Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/654 E. 2025/485 K.

T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLLERİ : DAVA : Tazminat (İnşaat Tüm Riskler Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 23/06/2023 KARAR TARİHİ : 24/04/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : Mahkememizde görülmekte olan tazminat (inşaat tüm riskler sigorta sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: İhale makamının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, yüklenicisinin müvekkili şirket olduğu Gaziantep ili Islahiye İlçesi Değirmencik Mahallesi .....Etap .....Adet konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlenme inşaat işinin davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı olduğunu, .....tarihinde meydana gelen deprem sebebiyle müvekkilinin şantiye sahasının bulunduğu İslahiye İlçesinin kahir ekseriyetinde yapıların çöktüğünü, çökmeyen yapıların büyük çoğunluğunun da ağır hasarlı yapı veya can ve mal güvenliğini tehdit eder yapı mahiyetine döndüğünü, müvekkilinin taahhüdü altında yapılan işe ilişkin meydana gelen hasar sebebiyle davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını, davalı sigorta şirketince .....nolu hasar dosyası açıldığını, davalı şirket tarafından riske konu inşaat alanında şirket personelince zarar tespiti ve maliyet hesabı yapılmasının istenildiğini, şirket personelince inşaat alanında detaylı şekilde yapılan inceleme sonucu düzenlenen keşif icmali raporunda öngörülen zarar tutarının yaklaşık KDV hariç 45.065.862,32 TL olduğunu, bu miktarın hasar ve işçilik bedeli karşılığı olduğunu, akabinde davalı sigorta şirketi uzmanlarınca/ eksperlerince de inşaat alanında 3 kez inceleme yapıldığını, sigorta eksperlerince düzenlenen raporda hesap edilen zarar bedelinin 30.112.129,26 TL olarak hesaplandığını, hukuka aykırı olarak farazi şekilde tenzilatlar yapılarak ödenmesi gereken zarar tutarının 16.190.404,5 TL olarak hesaplandığını, müvekkili şirketçe söz konusu zararın uğranılan zararı karşılamadığı, yapılan hesaplama şekli ve hesaplama parametrelerinin gerçeğe uygun olmadığının sigorta şirketine bildirildiğini, davalı sigorta şirketi eksperlerince her bir olay ve miktarın tane tane ele alınmadığını, tahmini olarak oransal değerlendirmeye tabi tutulduğu gibi işçilik maliyeti ve malzeme ücretlerinin de en düşük değer olarak ele alındığını, yaşanan deprem sonrası deprem bölgelerinde konuta ihtiyacın arttığını, depremzedelerin konut / barınma ihtiyacının sağlanması için hasar/zararların ivedilikle giderilmesi veya hak sahiplerine dairelerin teslimi gibi durumların işin aciliyetine binaen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yetkilileri Toplu Konut İdaresi Başkanlığı , İl Valiliği ve ilçe merkezinde kurulân Afet Koordinasyon merkezinin yoğun baskısı üzerine müvekkili şirketçe vatandaşların mağdur olmaması için başta diğer şantiyelerde bulunan işçiler dahil olmak üzere ülkenin dört bir yanından işçiler temin edildiğini, piyasada bulunan gerekli malzeme tedariği sağlandığını, erişiminde sıkıntı bulunan malzemeler ve ekipmanların diğer şantiyelerden temin edilerek konutlarda meydana gelen zararın ivedilikle giderilmeye çalışıldığını ve konutların mümkün mertebe en hızlı şekilde vatandaşların kullanımına sunulduğunu, çalışma sonrası oturmaya hazır dairelerin hak sahiplerine verildiğini, müvekkilinin bu esnada her türlü ihtimale karşı hak ve menfaatlerinin korunması için davaya konu olabilecek hasarlar ortadan kaybolmadan, inşaat alanındaki depremden kaynaklı meydana gelen hasarların ve bu hasarların maliyetlerinin bilirkişi aracılığıyla tespiti için Islahiye Sulh Hukuk Mahkemesinin .....D İş Sayılı dosyasıyla delil tespiti işlemi yapıldığını, Mahkemece her gün onlarca keşfin yapılması ,bilirkişi heyetinin oluşturulmasında güçlük yaşanması ve teknik bilirkişilere erişim imkanının nerdeyse hiç olmaması belirtilerek yapılan işin kapsam ve nitelik boyutu dikkate alınarak mevcut şartlar dahilinde bu aşamada sadece vakıa tespiti yapılacağının bildirildiğini bilirkişilerce bu şekilde rapor hazırlandığını, dosyada mevcut hasar tespit raporunda mekanik ve elektrik işlerinde meydana gelen hasarlara ilişkin teknik personellerce detaylı tespit yapılmış olmasına karşın bilirkişi heyetinde görevli bilirkişilerce kendi uzmanlık alanını ilgilendiren konularda inceleme yapabilecekleri, makine mühendisi veya elektrik mühendisinin uzmanlık alanın giren konularda fikir beyan edemeyeceklerinin belirtildiğini, nihayetinde bilirkişi heyetince sadece kendi uzmanlık alanını ilgilendiren konularda tespit işlemi yapıldığını, ayrıca sigorta şirketince tespit işlemi öncesi eksper incelemesi, keşif sonrasında da eksper incelemesi yapıldığını, ihale makamına sunulan hak ediş raporlarında da işin gelmiş olduğu merhale ve yapım işlerinin de belli olduğunu beyanla; şimdilik 200.000,00.