İlk Derece Mahkemesi 2010/15103 E. 2012/5643 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) DAVA : İtirazın İptali (Çatmadan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 31/05/2023 KARAR TARİHİ : 25/12/2024 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Çatmadan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili şirketin dava dışı/alıcı/müşteri ... BV isimli Hollanda'da mukim firmaya satışı ve ihracı amacıyla 17.10.2022 tarih ve ... nolu ve 122.716,80 USD bedelli faturaya konu ürünleri davalı taşıyıcı firmaya teslim ettiğini, davalıya teslim edilen bu ürünlerin davalı firma 3 orijinal ve 3 kopya şeklinde tam set olarak ... nolu konişimento tanzim ederek müvekkili şirkete teslim ettiğini, sözkonusu konşimentodan anlaşışacağı üzere ödeme şeklinin vesaik mukabili olduğunu, orijinal konişimento taşıyıcıya ibraz edilmeden eşyanın alıcıya tesliminin mümkün olmadığını, davalının konişimento asıllarının müvekkili şirkette olmasına rağmen yani alıcı konişimento ibraz etmemesine rağmen malı alıcıya teslim ettiğini, müvekkili şirketin ise mal bedelini tahsil edemediğinden fatura değeri kadar zararı olduğunu, somut olayda müvekkili şirketin alacağını tahsil edemediğini, müvekkili şirketin uyarma gereği ve yükümlülüğü olmamasına rağmen davalı yana e-mail ile talimat gelmeden ürünlerin teslim edilmemesi yönünde bilgilendirdiğini, e-mail yazışmalarında nakliyeci firma sorumluluğunu kusurunu ikrar ettiğini, özetle TTK uyarınca davalının nakliyeci sözkonusu mal bedeli olan 122.716,80 USD 'lik zarardan sorumlu olduğunu beyan etmekle, davalı borçlunun ... İcra Dairesi'nin 2023/... Esas sayılı dosyasına vaki haksız ve kötü niyetli itirazının iptalini, takibin takip talebindeki şartlarla aynen devamını, davalının asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Huzurdaki davanın TTK uyarınca öngörülen zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin geçmesini takiben ikame edildiğini, müvekkili şirketin huzurdaki uyuşmazlığa konu taşıma işinde yalnızca taşıma işleri komisyoncusu sıfatını haiz olması ve tekraren davacı taraf ile sözleşmesel ilişkisinin bulunmaması nedeniyle müvekkili şirketin pasif husumet ehliyetinin bulunmamasına istinaden usulen mümkün olmadığını, taşımaya konu emtiaların satışına ilişkin sözleşmenin FOB teslim şartı ile akdedilmiş olması gerekçesiyle her türlü zarara katlanma yükümlülüğünün yine dava dışı gönderilene ait olduğunun izahtan vares olduğunu, davacının somut delillerle ispat yükünü yerine getiremediğini, iddialardan öteye gidemediğini, huzurdaki davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkili şirket ile davacı arasında herhangi bir akdi ilişki mevzubahis olmadığını, ikrar teşkil etmemek kaydıyla müvekkili şirketin davacıya karşı herhangi bir hukuki yükümlülüğünün bulunmadığını, müvekkili şirketçe davacı yana kesilmiş herhangi bir navlun faturası bulunmaması ile durumun sabit olduğunu, yükün konişimentoda kayıtlı alıcısının dışında birine teslim edilmesinin söz konusu olmadığını, davacının alıcısı ile olan ticari ilişkisi tahtında alacağını tahsil dip etmemesinin hukuken müvekkili şirketi bağlayan bir yönü bulunmadığını, ikrar teşkil etmemek kaydıyla, her koşulda taşıyanın sorumluluğu TTK md 1186 gereği 666,67 ve 2. SDR sınırını geçemeyeceğini, davacı tarafın sorumluluğunun sınırlandırılmasına ilişkin hükümlerin davalı müvekkili nezdinde uygulama alanı bulmayacağına ilişkin beyanlarının mesnetsiz olduğunu, davacı yanın iddia ettiği zararı sigorta poliçesi tahtında tazmin edilip edilmediğinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini, davanın