Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/205 E. 2026/132 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO :

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ :

DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ : 21/08/2024 KARAR TARİHİ : 10/02/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA VE TALEP : Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin araç kiralama şirketinin olduğunu, dosyaya konu ..... plakalı aracı tam usulüne uygun olarak ehliyete sahip olan .....kiraladığını, kiralama evraklarının tam ve eksiksiz olduğunu, bahse konu .....plakalı araç kiralamada iken .....tarihinde trafik kazasında pert hale geldiği, davacı müvekkili sahibi olduğu .....plaka sayılı aracını davalı sigorta şirketine KASKO sigortası ile sigortalattığını, kasko şirketin davalı şirket olduğunu, kasko içeri ve şartları kasko sözleşmesinde belirtildiği, müvekkilinin aracı tamamen pert olmasına rağmen davalılar tarafından müvekkilin hiçbir zararı ödenmediği bu sebeple davanın kabulüyle .....tarihinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında hasar gören .....plakalı araç için şimdilik 100,00-TL araç pert bedelinin kaza tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte tarafınıza ödenmesine, yargıla gideri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA : Davalı Güvence Hesabı vekili cevap dilekçesinde özetle; Arabuluculuğa başvurmadan davanın açıldığından reddini talep ettiği, husumet itirazının olduğunu, davacı, maliki bulunduğu .....plakalı aracın, kasko poliçesini düzenleyen .....Sigorta AŞ.’ye başvuru yaptığını ve yapılan başvuru sonucu 930.000TL ödeme aldığını beyan ve ikrar ettiği, bu durumda davacının iddia edilen zararlarının karşılandığını, her halükârda kendisine yapıldığı iddia edilen ödemeleri gösterir dayanak ödeme belgelerini sunması için davacıya kesin süre verilmesini, bu ödemelerin dikkate alınarak tenzilini ve iddia edilen zararın tam olarak karşılanıp karşılanmadığının mahkemenizce araştırılmasını ve .....Sigorta AŞ'den hasar dosyasının istenilmesi, davacı tarafından işbu dosyaya sunulan ekspertiz raporları ve ekspertiz raporlarında belirtilen tutarlar usule ve mevzuata uygun olmadığını belirterek haksız ve yasal dayanaktan yoksun açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı .....Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; görev ve yetki itirazının olduğunu, dava konusu poliçe, genişletilmiş kasko paket uzun süreli kiralık sigorta poliçesi olduğunu, davacı tarafından müvekkil şirkete aracın hasarlandığı tarihte uzun süre kiralandığına ilişkin kira sözleşmesi dahil herhangi bir belgenin sunulmadığını, meydana geldiği iddia edilen zarar poliçe teminatı kapsamı dışında kaldığını, kira sözleşmesinin bulunmadığını, KABİS kaydının olmadığını, ayrıca uzun dönem değil, kısa süreli kiraya verildiğini, tüm bu sebeple talep teminat dışı kaldığını, kaza tespit tutanağının sunulmadığını, kazanın nasıl gerçekleştiği, kaza sırasında sürücünün alkollü olup olmadığı bilinmediğini, hiçbir resmi evrağın sunulmadığını, kaza tespit tutanağı bulunmaması sebebiyle, kasko poliçesi teminatı dahilinde bir rizikonun gerçekleştiği ispatlanamadığını belirterek görevsizlik kararı verilerek Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmesine karar verilmesine, yetkisizlik kararı verilerek dosyanın İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesine karar verilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise, parasal sınır gözetilerek tüketici hakem heyeti sınırında kalması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER : .....tarihli bilirkişi heyeti raporunda: ".....plakalı .....model .....modelindeki aracın teknik özellikleri ve genel durumu yukarıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Dava konusu .....plakalı aracın onarımının ekonomik olmayacağı ve aracın ağır hasarlı pert durumda olduğu, Dava konusu .....plakalı aracın ağır hasarlı-pert olması nedeniyle değer kaybının olmayacağı, Aracın .....kaza tarihindeki kazadan önceki piyasa rayiç değerinin 352.000,00 TL (Üç Yüz Elli İki Bin Türk Lirası) olabileceği, .....tarihi itibari ile dava konusu .....plakalı aracın sovtaj değerinin 150.000,00 TL (Yüz Elli Bin Türk Lirası) olabileceği,.....kaza tarihi itibari ile toplam maddi kayıp miktarının 202.000,00 TL (İki Yüz İki Bin Türk Lirası) olabileceği, Dava konusu .....numaralı Genişletilmiş Kasko Paket Uzun Süreli Kiralık Sigorta Poliçesi( Kısa Süreli Kiralama) ve Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları kapsamında Değerlendirme ve tespitleri yapılamayan hususları içeren 10, 11, 12 ve 13 maddedeki talep edilen delillerin Davacı tarafında dosyayı sunulması veya mahkemenizce müzekkere yazılarak ilgili kurumlardan istenmesi durumunda Sigorta açısından gerekli tespit ve değerlendirmelerin yapılarak sonuç ve kanaate varılacağı sonuç ve kanaatine varılacağı" şeklinde rapor ibraz edildiği görülmüştür. .....tarihli bilirkişi heyeti raporunda; ".....plakalı .....modelindeki aracın teknik özellikleri ve genel durumu yukarıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Dava konusu .....plakalı aracın ağır hasarlı-pert olması nedeniyle değer kaybının olmayacağı, Aracın .....kaza tarihindeki kazadan önceki piyasa rayiç değerinin 352.000,00 TL (Üç Yüz Elli İki Bin Türk Lirası) olabileceği, .....tarihi itibari ile dava konusu .....plakalı aracın sovtaj değerinin 150.000,00 TL (Yüz Elli Bin Türk Lirası) olabileceği, .....kaza tarihi itibari ile toplam maddi kayıp miktarının 202.000,00 TL (İki Yüz İki Bin Türk Lirası) olabileceği, Dava konusu .....numaralı Genişletilmiş Kasko Paket Uzun Süreli Kiralık Sigorta Poliçesi( Kısa Süreli Kiralama) ve Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları kapsamında Değerlendirme ve tespitleri yapılmış olup, Davacı tarafın Davalı taraflardan dava konusu hasara ilişkin .....plakalı araçta meydana gelen maddi hasardan kaynaklı olarak talep edebileceği hasar tazminat miktarının takdir ve değerlendirilmesi yüksek mahkemenize ait olmak üzere 101.000,00 TL olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır." şeklinde rapor ibraz edildiği görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Davacı aracında meydana gelen hasara karşılık maddi zararının tahsili davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu .....tarihli kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketince kasko sigortası ile sigortalanan aracın karıştığı kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu kaza nedeni ile aracın perte ayrılıp ayrılmadığı, ayrılmış ise araç pert bedeli, aracın pert total bedeline ilişkin miktarının tespiti belirlenecek bedeli talep edip edemeyeceğinin tespiti ile aracın kaza tarihinde davalı sigorta şirketince sigortalı bulunmaması halinde güvence hesabının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve varsa tahsili istemine ilişkin olduğu tespit edilmiştir. Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir. Kasko Sigorta Poliçesi Genel Şartları hükümleri uyarınca "Onarım masrafları, sigortalı taşıtın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşar ya da taşıt onarım kabul etmez ise taşıt tam hasara uğramış sayılır. Bu durumda değeri tamamen ödenen araç ve aksamı, talep ettiği takdirde sigortacının malı olur." Bu hükümden açıkça anlaşılacağı üzere davalı sigorta şirketi meydana gelen hasar bedelini tamamen poliçe limitleri içerisinde ödeme yükümlülüğü altında olup sigortalı, araç hurdasının kendisine verilmesini istemedikçe, sigortacı tarafından davacı sigortalının uhdesinde bırakıp hurda bedelini (sovtaj) tazminattan düşmesi olanaklı değildir. Zira, kasko sigortasında aslolan amaç, zarar bedelinin tamamen karşılanmasıdır. Bir başka ifadeyle, sigortalı aracın pert olması halinde, hasarlı aracın kimin uhdesinde bırakılacağı hususunda tercih hakkı sigortalıya aittir. Sigortalı, tercih hakkını hasarlı aracın sigorta şirketinin uhdesinde bırakılması yönünde kullanmış ise; bu durumda, aracın tespit edilen 2. el piyasa rayiç bedelinin, sovtaj indirimi yapılmadan, sigortalıya ödenmesi gerekir. Sigorta ettirenin bu yöndeki seçimlik hakkını (tercihini) kullanması, sigorta şirketinin kabulüne, muvafakatına bağlı değildir. KTK ve Kasko Genel Şartlarına göre sovtajın kimde kalacağı konusunda davacının açık beyanı alınarak, sovtajı istememesi halinde trafikten çekme (veya hurda) belgesi de istenerek, hasarlı aracın üzerindeki takyidatlardan ari (temiz) olarak davacı tarafından davalı sigortacıya teslimi kaydı ile belirlenen tazminatın davacıya ödenmesine şeklinde karar verilmesi, aksi takdirde bilirkişi tarafından belirlenen bedelden sovtaj bedeli düşülerek tazminata hükmedilmesi gerekir. Aracın hurdasının sigorta şirketine bırakılabilmesi için sigorta genel şartlarının B.3.3.2.2 maddesi gereğince aracın üzerinde herhangi bir sınırlamanın olmaması ve trafikten çekme belgesinin sigorta ettiren tarafından çıkarılması ve sigorta şirketine teslim edilmesi gerekir. (Emsal; Yargıtay 17.HD 2017/5143 Esas 2018/4357 Karar).

Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; .....tarihinde .....kazaya karışan .....plaka sayılı araç, davacıya ait kiralama şirketince dava dışı .....isimli şahsa kiralanmış olup, aracın davalı .....Sigorta nezdinde "Genişletilmiş Kasko Paket Uzun süreli kiralık sigorta poliçesi " bulunduğu, davacı tarafça meydana gelen kaza nedeniyle öncelikle sigorta şirketinden olmadığı takdirde güvence hesabından aracın pert olması nedeniyle zarar talebi bulunduğu, davalı .....Sigortaca verilen cevapta ise aracın kiralık araç olması nedeniyle EGM nin KABİS sistemine kayıtlı olması gerektiği ve de dava dışı aracı kullanan şahsın kira sözleşmesinin tarafı olması gerektiği, kira sözleşmesinin tarafının şirket olması halinde sürücünün şirketin SGK ile kayıtlı çalışanının olması gerektiği, kira sözleşmesinin uzun-kira süreli olup olmadığının anlaşılamadığı, kaza tespit tutanağı dahil belgelerin eksik olması nedeniyle davacının talebinin teminat kapsamı dışında olduğu, davanın reddi gerektiğinin savunulduğu görülmüştür. Diğer davalı Güvence Hesabı ise poliçe kaynaklı dava nedeniyle kendilerinin pasif husumet ehliyetlerinin bulunmadığı ve davanın reddi gerektiğinin savunulduğu anlaşılmıştır. Araca ilişkin SBGM kayıtları , kazaya ilişkin kaza tespit tutanağı, araca ilişkin KABİS kayıtları dosya arasına alındıktan sonra davaya konu kaza nedeniyle sorumlulukların tespiti ile aracın perte ayrılıp ayrılmadığı ve pert bedeli ile sovtaj bedellerinin ayrı ayrı tespiti için dosya 1 makine mühendisi bilirkişi ile 1 sigorta hukuku bilirkişilerinden oluşan heyete tevdii edilmiş, bilirkişi heyetince dosya arasına sunulan .....tarihli rapor ile aracın onarımının ekonomik olmayacağı, aracın kaza nedeniyle pert olması sonucu değer kaybına uğramayacağı, buna göre aracın Kazadan önceki piyasa rayiç değerinin 352.000 tl olabileceği kaza tarihi itibariyle sondaj değerinin 150.000 TL olabileceği buna göre aradaki fark olan 202.000 TL nin toplam tazminat tutarı olduğunun belirtildiği ; sigortacı bilirkişice ise aracın kira sözleşmesi ve kazaya ilişkin eksik hususlar bulunduğu ancak kazaya sebebiyet veren sürücü ile kiralayan şahısların farklı kişiler ollması halinde poliçe uyarınca % 50 indirim yapılacağının kararlaştırılması nedeniyle farklı kişiler ollması halinde % 50 tenzilat uygulanacağının tespit edildiği görülmüş, Bundan sonra Mahkememizce kazaya ilişkin kaza tespit tutanağı istenmiş, araca ilişkin EGM den KABİS kayıtları istenmiş, davacı vekiline verilen süre içinde araç kiralama sözleşmesi sunulmuş, bunlara göre araç kiralama sözleşmesinde kiralama süresinin belirtilmediği, kira sözleşmesinin .....tarihli olduğu kazanın ise .....tarihli olduğu, aracın dizel olduğu, kaza nedeniyle araç sürücüsünün vefat ettiği, kiralayan şahsın ise KABİS uygulamasında kaydının bulunduğu anlaşılmış, bundan sonra dosya yeniden ek rapora gönderilmiş, gek raporda ise aracın poliçesinin de kısa süreli araç kirasına ilişkin olduğu, aracı kullanan şahıs ile kiralayan şahsın farklı kişiler olması nedeniyle % 50 tenzilat uygulanması gerektiğinin belirtildiği görülmüştür. Buna göre poliçenin 3. Sayfasının ilk paragrafında Uzun ve kısa süreli kiralık olarak kullandığı beyan edilen araçta meydana gelecek her bir hasarda aracı kullanan kişinin aracı kiralayan kişi ve veya tüzel kişi SGK kayıtlı resmi personel veya aracı kiraya veren ve veya tüzel kişi sgk resmi personeli ile bunların birinci derece akrabalarından biri olduğunun yasal belgeler ile ispatı zorunludur aksi halde meydana gelen hasarlarda tespit edilen hasar tutarı üzerinden %50 muafiyet uygulanır hükmü mevcuttur.Dava dosyasından aracı kullanan şahsın aracı kiralayan şahıs