-TL maddi zararın temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili .....tarihli dilekçesi ile; inşaatta meydana gelen zararlar için 180.000,00.-TL, şantiye tesis ve depolarda meydana gelen zararlar için 10.000,00.-TL ve enkaz kaldırma masrafı için 10.000,00.-TL talep ettiğini beyan etmiştir. CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: İnşaat sigortası genel şartları gereği bakım devresinde doğal afet nedeniyle meydana gelen zararların teminat dışı olduğunu, davaya konu hasarın müvekkili şirkete ihbarını takiben yapılan eksper incelemesi neticesinde düzenlenen eksper raporunda hasar tarihi itibariyle inşaatın tamamlanmış olduğunu ve bakım döneminin başladığını, davaya konu hasarın bakım devresinde meydana geldiğinin açık olduğunu, davayı kabul manasında olmamak üzere davacının gerçek zararının tespiti için dosyanın bilirkişi incelemesine gönderilmesi gerektiğini, hasarın teminat dahilinde değerlendirilmesi halinde poliçede yer alan muafiyetler kapsamında değerlendirme yapılması gerektiğini beyanla; davanın reddini savunmuştur. DEĞERLENDİRME : Dava, tazminat istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki ihtilafın; meydana gelen deprem nedeni ile; inşaat, şantiye tesis , depoda meydana gelen zarar ve enkaz kaldırma masraflarının sigorta poliçesi kapsamında kalıp kalmadığı ve sigorta poliçesi gereğince davalı sigorta şirketinin ödeme yükümlülüğünde bulunup bulunmadığı; sigorta kapsamında kalıyorsa hasar bedeli miktarı ve tahsili ile buradan varılacak sonuca göre faiz başlangıç tarihi ile türünün belirlenmesine ilişkin olduğu tespit edilmiştir. Taraflar arasında .....- inşaat .....süresi ve .....- .....bakım devresi süresi olmak üzere belirtilen tarihler arasında geçerli olmak üzere inşaat tüm riskler sigorta poliçesi düzenlendiği dosya kapsamında sabittir. Mahkememizin .....tarihli celse .....no'lu ara kararı gereğince; tarafların iddia ve savunmaları, değişik iş dosyası, ekspertiz raporu, sigorta poliçesi, geçici kabul tutanakları ile tüm dosya kapsamı davacı tarafın ticari defter ve kayıtları birlikte değerlendirilerek, rizikonun gerçekleştiği yerde yerinde inceleme yapılması sureti ile dava bakımından davacının dayandığı inşaat sigorta poliçesi kapsamında deprem rizikosu nedeniyle istenilir tazminat alacağının olup olmadığı, poliçe kapsamına dahil olup olmadığı, varsa ne miktarda olduğu noktasında rapor hazırlanmak üzere dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiştir. Tanık .....Mahkememizin .....tarihli celsesinde alınan beyanında; "Ben davacı .....satın alma sorumlusuydum depremden sonra taşınmazların tamamının bir çok noktasında zarar meydana gelmiştir, depremden önce iş tam olarak bitmemişti, deprem meydana geldikten sonra TOKİ den arandık, konutların hemen teslim edilmesi istendi, bizde eksik olan işi tamamlamak ve yapılan iştede meydana gelen zararları onarmak için işe başladık, depremden sonra sigorta şirketi gelerek gerekli hasar raporlarını tuttu, depremden hemen sonra konutlar için geçici kabul başvurusu yapıldı fakat onaylanmadı, onaylanması 2 - 3 ayı buldu, sigorta şirketi raporlarını geçici kabul yapılmadan önce hazırladı, hazırlanın ekspertiz raporu hakkında bir bilgim yoktur." şeklinde beyanda bulunmuştur. Tanık .....Ankara .....Asliye Ticaret Mahkemesince talimat yoluyla aldırılan beyanında; .....