İlk Derece Mahkemesi 2021/25601 E. 2022/16259 K.

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/417 Esas - 2025/16 T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/417 Esas KARAR NO : 2025/16 HAKİM : ... KATİP : ... DAVACI : ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... Av. ... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) DAVA TARİHİ : 24/07/2023 KARAR TARİHİ : 09/01/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 13/01/2025 Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın iptali (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının dava dışı ...Adi Ortaklığı ile 07.07.2020 tanzim tarihli 07.07.2020 başlangıç, 01.12.2021 bitiş tarihli, 251128991/1 numaralı, İşveren Mali Sorumlulukö Sigorta poliçesi akdedildiğini, poliçe ile işyerinde meydana gelebilecek iş kazaları sonucunda işverene yüklenilecek hukuki sorumluluk nedeniyle işverene bir hizmet akdi ile bağlı ve Sosyal Sigortalar Kanununa tabi işçiler veya bunların hak sahipleri tarafından işverenden talep edilecek ve Sosyal Sigortalar Kurumunun sağladığı yardımların üstündeki ve dışındaki tazminat talepleri ile yine aynı kurum tarafından işverene karşı iş kazalarından dolayı ikame edilecek rücu davaları sonunda ödenecek tazminat miktarlarının poliçede yazılı meblağlara kadar sigortalandığını, 19.08.2021 tarihinde sigortalı asıl işveren ... adi Ortaklığı'nın alt işvereni konumunda bulunan davalıya hizmet akdiyle bağlı bir şekilde betonarme kalıpçısı olarak görev yapan ...'ın inşaat esnasında viyaduk ayağının iç kısmından tabana düşmesi neticesinde vefat ettiğini, iş kazasının meydana gelmesinde sigortalı asıl işveren ... adi ortaklığı ile kazalının hizmet akdiyle bağlı çalıştığı davalı alt işverenin müştereken toplam %80 oranında asli kusurlu olduğu, (işbu toplam kusurun %20'sinin sigortalı asıl işveren üzerinde olduğu, %60'nın ise davalı alt işverenin üzerinde olduğu) mütevvefa işçinin ise %20 oranında tali kusurlu olduğunun tespit edildiğini, tespit edilen kusur oranları üzerinden müteveffanın desteğinden yoksun kalan kişilerin kimler olduğu ve ödenmesi gereken tazminat miktarının tespiti amacıyla aktüer raporu aldırıldığını, 17. Hukuk Dairesi'nin E.2019/5206 ve K.2020/8874 nolu kararı doğrultusunda, TRH 2010 mortalite tablosu ve %0 teknik faiz dikkate alınarak %80 kusur oranı üzerinden 378.609,90-TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığını, müteveffanın desteğinden yoksun kalanlara tazminat ödemesini yapan davalı alt işverenin de muvafakati alınarak 378.609,90-TL destekten yoksun kalma tazminatı ve teminat limitinin tamamı olan 100.000,00-TL manevi tazminat ödemesi olmak üzere toplamda 478.609,90-TL tazminatın 29.08.2022 tarihinde sigortalı hesabına ödendiğini, ödenen tazminatın alınan kusur raporuna göre asıl işveren ve alt işverenin toplam %80 kusurunun %60'ı davalı alt işverenin üzerinde olması sebebiyle davalının kusuru nispetinde 358.957,42-TL'nin taraflar arasında mutabık kalınan sözleşme ve Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. maddesi gereğince davalı yana rücu edilmesi gerektiğini, poliçede yer alan "710 Taşeron Teminatı" başlıklı klozda alt taşeronların ve/veya alt işverenlerin kusurları oranında rücu işlemi yapılacağının öngörüldüğünü belirterek Sakarya 4. İcra Dairesi 2023/1039 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptalini takibin devamını, davalının icra inkar tazminatına hükmedilmesini dava ve talep etmiştir. Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı vekili; davalının üst işveren adına ...