fiili taşıyana "Ocean Network Express Pte LTD One" şirketine ihbarına talep ettiğini beyanla, davacının taleplerindeki muğlaklığın giderilmesi adına hiçbir şekilde ikrar anlamına gelmemek ve davanın bu hususta sunacağı beyan ve delillere karşı ek delil ve beyan sunma hakları saklı kalmak üzere davacının taleplerinin açıklattırılmasını, her şekilde davanın husumet, hak düşürücü süre yönünden itirazları doğrultusunda usulen reddi ile mahkemece aksi kanaatte olunması halinde davanın esastan reddini, davacı yanın kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, davanın fiili taşıyan Ocean Network Express Pte Ltd'ye ihbarını, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir. Dava dosyasına sunulan 30/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; İncelenen davacı şirkete ait 2022 ve 2023 yılları ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğunu, Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığını ve davacı şirketin 2022 ve 2023 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2022 ve 2023 yıllarına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığını, davacı şirketin taşımaya konu olan 28.10.2022 tarihli ... nolu 122.716,80 USD karşılığı 2.281.059,88 TL tutarlı e-Faturayı dava dışı ... ünvanına düzenlediğini ve davacı şirketin düzenlediği faturayı 28.10.2022 tarihinde 51611 yevmiye numarasıyla ticari defterlerinde kayıt altına aldığını, davacı şirketin düzenlediği 28.10.2022 tarihli ... nolu 122.716,80 USD karşılığı 2.281.059,88 TL tutarlı fatura bedelini tahsil edememesinden kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 31.03.2023 tarihi itibariyle dava dışı DEMIR NUT COMPANY B.V’den 122.716,80 USD karşılığı 2.349.535,85 TL alacağının bulunduğunu, T.C. ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/... Esas S. Eşyanın varma limanında yanlış kişiye tesliminin, taşıyan eşyayı yeniden ele geçirme imkanından mahrum ve dolayısıyla eşyayı teslim almaya yetkili kişiye teslim etmek iktidarından yoksun ise, zıya olarak kabul edildiğini, dava konusu olayda ise eşyanın yanlış kişiye tesliminin değil, alıcısına ancak konişmento ibraz edilmeksizin teslim edildiğinin iddia edildiğini, alıcıdan mal bedeli tahsil edilemediğinden uğranılan zararın tazmininin talep edildiğini, bu itibarla davacının aktif husumet ehliyetinin mevcudiyetinin, satış sözleşmesinde kararlaştırılan teslim şeklinden bağımsız olduğunu, TTK m. 1238/1 uyarınca konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan kişinin taşıyan sayılacağını, davalı ...'in, dava konusu taşıma için düzenlediği konişmento karşısında, dava konusu taşıma bakımından taşıyan sıfatını haiz olduğunu, davacının ise, davalının düzenlediği konişmentoda yükleten olarak gösterildiğini, bu çerçevede davacının aktif, davalının ise pasif husumet ehliyetini haiz bulunduğunu, dosyadaki bilgi ve belgeler çerçevesinde, fiili taşıyanın sorumluluğunun, deniz yük senedinde gönderilen olarak gösterilen kişinin kimliğini ispat etmesi şartıyla, bu kişiye eşyanın teslimi ile sona ereceğini, zira fiili taşıyanın eşyayı teslim yükümlülüğünün bir konişmentoya dayanmadığını, deniz yük senedinin gönderileninin, davalı tarafından düzenlenen konişmentoda teslim için başvurulacak kişi olarak gösterildiğini, bu çerçevede deniz yük senedinin gönderileni dava dışı ... 