Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/819 E. 2024/978 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVALILAR : VEKİLİ : DAVA İHBAR OLUNAN : VEKİLİ : DAVA : Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 14/08/2023 KARAR TARİHİ : 09/10/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili, .....tarihinde müvekkilinin sevk ve idaresindeki ..... plaka sayılı aracıyla Diyarbakır İli Yenişehir İlçesi Elazığ Bulvarı üzerinde Elazığ ili istikametinde seyir halinde iken davalı .....'nın sevk ve idaresindeki ..... plakalı aracın kırmızı ışık ihlali yaparak ve aşırı süratli bir şekilde müvekkiline ait araca çarparak aracın takla atmasına sebebiyet verdiğini, kaza sonrası düzenlenen kaza tespit tutanağına göre davalı .....'nın kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğunu, kaza sonrası müvekkili ile araçta yolcu olarak bulunan kişinin yaralandığını ve müvekkiline ait araçta ağır hasar meydana geldiğini, müvekkilinin ticari taksi şoförü olması sebebiyle kaza nedeniyle gelir kaybı da yaşadığını, aracında tahmini olarak 400.000,00 TL zarar oluştuğunu ve henüz bu zararının karşılanmadığını, müvekkilinin hasar onarım sürecinde ..... plakalı ticari aracıyla yolcu taşımacılığı yapamadığından aracının tamiri süresince kazanç kaybına uğradığını, uzman bilirkişiler tarafından yapılacak inceleme ve araştırma neticesinde müvekkilin günlük gerçek kazancı net olarak tespit edileceğini, müvekkilin uğramış olduğu kazanç kaybı ile araçta meydana gelen değer kaybının tazmini için iş bu davanın açılması zarureti hasıl olduğunu ileri sürerek müvekkilin aracında meydana gelen hasardan kaynaklı olarak aracını tamir sürecince işletememesinden dolayı yoksun kaldığı kazanç ile araçta medyana gelen değer kaybının tazmini için HMK m.107 gereğince fazlası saklı şimdilik 100,00 TL kazanç kaybı ile 100,00 TL değer kaybının haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini istemiş, .....tarihli bedel arttırım dilekçesi ile değer kaybı yönünden talep sonucunu 35.000,00 TL'na, araç mahrumiyet bedeli yönünden ise 22.000,00 TL'na yükselterek bu bedellerin davalılar ..... ile .......'dan tahsilini istemiştir. Davalı sigorta şirketi vekili, müvekkili sigorta şirketi tarafından davacı tarafa 50.0000,00 TL hasar tazminatı ödendiğini, teminat limitinin tamamı ödendiğinden müvekkilinin sorummluluğunun kalmadığını beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ..... ile ....... vekili, davaya konu kaza nedeniyle davacı tarafından asıl sorumlu olan sigorta şirketine karşı dava ikame etmesi gerekirken sigorta şirketiyle birlikte müvekkillerine yöneltmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkilleri yönünden davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmadığını, davaya konu kazanın meydana gelmesinde müvekkili .....'nın kusurunun bulunmadığını, kusur durumunun uzman bilirkişiler tarafından tespiti gerektiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının taleplerinin fahiş olduğunu, davacıya ait araçtaki hasar onarım süresinin uzman bilirkişilerce tespit edilmesi gerektiğini, dava konusu aracın ZMMS ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası bulunduğundan zararın tazmini için sigorta şirketine başvurulması gerektiğini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi ve hasar dosyası ile yapılan ödemeye dair belgeler, ..... plaka sayılı aracın trafik tescil bilgileri ile tramer kayıtları ve UYAP sistemi üzerinden Diyarbakır .....Asliye Ceza Mahkemesinin .....esas sayılı dosyası celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davacıya ait ..... plaka sayılı aracın ilişkin emsal nitelikteki bir aracın günlük kazancının ne kadar olacağı Vergi Dairesi Başkanlığından ve Diyarbakır Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odasından sorulmuş, davaya konu uyuşmazlığın çözümü bakımından makine mühendisinden bilirkişi raporu alınarak sonuca gidilmiştir. Dava, trafik kazasından kaynaklı, kazanın meydana gelmesinde dusurlu olduğu iddia edilen aracın sürücüsü ve işleteni ile ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen sigorta şirketine yöneltilmiş değer kaybı ile ticari nitelikteki aracın onarımı aşamasında kullanılamamasından kaynaklı kazanç kaybının davalılardan tahsili istemine ilişkindir. .....tarihinde davacıya ait ..... plaka sayılı araç ile davalı .......'ya ait ..... plaka sayılı araç arasında yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, ..... plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihi de kapsar şekilde davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin 50.000,00 TL olarak belirlendiği, kaza sonrası ZMMS sigorta poliçesi kapsamında açılan .....nolu hasar dosyası kapsamında davalı sigorta şirketine hitaben düzenlenen ekspertiz raporuna göre davacıya ait aracın hasar onarım bedelinin KDV'siz ve iskonto uygulanmaksızın 40.650,00 TL yedek parça ve 12.050,00 TL işçilik bedeli olmak üzere 52.700,00 TL olarak belirlendiği, hasar dosyası kapsamında davalı sigorta şirketi tarafından 50.000,00 TL ödeme yapıldığı, dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalılardan ..... ile ....... yönünden davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılıp açılmadığı, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı .....'nın kusurunun bulunup bulunmadığı, kusurlu ise oranı, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta oluşan hasara bağlı değer kaybı meydana gelip gelmediği, gelmiş ise miktarı, davacı tarafından ticari taksi olarak kullanılan aracın onarımı aşamasında kullanılamamasından kaynaklı kazanç kaybı talep edilip edilemeyeceği, edilebilecekse miktarı, davalı sigorta şirketi yönünden bakiye poliçe limitinin bulunup bulunmadığı ve faizin türü ile faiz başlangıç tarihine ilişkindir. 