(birleşme neticesinde ... AŞ) nezdinde ...sayılı poliçe ile sigorta ettirdiğini, sigorta primlerinin üst işveren ... adi ortaklığı tarafından davalının hak edişlerinden 26.641,05TL kesilerek yatırıldığını, dolayısıyla sigorta ettiren sıfatları sebebiyle sigorta poliçesinin kendileri açısından da teminat sağladığını, davacının kendilerine karşı ileri sürebileceği halefiyetinin bulunmadığını, davacı tarafından ölenin hak sahiplerine yapılmış ödeme bulunmadığını, davalının müteveffanın mirasçılarına 600.000,00TL ödeme yaparak Tokat ili Niksar ilçesi Noterliğinde düzenlenen 31.01.2022 tarihli ... yevmiye sayılı ibraname düzenlendiğini, ibranamenin üst işvereni de kapsadığını, ceza yargılamasının halen derdest olduğunu ve davacının ödemeye esas aldığı kusur tespitlerinin kesinleşmediğini, davalı şirketin kusurunun bulunmadığını, işyerinin güvenliği hususunda ... ile anlaşmalarının bulunduğunu, davanın bu şirkete ihbarını istediklerini belirterek davanın reddini istemiştir. II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar Dava; davacı sigorta şirketi tarafından kasko poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen tazminatın rücû için yapılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Davalı şirketin dava konusu tazminatın ödenmesine dayanak olan sigorta poliçesinde sigorta ettiren konumunda olup olmadığı, davacı sigorta şirketinin bu poliçe kapsamında yapmış olduğu ödeme sebebiyle halefiyet kuralları gereğince davalıya rücu imkanının bulunup bulunmadığı, var ise kapsamı ve davalıdan talep edebileceği miktar, davacının bu rücu alacağı sebebiyle davalıya karşı başlattığı icra takibine davalının itirazının haklı olup olmadığı, itirazın iptalinin gerekip gerekmediği, tazminat koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarındadır. III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller Sakarya 4. İcra Dairesinin 2023/1039 Esas sayılı dosyası, Yusufeli Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/165 Esas sayılı dosyası ile Yusufeli Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/491 Esas sayılı dosyası uyap sistemi üzerinden dosyaya celp edilmiş ve incelenmiştir. Sakarya 4. İcra Dairesinin 2023/1039 Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı davacı tarafından borçlu davalı aleyhinde, destekten yoksun kalan ... mirasçılarına ödenen tazminatın, taşeron firma olan davalı şirketin kusuru nisbetindei rücu edilmesinden dolayı ilamsız icra takibine girişildiği, ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmesi üzerine süresinde borçlu vekili tarafından icra dairesine sunulan itiraz dilekçesiyle borcun tamamına itiraz edildiği, itiraz üzerine takibin durdurulduğu ve yasal 1 yıllık süre içerisinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Niksar Noterliği 31.01.2022 tarih ve ... yevmiye sayılı ibranamesi dosya arasına aldırılarak incelenmiştir. Türkiye Sigorta Anonim Şirketinden sigorta poliçesi ve hasar dosyası ile davaya dayanak yapılan ödeme ödeme belgelerinin onaylı suretleri celp edilmiş ve incelenmiştir. ... ile ...nin dosyaya sunmuş olduğu bilgi ve belgeler incelenmiştir Davalının yaptığı ödeme dışında, dava dışı müteveffanın desteğinden yoksun kalanlara, davacı sigorta şirketinin veya sigortalısının yaptığı bir tazminat ödemesi olup olmadığı, yapılan bir ödeme yok ise, davalının yaptığı ödemeden dolayı mı bir talepte bulunduklar hususlarında davacı vekilinden HMK 31. Maddesi kapsamında açıklama istenmiştir. Davacı vekili 08/11/2024 havale tarihli beyanında, dava dışı müteveffanın desteğinden yoksun kalanlara, davalı tarafından ödeme yapıldığını, müvekkili Sigorta Şirketi ise bu ödeme üzerine Müteveffanın desteğinden yoksun kalanlara değil, sigortalısına ödeme yaptığını belirtmiştir. Mahkememizin 2023/367 esas sayılı dosyasında aldırılan ve huzurdaki dosya arasına aldırılan 06/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "...İlgili bölümlerde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere dava konusu poliçenin dava dışı ...Adi Ortaklığı tarafından yaptırılarak bedellerinin Yapı Kredi Bankası'ndan ödeme planına uygun olarak ödendiği görülmüştür. Ödenen poliçe bedellerinin dava dışı adi ortaklık ile davalı arasındaki sözleşmelerde yer alan hükümlere uygun olarak hakediş bedelleri üzerinden binde 3 kesinti yapmak suretiyle davalı tarafından dava dışı adi ortaklığa ödendiği tespit edilmiştir" şeklinde görüş bildirildiği anlaşılmıştır. IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar İİK'nin 67/2. Maddesinde “Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.” hükmüne yer verilmiştir. TTK'nin “Sigortanın kapsamı” başlığı altındaki 1409. Maddesinde “Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur.” hükmüne yer verilmiştir. TTK'nin “Halefiyet” başlığı altındaki 1472. maddesinde “Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder.” hükmüne yer verilmiştir. İşveren Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 10. Maddesinde “Sigortacı ödediği tazminat miktarınca hukuken sigorta ettiren yerine geçer.” hükmüne yer verilmiştir. 25112899/1 numaralı İşveren Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi TAŞERON TEMİNATI başlığı altındaki klozda "İşyerlerinde çalışan müteahhitler ve/veya tali müteahhitler ve/veya taşeronlar ve/veya alt taşeronlar ve/veya alt işverenler ve/veya tedarikçilerin (isimleri poliçede özel olarak belirtilmiş olmasa bile) SGKya tabi işçilerinden dolayı sigortalıya terettüp edecek doğrudan ya da dolaylı kusur ve sorumluluklardan kaynaklanacak tazminat talepleri teminat altına alınmış olup , tazminat ödendikten sonra kusurları oranında bu kişilere rücu yapılacaktır." belirtilmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/25601 E. 2022/16259 K. Sayılı ilamında "...hasarın davalı ...Grup şirketi tarafından dava dışı ... şirketine 09.03.2016 tarihli protokol kapsamında yaptırıldığı, işin temliknamenin düzenlendiği 08.06.2016 ve ilk ödemenin yapıldığı 15.06.2016 tarihinden önce hemen hemen tamamının tamamlandığı ve işin sigortalı tarafından kabul edilip kullanıldığı, davacının sigortalısı şirketin işin temlik tarihi itibariyle bitirildiğine vakıf olmasına karşın temlikname imzalayarak sigortacısının yaptığı ödemeyi kabul ettiği, davacı sigorta şirketinin de basiretli tacir olarak sigortalısının hasarının giderilip giderilmediğini, zararın karşılanıp karşılanmadığını araştırmadan ödeme yaptığı, hastane ana binası dış kaplaması ile ilgili sigortalıya yapılan ödemenin davalılardan rücuen talep edilemeyeceği..." denilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/19911-2837 E. 2021/1271 K. Sayılı ilamında "... Öğretide ve Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarına göre, alacağının bulunmadığını bildiği veya bilmesi gereken bir durumda olduğu hâlde, icra takibine girişen alacaklının kötüniyetli olduğu kabul edilmektedir..." denilmiştir. V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler Dava, ... işveren mali sorumluluk sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuan tazminat istemine ilişkin olup, sigorta poliçesi ile dava dışı işverenin mali mesuliyet ve 3. kişi zararları teminat kapsamına alındığı ve asıl işveren ile taşeron arasındaki sözleşmenin 14.maddesinde sigorta primlerini ödeme yükümlülüğüyle ilgili olduğu, poliçede taşeronun 3. şahıslara verdiği zararın da teminat kapsamında olduğuna dair bir hüküm bulunmamakta aksine poliçede taşeron teminatı başlıklı kısımda taşeronun çalıştırdığı işçi sebebiyle sigortalıya yönelecek tazminat taleplerinin teminat altında olduğu ve tazminat ödendikten sonra taşerona kusuru oranında rücu edileceği öngörüldüğü, davalı alt taşeronun sigorta primlerini ödemesi işveren ile aralarındaki sözleşme hükmü gereği olup sigorta poliçecinin korumasından davalının yararlandığını söylemek