nedeniyle senedin bedelsiz kaldığı hususunun kambiyo ilişkisinin tarafları arasında geçerli delillerle kanıtlanabileceği, çekin avans olarak verildiğinin yazılı delille ispat edilmesinin gerektiği, satıcı ile alıcı borçları aynı zamanda ifa etmekle mükellef olduğundan çekin kural olarak mevcut bir borcun ifası amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği, davacının bu karinenin aksine olarak çeklerin avans olarak verildiğini ve mal teslim edilmediğini yazılı delille ispatlayamadığı, yukarıda izah edildiği üzere yemin deliline başvurulma olanağının da kalmadığı gözönünde bulundurularak ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-DAVANIN REDDİNE, 2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 615,40-TL red harcının başlangıçta alınan 3.415,50-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 2.800,10-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine, 3-Yapılan harç ve masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 4-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının resen ilgilisine iadesine, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, tasfiye memurunun yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 23/01/2025

Katip ... ¸

Hakim ... ¸