'in, eşyayı fiili taşıyandan teslim alarak davalı tarafından düzenlenen konişmentonun gönderileni olan dava dışı alıcıya teslim ettiğinin düşünülebileceğini, davalı (akdi) taşıyanın eşyanın teslim edilmesine yönelik bir talimat verip vermediğinin ise dosya içeriğinden anlaşılamadığını, dosyada mevcut belgelerin, kurulumuzun, eşyanın konişmentosuz teslim edilmesine davalının kusuruyla neden olduğu ve dolayısıyla da meydana geldiği iddia edilen zarardan sorumlu bulunduğu yönünde bir sonuca varabilmesi bakımından yeterli olmadığını, bu nedenle bu konuda bir kanaat oluşturulamadığını, ispat hususunda nihai takdirin münhasıran Sayın Mahkeme'ye ait olduğu görüş ve kanaatlerine varılmıştır. Dava; Vesaik mukabili mal satışına konu emtianın gemiyle taşındıktan sonra, konişimento ibraz edilmeden alıcı / gönderilene teslim edilmesi nedeniyle satıcı konumunda ki davacının mal bedelini tahsil edememesinden dolayı uğradığı zararların davalı taşıyıcıdan tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası olup, tarafların davada husumet ehliyetine haiz olup olmadıkları, takibin ve davanın süresinde açılıp açılmadığı, konişimento ibraz edilmeden yükün alıcısına teslim edilmesinden dolayı davacının zarara uğrayıp uğramadığı, malın satım şekli ve konişimento kayıtlarına göre, konişimento ibraz edilmeden yükün alıcısına teslim edilmesinin caiz olup olmadığı, buna göre ödenmeyen mal bedelinden dolayı davalının davacıya karşı sorumluluğunun doğup doğmadığı hususlarında toplanmaktadır. Dava konusu olan .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinden, davacı yanın 122.716,80 USD asıl alacak, 1.270,00 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 123.986,80 USD tutarındaki alacağının tahsili amacıyla 31.03.2023 tarihinde davalı/borçlu şirket aleyhine genel haciz yolu ile icra takibi başlattığı, davalının itirazı nedeniyle takibin durdurulduğu, takibe itiraz ile davanın İİK'nın 67. Maddesine göre süresinde olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya sunulan ve davacı ... tarafından dava dışı ... adına düzenlenen 17.10.2022 tarihli faturadan, toplam 24 palet fındık içi emtiasının FOB teslim şekli ve vesaik mıkabili ödeme kaydı ile, 122.716,80 USD bedel üzerinden satıldığı anlaşılmaktadır. FOB tipi teslim şeklinde satıcı malları belirlenen tarihte ve yerde, alıcı tarafından temin edilen gemiye yüklenmekte olup malların geminin küpeştesini geçmesiyle birlikte hasar alıcıya intikal etmektedir. Dava konusu olayda eşyanın zıyaı veya hasarı nedeniyle uğranılan zararın tazmini değil, eşyanın konişimento ibraz edilmeden alıcı / gönderilene teslim edilmesi nedeniyle davacı satıcının tahsil edemediği fatura bedelinden kaynaklanan zararının tazmini talep edilmektedir. Davacı şirketin muhasip bilirkişi marifetiyle incelenen yasal ticari defterlerinde, dava dışı ... ’ye düzenlediği fatura bedelini tahsil edememesinden kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 31.03.2023 tarihi itibariyle 122.716,80 USD karşılığı 2.349.535,85 TL alacağının bulunduğu tespit edilmiştir. Davacının zararı bu şekilde ortaya çıkmış olduğundan, davada aktif husumet ehliyetinin bulunduğu değerlendirilmiştir. Dosyaya sunulan ... numaralı konişmento, taşıyan sıfatıyla davalı ... tarafından düzenlenmiş olup, konişmentoda yükleten, davacı/satıcı Aydın Kuruyemiş; gönderilen ve ihbar adresi, dava dışı alıcı Demir Nut; yükleme limanı, Gebze; boşaltma limanı, Rotterdam; eşyanın tanımı, 24 palet ve 22.620 kg fındık emtiası; gemi adı “ ... ”, düzenlenme yer ve tarihi, “İstanbul-27.10.2022” olarak gösterilmiştir. TTK m. 1238/1 uyarınca, konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konişmento kendi ad ve hesabına imzalanan kişi, taşıyan sayılır. Dosyaya sunulan ... numaralı taşıma senedinde ise, yükleten, NMT Lojistik; gönderilen, ... Forwarding; gemi adı “... ”; yükleme limanı Gebze; boşaltma limanı, ... ; eşyanın