İnşaat'ta inşaat mühendisi olarak çalışıyorum, depremin ikinci gününde Toplu Konut İdaresi'nden arandık. Konutların hemen teslim edilmesi istendi. Biz de Gaziantep'e gittik. Konutlar tamamlanmıştı ancak depremden dolayı hasar görmüştü. Fotoğraflarını çektik. Tutanak haline getirdik ve sigorta şirketine sunduk. Sonrasında da geçici kabul yaptık. Ancak sigorta şirketi geçici kabulün sigorta şirketine başvuru tarihinden önce yapıldığı gerekçesi ile hasarı karşılamadı ancak geçici kabul sigorta şirketine başvuru tarihinden sonra yapılmıştır." şeklinde beyanda bulunmuştur. Tanık .....Gaziantep .....Asliye Ticaret Mahkemesince talimat yoluyla aldırılan beyanında; "Ben Davacı firmada inşaat mühendisi olarak görev yapmaktayım, İslahiye ilçesinde Toku konutlarının 4. Etabında .....adet konutun inşaatını ve bulunduğu alanın alt yapı çalışmalarını ve çevre düzenlemelerini yapıyorduk, 6 Şubat tarihinde meydana gelen depremden sonra Toki idaresinin yönlendirmesi ile inşaat alanında meydana gelen mutfak, çatı ve vb. Küçük hasarları onarmaya başladık. Depremin meydana geldiği tarih itibari ile Toki idaresi tarafından henüz geçici kabul işlemleri yapılmamıştı, depremden kaynaklı meydana gelen hasarları giderdikten sonra geçici kabul için Toki heyeti gelmiştir." şeklinde beyanda bulunmuştur. Gaziantep .....Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talimat yolu ile aldırılan .....tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; "dava konusu olan Gaziantep İslahiye İlçesi, Değirmencik Mahallesi ...... Etap .....Adel konut inşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenleme İşi ile ilgili yerinde yapılan incelemede tüm imalatların tamamlanmış olduğu, site yönetimiyle yapılan görüşmede yaklaşık 16 aydır konutların kullanımda olduğu, herhangi bir eksik imalatlarının bulunmadığının söylendiği, yerinde yapılan incelemede tüm imalatların tamamlanmış olduğunun görüldüğünden depremde hasar gören ve yeniden yapılan imalatlarla ilgili herhangi bir tespit yapılamadığı, davacı firma tarafından dosyaya sunuları imalatların metraj listesi ile davalı sigorta firması tarafından dosyaya sunulan imalatların metraj listesinin çoğunlukta aynı olduğu, sadece 6 adet İnşaat kaleminde çelişki olduğu bu çelişkinin de davalı sigorta firmasının bu kalemlerde yine davacı firma tarafindan hazırlanan metraj kalemleri üzerinden yüzdesel oranlar şeklinde azaltma yapıldığının görüldüğü, davacı firma tarafından depremden dolayı zarar gören imalatların 2023 yılı birim fiyat listesine göre yapılan hesaplamasının doğru olduğu ve depremden dolayı zarar gören imalatların KDV hariç toplam tutarının 45.065.862,31 TL olduğu" şeklinde rapor tanzim edilmiştir. Davacı vekili .....tarihli dilekçesi ile dava değerini 34.612.689,84 TL olarak ıslah etmiş, Mahkememizin .....tarihli celsesinde, davanın değeri itibari ile tek hakim ile görülemeyecek işlerden olması dikkate alınarak dosyanın Mahkememiz heyetine tevdiine karar verilmiştir. Mahkememizin .....tarihli celse 1 no'lu ara kararı gereğince; taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazları değerlendirilmek suretiyle bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Gaziantep .....Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talimat yolu ile aldırılan .....tarihli bilirkişi ek raporunda sonuç olarak; dava konusu işle ilgili hasarın ve zararın meydana geldiği deprem 06/02/2023 tarihinde gerçekleştiğinden, deprem tarihinde dava konusu işin Geçici kabulünün onaylanmadığı ve geçici kabul onay tarihinin .....tarihi olduğu, meydana gelen hasarın dava konusu işe ait İnşaat Tüm Riskler Sigorta Poliçesinin ve vade uzatma ek belgesinde yazan inşaat süresi (inşaat süresinin .....-.....tarih aralığı olduğu, bakım devresinin .....-.....tarihi olduğu) içerisinde olduğu, bakım devresi süresi içinde olmadığı, kök raporda herhangi bir değişiklik olmadığı" şeklinde rapor tanzim edilmiştir. Mahkememizin .....tarihli ara kararı 1 no'lu bendi gereğince, davacı vekiline hangi maddi zarar kalemini ne kadar artırdığını açıklaması için kesin süre verilmiş, davacı vekilince sunulan .....tarihli dilekçe ile inşaatta meydana gelen zararlar için 32.747.681,34.-TL ve şantiye tesis ve depolarında meydan gelen zararlar için ise 1.865.008,50.-TL olmak üzere toplam 34.612.689,84.-TL maddi zararın temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili talep edilmiştir. Mahkememizin .....tarihli celsesinde; taraf vekillerinin itirazları ek bilirkişi raporunda bilirkişi tarafından karşılandığından, diğer hususlar mahkememizce hukuki değerlendirme olarak çözülmesi gerektiğinden, davacı vekilinin ek rapor alınmasına, davalılar vekilinin yeniden rapor alınmasına yönelik taleplerinin reddine karar verilmiştir. Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları, tanık beyanları ve müzekkere yanıtları hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığının işveren olduğu, Gaziantep ili Islahiye İlçesi Değirmencik Mahallesi 4. Etap .....adet konut inşaatı işini yüklenici olarak üstlendiği; davacı sigortalı şirket ile davalı sigorta şirketi arasında .....- .....inşaat süresi ve .....- .....bakım devresi süresi olmak üzere belirtilen tarihler arasında geçerli olmak üzere inşaat tüm riskler sigorta poliçesi düzenlendiği, poliçede davacının yüklenici olarak üstlendiği inşaat, altyapı ve çevre düzenleme işinin sigortalandığı, davaya konu hasarın sebebi olan .....depreminin gerçekleştiği tarih itibariyle inşaatın tamamlanmadığı, bu hususun yapılan tespitlerden, hak ediş raporlarından ve Kurumlarla yapılan yazışmalardan anlaşıldığı, deprem tarihinde dava konusu işin geçici kabulünün onaylanmadığı ve geçici kabul onay tarihinin .....tarihi olduğu, meydana gelen hasarın dava konusu işe ait inşaat tüm riskler sigorta poliçesinin ve vade uzatma ek belgesinde yazan inşaat süresinin .....-.....tarih aralığı olduğu, bakım devresinin .....-.....tarih aralığı olduğu, hasarın bakım devresi başlamadan inşaat süresi içerisinde gerçekleştiğinin kabulü gerektiği; yine inşaat döneminde doğal afetler sonucu meydana gelen zararların da teminat altına alındığı, hasarın poliçe kapsamında kaldığı, .....tarihli bilirkişi ek raporunun hüküm kurmak için elverişli ve yeterli olduğu anlaşılmakla; davanın kısmen kabulü ile davacının inşaatta meydana gelen zararlar ile şantiye, tesis ve depolarda meydana gelen zararlar için açtığı davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacının enkaz kaldırma masrafına ilişkin talebi konusunda herhangi bir tespit yapılmadığından ve bu konuda ispata yarar delil sunulmadığından, ispatlanamayan bu talebin reddine karar verilmiştir. Davacının sigorta şirketine başvuru tarihine 45 gün eklenmiş ve temerrüt tarihi .....olarak belirlenmiş ve hükümde faiz başlangıç tarihi olarak gösterilmiştir. 6325 sayılı Kanun 18/A-14. bendinin 2. yarı cümlesi ve Yönetmeliğin 26/2. maddesi hükmü uyarınca, arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre hak sahibi çıkan taraftan tahsilinin gerekmesi, ileride arabuluculuk ücretinin hak sahibi tarafından tahsil edileceğinin kesin olması, bu hususun kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle, 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin, 0,90.-TL'sinin davacıdan, 3.119,1‬0.-TL'sinin davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına karar verilmiştir. Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE; inşaatta meydana gelen zararlar için 32.747.681,34.-TL ve şantiye, tesis ve depolarda meydana gelen zararlar için 1.865.008,50.-TL olmak üzere toplam 34.612.689,84.-TL maddi tazminatın, .....tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, enkaz kaldırma masrafına ilişkin talebin reddine, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.364.392,84-TL harçtan, peşin alınan 3.415.50.-TL harç ile 591.098,22.-TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 1.769.879,12‬-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına, 3-6183 sayılı Kanun gereğince, dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 3.200,00.-TL arabuluculuk ücretinin; 0,90.-TL'sinin davacıdan, 3.119,1‬0.-TL'sinin davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına, 4-Davacının peşin yatırdığı 179,90.-TL başvurma harcı, 3.415.50.-TL peşin harç ile 591.098,22.-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 594.693,62‬.-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 1.971,75‬.-TL tebligat ve müzekkere gideri, 32.500,00.-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 34.471,75‬.-TL yargılama giderinden; kabul ve ret oranına göre, 34.461,83‬.-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 954.126,90.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1,2 maddesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 10.000,00.-TL vekâlet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, 9-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine, Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Başkan Üye Üye Katip