2918 sayılı KTK'nun 109/1. maddesinde "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar." düzenlemesine, 109/2. maddesinde ise "Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir za-man aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir." düzenlemesine yer verilmiştir. Davaya konu kazanın .....tarihinde gerçekleştiği ve davanın .....tarihinde zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşılmakla davalılar ..... ile .......'nın zamanaşımı def'i yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur."; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”; 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir. Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiş olup, davalı işleten de diğer davalı sürücü gibi, sürücünün kusura nedeniyle meydana gelen zararları karşılamakla yükümlüdür. Kaza tespit tutanağı ile yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporundan; .....tarihinde saat .....sıralarında davacının sevk ve idaresindeki ..... plaka sayılı araç ile trafik akımı orta refüj ile bölünmüş, üç şeritli Elazığ Bulvarında Ergani istikametine seyir halinde iken .....Sanayi Sitesi civarındaki ışık kontrollü dönel adalı kavşak bölgesine geldiğinde yanan kırımızı ışık nedeniyle durduktan ve yeşil ışık yandıktan sonra kavşak ortak alanına orta şerit üzerinden girdiği sırada, kullandığı aracın sol yan kısımlarına, dönel ada içerisini takiben kavşak ortak alanına giren davalı .....sevk ve idaresindeki ..... plakalı sayılı aracın çarptığı ve çarpmanın etkisiyle ..... plaka sayılı aracın yan yatması sonucu davaya konu trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmaktadır. Kaza tespit tutanağında, ..... plaka sayılı araç sürücüsü .....'nın 2918 sayılı KTK.'nun 47/1b maddesinde düzenlenen "Karayollarından faydalananlar Trafik ışıklarına uymak zorundadırlar” kuralı ihlal ettiği belirtilmiş, davacı sürücüye herhangi bir kusur atfedilmemiş, kaza nedeniyle taksirle yaralamaya sebebiyet verme suçundan yapılan yargılama sonucu Diyarbakır .....Asliye Ceza Mahkemesinin .....tarih ve .....E.-.....K.sayılı ilamı ile, kaza tespit tutanağındaki kusur tespitine iştirak edilerek .....'nın kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğu gerekçesiyle 75 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına ve sonrası hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş ve ilgili karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir. Yargılama aşamasında mahkememizce trafik bilirkişisinden alınan bilirkişi raporunda; davalı .....'nın kendi istikametine hitaplı ışık yandığı halde kavşak orta alanına yaklaştığında hızını azaltmadığı ve zamanında fren tedbiri uygulamadığından kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğu mütalaa edilmiştir. Düzenlenen rapor, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olması nedeniyle mahkememizce benimsenmiş ve kazanın meydana gelmesinde davalı .....'nın %100 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir. Davacı taraf, açılan davada kaza nedeniyle müvekkilinin aracında oluşan hasara bağlı meydana gelen değer kaybı ile aracın ticari taksi olması ve tamiri aşamasında kullanılamamasından kaynaklı kazanç kaybı isteğinde bulunmuştur. Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.) Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede davacı ticari taksi vasfındaki aracı kullanamayacağından kazanç kaybı talep edebilir. Mahkememizce makine mühendisi ile mali müşavir bilirkişiden alınan bilirkişi raporunda, yukarıda anılan ilkeler gereğince yapılan değerlendirme sonucu davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında 35.000 TL değer kaybı oluşacağı, aracın makul tamir süresinin 22 gün olduğu, Diyarbakır Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkalığının .....tarihli yazısı ile .....tarihinde emsal bir ticari taksinin, şoför ücreti ve diğer gelirler düşürüldükten sonra günlük net kazancının 1.000,00 TL olduğunun bildirildiği, buna göre hesaplama yapıldığında davacının kazanç kaybının 22.000,00 TL olduğu mütalaa edilmiştir. Mahkememizce bilirkişi raporunda değer kaybına ilişkin yapılan hesaplamaya itibar edilmiş, ancak kazanç kaybı yönünden aşağıda açıklanacak gerekçe ile iştirak edilmemiştir. Mahkememizce Diyarbakır Şoförler ve Otomobilciler Odasına yazılan