tanımı, 24 palet ve 22.620 kg fındık emtiası; düzenlenme yer ve tarihi, “İstanbul-28.10.2022” olarak gösterilmiştir. Taşıma senedi, taşıyan sıfatıyla dava dışı ...tarafından düzenlenip imzalanmıştır. İçerikleri açıklanan taşıma belgeleri çerçevesinde, davalının, dava konusu taşımada (akdi) taşıyan sıfatını haiz olduğu anlaşılmıştır. Taşıyan konişmento ibraz edilmeden eşyayı teslim ederse, bundan doğan zarardan TTK m. 1230/1’e aykırı hareket etmiş olması dolayısıyla sorumlu olacaktır. Taşıyan eşyayı yanlış kişiye teslim etmiş ise, diğer bir ifadeyle eşyayı teslim alan kişiden başka bir kişi konişmentonun meşru hamili ise, bu durumda eşyanın zıyaa uğradığı kabul edilir ve taşıyanın TTK m. 1178 ve devamı hükümlerine göre sorumluluğu gündeme gelir. Dava konusu olayda eşyanın konişmento ibraz edilmediği hâlde, konişmentoda adı yazılı gönderilene teslim edildiği ileri sürülmektedir. Taşıyanın, satım bedelinin ödenmesini sağlama veya garanti altına alma gibi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bu itibarla yargı kararlarında mal bedelinin tahsili hususunda yükletenin taşıyana açık bir talimat vermiş olup olmadığı ile satış sözleşmesinde kararlaştırılan ödeme şekli esas alınarak değerlendirme yapılmaktadır. Taşıyanın ödenmeyen satış bedelinden sorumlu tutulup tutulamayacağı illiyet bağı açısından değerlendirilirken, ödeme şeklinin mal mukabili veya vesaik mukabili olmasına göre bir ayrım yapılmaktadır. Örneğin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2010/15103 E., 2012/5643 K. ve 9.4.2012 tarihli kararında, "konişmento ibraz edilmeksizin eşyanın taşıyan tarafından teslim edilmesinde taşıyana karşı tazminat isteminin yöneltilip yöneltilemeyeceğinin ödeme şeklinin vesaik mukabili yahut mal mukabili olmasına göre farklı şekilde irdelenmesi gerektiği; mal mukabili ödeme şartında, alıcının konişmento aslını taşıyana sunması ile mal bedelini ödemesi arasında illiyet bağının mevcut olmadığı" ifade edilmiştir. Dava konusu olayda satım sözleşmesinde, mal mukabili değil, vesaik mukabili ödeme şartı kararlaştırılmıştır. Vesaik mukabili ise, alıcının konişmento aslını taşıyana sunması ile mal bedelini ödemesi arasında illiyet bağının mevcut olduğu ödeme şeklidir. Dava konusu taşıma için fiili taşıyan tarafından düzenlenmiş olan ve içeriği yukarıda açıklanan taşıma senedi, "devredilemez deniz yük senedi" olarak isimlendirilmiştir. Senette eşyanın ancak senedin meşru hamiline teslim edileceği, yahut ancak senedin ibrazı üzerine teslim edileceği gibi bir kayıt bulunmamaktadır. Aksine, senedin ön yüzünde “deniz yük senedi düzenlenmesi halinde eşyanın teslimi için gönderilenin kimliğini ispatlaması gerektiği” kaydı yer almaktadır. Davalı taşıyan tarafından ise nama yazılı konişmento düzenlenmiştir. Bu konişmentoda, "eşyanın teslimi için lütfen ... Forwarding'e (fiili taşıyan tarafından düzenlenen deniz yük senedinin gönderileni) başvurunuz" kaydı yer almaktadır. Dosyaya sunulan ve davalı tarafından dava dışı ... adına düzenlenen, 26810.2022 tarih ve ... numaralı navlun faturasından, dava dışı ... 'in, davalı ile navlun sözleşmesi akdettiği, dolayısıyla taşıtan sıfatını haiz olduğu anlaşılmaktadır. Fiili taşıyanın düzenlediği Deniz yük senedinin gönderileni ... , davalı tarafından düzenlenen konişmentoda teslim için başvurulacak kişi olarak gösterilmiştir. Bu çerçevede deniz yük senedinin gönderileni dava dışı ... 