olmadığı sabit olmakla meydana gelen kaza nedeni ile hesap edilen tazminattan % 50 mufayit uygulanması gerekecektir. Bundan başka aracın dizel olduğu yani LPG li olmadığı tespit edilmekle buna dair muafiyet uygulanmamıştır. Davacı vekilince dosyaya sunulan ıslah talebinde aracın pert olarak hesap edilen bedelinden sovtaj değerinin düşümü sureti ile hesap edilen bedel üzerinden ıslah talebinde bulunulmuş ise de Mahkememizce celse esnasında yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca alınan imzalı beyana göre aracın hurdasının davacıda kalmasının istenmediği ve tam tazminat istendiği anlaşılmış olmakla Mahkememizce hesap edilen bedel üzerinden poliçe uyarınca % 50 muafiyet uygulanmak ve aracın takyidatlardan ari şekilde davalı sigorta şirketine teslimi sağlanmak sureti ile .....Sigorta yönünden aşağıdaki şekilde karar verilmiş; Güvence Hesabı yönünden ise aracın geçerli bir poliçesi bulunması nedeniyle pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine dair karar vermek gerekmiştir. Faiz başlangıç tarihi açısından ise; davalı sigorta şirketinin temerrüde düştüğüne dair yani sigorta şirketine başvuruya ilişkin belgelerin tebliğine dair dosya kapsamında bir evrak bulunmadığından ara buluculuk başvuru tarihinden itibaren aracın ticari araç olması nedeniyle ticari avans faizine hükmetmek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere; 1-Davanın .....Sigorta şirketi yönünden KISMEN KABULÜ İLE ; Davaya konu olan .....plakalı, .....marka .....tipinde .....model aracın (202.000,00 TL 2. el piyasa değeri bulunan aracın bedelinden % 50 muafiyet indirimi sonucu) 101.000,00 TL tazminat tutarının davalı sigorta şirketine başvuru ara buluculuk başvuru tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı .....Sigorta AŞ den alınarak davacıya verilmesine, Dava konusu .....plakalı, .....marka .....tipinde .....model aracın hurdasının araç üzerindeki takyidatlardan arınmış şekilde davalı sigorta şirketine bırakılmasına ve araca ait trafikten çekme belgeli hurda tescil belgesinin davacı tarafından davalı sigorta şirketine teslimine, 2-Davanın Güvence Hesabı yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, 3-Kabul edilen 101.000,00 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 6.899,31 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 687,60 TL harcın düşümü ile eksik kalan 6.211,71 TL harcın davalı .....Sigorta AŞ den tahsili ile hazineye irad kaydına, 4-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvuru harcı, 427,60 TL peşin harç, 260,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.115,20 TL harcın davalı .....Sigorta AŞ den alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacının karşıladığı 454,00 TL tebligat gideri, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 9.454,00 TL yargılama giderinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 4.727,00 TL sinin davalı.....Sigorta AŞ den alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 4.727,00 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 2.200,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul/red oranı dikkate alınarak, 1.100,00 TL'lik kısmının davalı .....Sigorta A.Ş'den bakiye kalan kısmın davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 101.000,00 TL üzerinden takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8-Davalı .....Sigorta AŞ kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 101.000,00 TL üzerinden takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 9-Davalı Güvence Hesabı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 101.000,00 TL üzerinden takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.

Katip Hakim