ilk müzekkereye cevaben gönderilen .....tarihli cevabı yazıda, Diyarbakır ilinde faaliyet gösteren bir ticari taksinin 2023 yılında yapılan piyasa araştırmasına göre günlük net kazancı 1.000,00 TL olacağının tespit edildiği bildirilmiştir. Davaya konu kaza .....tarihinde gerçekleşmiştir. Bilirkişi tarafından aracın makul onarım süresi 22 gün olarak tespit edilmiştir. Bu halde kazanç kaybının hesabında kaza tarihi ve sonrasındaki 1 aylık süreye ilişkin veriler esas alınarak değerlendirme yapılması gerekir. Bilirkişi raporunda ki hesaplama 2023 yılı verilerine dayalı olduğundan kazanç kaybı hesabına ilişkin bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaya itibar edilmemiştir. Mahkememizce, Diyarbakır Şoförler ve Otomobilciler Odasına tekrar müzekkere yazılarak, 2022 yılı Haziran ve Temmuz ayı itibariyle ticari taksi niteliğindeki bir aracın günlük masraf ve giderleri düşüldükten sonra net kazancının ne kadar olduğu sorulmuş, gelen cevabı yazıda miktar 300,00 TL olarak belirtilmiştir. Buna göre, davacının kazanç kaybı 22x300,00=6.600,00 TL'dir. Davacının kazanç kaybı talebine ilişkin olarak; kazanç kaybı talebi dolaylı zarar olduğundan davalı sigorta şirketinin kazanç kaybından sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle kazanç kaybı yönünden sigorta şirketi aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir. Diğer davalı sürücü ve işleten ise kazanç kaybının ödenmesinden müteselsilen sorumludur. Açılan davada, davacının kazanç kaybı mahkememizce 6.600,00 TL olarak kabul edilmiş ve bu miktar üzerinden davalılar ..... ile ....... yönünden kazanç kaybı isteminin kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerekmiştir. Davacının değer kaybı istemine ilişkin olarak; davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı doğrudan zarar olduğundan davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla diğer davalı işleten ve sürücü ile birlikte zararın giderilmesinden müteselsilen sorumludur. Poliçe limiti 50.000,00 TL olup, davalı sigorta şirketi tarafından davacıya ait aracın hasar onarım bedeline ilişkin 50.000,00 TL ödeme yapıldığından bakiye poliçe limiti bulunmamaktadır. Bu nedenle, değer kaybına ilişkin açılan davanın davalı sigorta şirketi yönünden reddine, diğer davalılar ..... ile ....... yönünden 35.000,00 TL üzerinden değer kaybı isteminin kabulüne karar verilmesi gerekmiştir. Davalılar ..... ile .......'nın sorumluluğunun haksız fiilden kaynaklandığından bu davalılar yönünden kabul edilen kazanç kaybı ve değer kaybına ilişkin miktarlara davalıya ait aracın kullanım amacının hususi olduğu da gözetilerek kaza tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere 1-Davalılardan ..... ile ....... aleyhine değer kaybına ilişkin açılan davanın KABULÜNE, 35.000,00 TL değer kaybının kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..... ile .......'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 2-Davalılardan ..... ile ....... aleyhine kazanç kaybına ilişkin açılan davanın KISMEN KABULÜNE, 6.600,00 TL kazanç kaybının kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..... ile .......'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 3-Davalı sigorta şirketi aleyhine açılan davanın REDDİNE, 4-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.841,69 TL peşin harçtan, başlangıçta yatırılan 269,85 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 971,00 TL ıslah harcının mahsubu sonucu bakiye kalan 1.600,84‬ TL harcın davalılar ..... ile .......'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irad kaydına, 5-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 269,85 TL başvuru harcı ve 269,85 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 971,00 TL tamamlama harcının toplamı olan 1.510,70 TL'nın davalılar ..... ile .......'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafından 492,50 TL tebligat ve posta gideri ile 3.600,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 4.092,50 TL yargılama giderinin, kabul red oranı dikkate alınarak, 2.986,78 TL'lik kısmının davalılar davalılar ..... ile .......'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalılar ..... ile .......'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 8-Davalılar ..... ile ....... kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 15.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılar ..... ile .......'ya verilmesine, 9-Davalı .....Sigorta A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı .....Sigorta A.Ş.'ye verilmesine, 10-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlanmış ise de, dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuğa başvurunun sadece davalılardan .....Sigorta A.Ş. yönünden zorunlu olmasına ve bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş olmakla, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 11-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair, davacı vekili ile davalılardan ....... ve ..... vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Katip Hakim