'in, eşyayı fiili taşıyandan teslim alarak davalı tarafından düzenlenen konişmentonun gönderileni olan dava dışı alıcıya teslim ettiği anlaşılmaktadır. Dava dosyasına sunulan, davacı yetkilisi ile davalı ... Loistik arasında geçen e-posta yazışmalarında, 16.12.2022 tarihli e-posta mesajında davacı tarafın karşı tarafa "bizden talimat gelmedikçe ... ya da ... yapmayın", buna cevaben orjinal konişmento sizde olduğu için ... yapamayız, ancak telex yapılmasını istediğinizde konişmentoyu tarafımıza kargo yapmanız gerekir"denildiği, ... 25.11.2022 tarihli e-posta mesajında; " alıcıdan ödeme aldınızmı" sorusunun yöneltildiği, ... 05.12.2022 tarihli e-posta mesajında, " orjinal konişmento bizde olduğu halde mal çekilmiş.." denildiği, ... buna cevabının," ofisimize uyarıda bulunduk, ancak yine de relaese edilmiş." cevabında bulunulduğu görülmektedir. Sözkonusu e- maillerde ... tarafından ... Lojistik'e, orjinal konişmento gönderilmeden ya da kendilerinin talimatı olmadan fiili taşıyan'a telex realese yapılmaması istenmiş, ... yetkilisi de bunu kabul etmiştir. Buna rağmen davacı ... 'ın talimatına aykırı şekilde, mal bedeli ödenmediği halde konişmentosuz mal alıcıya teslim edilmiştir. Bilirkişi raporunda, davalı (akdi) taşıyanın eşyanın teslim edilmesine yönelik bir talimat verip vermediğinin anlaşılamadığı belirtilmiş ise de, ... 05.12.2022 tarihli e-posta mesajında," ofisimize uyarıda bulunduk, ancak yine de relaese edilmiş." şeklinde beyandan malın davalı şirketin talimatıyla teslim edildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda eşyanın konişmentosuz teslim edilmesine davalının kusuruyla neden olduğu dolayısıyla da meydana gelen zarardan sorumlu bulunduğu kanaatine varılmıştır. Davacının zararı malın fatura bedeli olan 122.716,80 USD ve işleyen faizden ibarettir. Davacının ... Noterliği'nden çektiği 13.04.2022 tarihli ihtarname ile zararının karşılanmasını davalıdan talep etmiştir. İhtarname 22.12.2022 tarihinde tebliğ edilmiş olduğundan davalının temerrüt tarihi 26.12.2022'dir. Bu tarihten takip tarihi olan 31.03.2023 tarihine kadar işleyen faiz alacağı ( 95 günx%5,00= 1.597 USD) 1.597 USD olarak hesaplandığından, neticede; davanın kabulü ile davalının ....İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takibine itirazının iptaline, 122.716,80 USD asıl alacak ile 1.270,00 USD işlemiş faizden oluşan toplam 123.986,80 USD'nin, bu tutar içerisindeki asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince yıllık dolar faizi işletilmek suretiyle davalıdan tahsili için icra takibinin devamına, koşulları oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine, dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Davanın KABULÜ ile davalının ....İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takibine itirazının İPTALİNE, 122.716,80 USD asıl alacak ile 1.270,00 USD işlemiş faizden oluşan toplam 123.986,80 USD'nin, bu tutar içerisindeki asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince yıllık dolar faizi işletilmek suretiyle davalıdan tahsili için icra takibinin DEVAMINA, -Koşulları oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE, 2- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 172.588,01 TL karar harcından 31.271,17 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 141.316,84 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 3-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 337.919,51 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 31.476,67 TL ilk harç, 570,75 TL posta gideri ile 11.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 43.047,42 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 6-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.25/12/2024 Başkan ... ✍e-imzalıdır. Üye ... ✍e-imzalıdır. Üye ... ✍e-imzalıdır. Katip ... ✍e-imzalıdır.