mümkün olmadığı, dava dışı sigortalı işveren lehine sigorta poliçesi yaptırması ve pirimlerini ödemiş olması, kendisinin mali sorumluluğu bu poliçe kapsamında (emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2016/7290 Esas 2017/4283 Karar) değerlendirilmesi mümkün değildir. Davacı sigorta şirketi davalı alt taşeronun kusurundan kaynaklanan bir olay sebebiyle sigortalısına yönelen tazminat talebi kapsamında bir ödeme yaptığında bu rakamı poliçe hükümlerine göre alt taşerona kusuru oranında rücu edebileceği, ancak bunun ön şartı sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkına sahip olmasıdır. Olayımızda sigortalı işverenin işyerinde alt taşeron olan davalının işçisi ... iş kazası sonucu vefat etmiş, ölen işçinin mirasçısına tazminat ödemesi davalı tarafından yapılmış olup, bu ödemenin varlığı davacı tarafın da kabulünde olduğu gibi ödeme belgeleri hem hasar dosyasında ve hem de davacı delilleri arasında yer almakta olduğu, davacı sigorta şirketi zaten davalı tarafından yapılmış olan tazminat ödemesine dayanarak, “bir koyundan iki post çıkmaz” özdeyişine de aykırı olacak şekilde, aynı hukuki ilişkiye dayalı olarak tekrar davalıdan, davalının kusuruna istinaden rücuen tazminat talep etmekte olduğundan ve davalı, zarar gören kendi işçisinin mirasçılarının zararını karşılamış olup sigorta şirketinin sigortalısı dava dışı ortaklığın bir zararının bulunmadığı, dolayısıyla da davacı sigorta şirketinin davalıdan rücuen talep edebileceği bir tazminat ödemesi bulunmadığından, mahkememizce icra takibi haksız bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. 2004 sayılı İİK nun 67. maddesinin 2. fıkrası uyarınca alacaklının kötü niyet tazminatına mahkûm edilebilmesi için takibin haksız ve kötü niyetle yapılmış olması gerekip, alacaklının icra takibini kötü niyetli olarak yaptığı hususu, borçlu tarafından kanıtlanması gerektiği, anılan yasa hükmünde düzenlenen ve kötü niyet tazminatı olarak adlandırılan tazminat, yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde takibe girişmekte kötü niyetli bulunduğu borçlu tarafından açıkça kanıtlanmış olan ya da öyle olduğu ayrıca kanıtlanmasına gerek bulunmaksızın dosya kapsamından açıkça anlaşılabilen alacaklıya yönelik bir yaptırım niteliğindedir. Davalı ayrıca kötüniyet tazminatı talep etmiş olup, zarar görene tazminat ödemesi bizzat davalı tarafından yapılmış olmasına ve buna ilişkin kayıtlar hasar dosyasında olmasına rağmen davalıdan aldığı ancak hukuki bir anlam ve geçerliliği olmayan muvafakatnameye istinaden sigortalısına yersiz bir ödeme yapıp bu ödemeyi davalıdan icra marifetiyle tahsil etmek istemiş olması, Sigorta şirketleri anonim şirket olarak kurulan, özel konumu itibariyle yakın devlet denetimine tabi olan, güven esasına dayanan ve kamunun menfaatini doğrudan etkileyen ciddi kurumlar olduğu nazara alındığında davacının icra takibinin haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılmış ve davalı lehine tazminata hükmolunmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı davasının REDDİNE, 2-Alacak miktarı olan 358.957,42-TL'nin %20'si oranında kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, 3-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 5.784,55-TL'nin yatıran tarafa iadesine, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 57.433,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6-Arabuluculuk sarf ücreti olan 3.120,00-TL'nin davacıdan alınarak Hazineye İrat kaydına, 7-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince taraf vekillerine tebliğine, 8-Karar tebliğ giderleri karşılandıktan sonra kalan gider avansının karar kesinleşmesinden sonra talep halinde yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.13/01/2025 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır