2025/176 E. 2025/176 K.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/176 Esas - 2026/134 TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/176 KARAR NO : 2026/134

... DAVA : Endüstriyel Tasarım YİDK Kararının İptali DAVA TARİHİ : 25/04/2025 KARAR TARİHİ : 08/04/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 08/04/2026 Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Tasarım YİDK Kararının İptali istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili dilekçeleriyle özetle, müvekkil başvurus.... sayılı kararı ile davalı firmanın İtirazın kabulüne ve .... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne karar verildiğini, müvekkile ait tasarımlar ile itiraza dayanak tasarımların benzer olmadığını, yapısal olarak farklılıklara sahip olduğunu, daha modern bir yapıya sahip olduğunu, aralarında “teknik zorunluluktan” kaynaklanan dışında bir benzerlik bulunmadığını, tabağın çukur veya oval şekilde olmasının teknik olarak zorunlu olduğunu, ihtilafa konu tasarımlar açısından bir “....” tasarımının hangi farklı varyasyonlarının yapılıp yapılamayacağı dikkate alınması gerektiğini belirterek, formun bir firmanın tekeline bırakılamayacağını, müvekkiline ait.... numaralı tasarımların tescil işlemlerinin devamının sağlanması için.... sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ....sıra numaralı tasarım başvurusu incelendiğinde, itiraza mesnet tasarımlarla genel izlenim itibariyle benzer olduğu, ayırt edicilik kriterlerini karşılamadığını, tasarımların sıradan yuvarlak formunun dışında, ayırt edici hiçbir unsur bulunmadığını, farklı olarak algılanmayacaklarını, tasarımcının bu konuda geniş seçenek özgürlüğü varken, redde mesnet tasarımla aynı genel görünüme sahip tasarım yapması isabetli olmadığını ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı şirket vekili dilekçeleriyle özetle; müvekkili itirazlarının kabulüne karar verilerek davacı tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne karar verildiğini, davacı tasarımlarının yeni ve ayırt edici olmadığını, davacı tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde müvekkili tasarımlarından farkının bulunmadığını, davacı tasarımlarında gold detay bulunmasının yenilik ve ayırt edicilik kazandırmadığını, dava konusu ürünler tabak ve kâse olup, bu ürünlerin tasarımları desen ve şekil itibariyle geniş seçenek özgürlüğünün bulunduğunu ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davanın açılmasını müteakip davaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi raporları alınmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. GEREKÇE : Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iddiaları karşısında, ... Kararının iptali koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır. İşlem dosyasının tetkikinde, "... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen .... sıra numaralı tasarımlar bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibarıyla benzer görülmüştür. Diğer taraftan başvuru sahibi tarafından beyan edilen farklılıkların tasarımları ayırt edici kılmayan ayrıntı seviyesinde farklılıklar olduğu tespit edildiğinden, söz konusu iddialar da değerlendirmeyi etkiler nitelikte bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle itiraz kabul edilmiştir. İtirazın kabulüne ve .... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne, oybirliği ile karar verilmiştir." biçiminde karar verildiği, anılan kararın ilgililere tebliğ edildiği ve yasal süresi içerisinde işbu davanın açıldığı belirlenmiştir. DEĞERLENDİRMELER Seçenek Özgürlüğü Hakkında “Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” düzenlemesi yapılmıştır. Dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesine geçmeden önce, bu tür tasarımlarda tasarımcının seçenek özgürlüğü ve tasarımda bulunması gereken teknik zorunluluklar incelenmeli, tasarımın koruma kapsamı tespit edilmelidir. Yapılması gereken değerlendirmeler bakımından tasarımcının tasarımını geliştirirken seçenek özgürlüğüne sahip olup olmadığının ve seçenek özgürlüğü var ise bunun ne derece geniş olduğunun tespiti gereklidir. Tasarımlar bilinen ve genel olarak ortak olan özellikler değil, farklı özellikler dikkate alınarak karşılaştırılmalıdır. Tasarım hakkı folklorik veya tarihsel olarak gelişen sitilleri kapsamaz. Tescilli tasarımdan doğan hak, kamunun kullanımına açık olan tasarımsal unsurları değil, sadece yeni ve farklılık gösteren unsurları korurlar. Dolayısıyla tasarımların bütünsel anlamda aynı izlenime sahip olması her zaman bir taklit olduğu anlamına gelmez. Böylesi bir benzerlik çoğu zaman, ürünün veya tasarımın geleneklerden ilham almasının veya ürünün fonksiyonunu yerine getirmesinin bir gereği veya önlenemez bir sonucu olarak karşımıza çıkabilir. Değerlendirme yapılırken, ürünün üretiminde veya çiziminde tasarımının ayırt edicilik sağlamaktaki yetisinin ne düzeyde engellendiği tespit edilmelidir. Tasarımcının özgürlüğü fonksiyonel, teknik ve ticari nedenlerle kısıtlanabileceği gibi, tüketicilerin beğeni ve tercihler veya trendlerle de kısıtlanabilmesi mümkündür. Piyasada çok sayıda kâse/tabak tasarımı bulunması sebebiyle, bu alanda yoğun bir tasarım faaliyetinden bahsedebiliriz. Bu meyanda kâse/tabak tasarımı konusunda tasarımcının seçenek özgürlüğünün belirlenmesi şarttır. Kâse/tabak emtiasının daire, dikdörtgen ve/veya kare gibi şekillerde üretilmesi yaygın uygulamadır. Bu bakımdan tabağın ana formu konusunda seçenek özgürlüğü görece sınırlı olmakla birlikte; genel forma yapılan ilaveler ya da yüzey şekillendirmeleri ile tabak emtiasının çok çeşitli biçimlerde tasarlanması mümkündür. Bu bakımdan da oldukça geniş bir seçenek özgürlüğü bulunmaktadır. Dava konusu tasarım kase/tabak tasarımlarına ait olup, tasarımcı açısından servis edilecek içeriğin cinsine göre derin veya düz tasarlanması gerekliliği, porsiyonlama açısından belirli ebat sınırları içerisinde kalma, bulaşık makinası gibi bağıl ürünlerin standartlarından kaynaklı olarak belirli ebat sınırları içerisinde kalma, masa vb. düz bir yüzeye konulduğunda içeriğin dökülmeyeceği şekilde stabil bir hal alabilme gibi aslında form hakkında birtakım ipuçları içeriyor olsa da tasarımcının biçimlendirme açısından seçenek özgürlüğünü çok da kısıtlamayan kıstaslardan bahsetmek mümkündür. Bilgilenmiş Kullanıcı Hakkında Bilgilenmiş kullanıcı; ilgili tasarım veya tasarımlar bakımından belli düzeyde bilgi, deneyim ve dikkate sahip olması beklenen ve her bir somut olay kapsamında değişebilen farazi bir kişidir. Bilgilenmiş olma; belli düzeyde bilgi sahibi olmanın yanında ilgili alanda kazanılan deneyim ve bu doğrultuda oluşan dikkat düzeyine de işaret etmektedir. Aynı şekilde kullanıcı kavramı; tasarımın uygulandığı ürünün kullanılması noktasında aktif ve karar verici konumda bulunan kişi gruplarının tümüne karşılık kullanılmaktadır. Bir tasarımın ayırt ediciliği; bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim bakımından mevcut tasarımlardan farklı olup olmamasına göre belirlenmektedir. Bilgilenmiş kullanıcı tasarımın uygulandığı ürünün potansiyel kullanıcısıdır. Dolayısıyla bu kavram ürünün herhangi bir şekilde kullanımı ile kazanılan deneyimden ayrıştırılamaz. Bu nedenledir ki; bilgilenmiş kullanıcının, tasarım konusu ürünün kullanımında deneyim sahibi olduğu kabul edilmektedir. İki tasarım arasında ayırt edicilik değerlendirmesi yapabilmek için değerlendirmenin bilgilenmiş kullanıcı ve onun genel izlenimi üzerinden yapılması konusunda şüphe yoktur. Dolayısıyla bu genel izlenim ise bilgilenmiş kullanıcıya atfedilen vasıfları üzerinden yürütülecektir ve emtia bazında bu konuda indirgemeye gidilemez. Bu meyanda farklı emtialar açısından bilgilenmiş kullanıcı ayrı ayrı belirlenir ama emtianın niteliğine göre kiminde dikkatli kiminde dikkatsiz kiminde bilgili kiminde ise bilgisi kısıtlı kategorizasyonuna gidilemez. Somut uyuşmazlıkta dava konusu tasarım, “kâse/tabak” tasarımı olup; bu ürün gerek son tüketiciler gerekse yiyecek-içecek sunumu yapan işletmeler tarafından satın alınmaktadır. Dolayısıyla da başta kadınlar olmak üzere, zücaciye tüketicileri, bu tasarım için bilgilenmiş kullanıcı olarak kabul edilmelidir. Karşılaştırmalar ... nolu davacı tasarımı ile mesnet .... nolu tasarımın karşılaştırılması Ağızdan aşağıya doğru daralan gövde, ağız kısmının kalınlaşarak dışarı doğru açılması, tabanda gövdeden daha dar bir çıkıntının (ayak) bulunması ortak özellikleridir. Gövdelerin formu birbirinden farklıdır. Davalı firmaya ait tasarımda eğim daha keskindir. ....nolu davacı tasarımda daha bombeli bir yapı mevcuttur. Ayrıca ayak çapı, ağız kalınlığı ve ağızdaki dekor farklılıkları mevcuttur. Tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davacının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yeni ve ayırt edicilik kazandırdığı, .... sıra numaralı tasarım için .... kararının yerinde olmadığı, ....nolu tasarımın karşılaştırılması Ağızdan aşağıya doğru hafifçe daralan gövde, ağız kısmının kalınlaşarak dışarı doğru açılması, tabanda gövdeden daha dar bir çıkıntının (ayak) bulunması ortak özellikleridir. Gövdelerin formu birbirinden farklıdır. Davalı firmaya ait tasarımda eğim daha keskindir. Ayrıca ayak çapı, ağız kalınlığı ve ağızdaki dekor farklılıkları mevcuttur. Tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davacının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yeni ve ayırt edicilik kazandırdığı, ...sıra numaralı tasarım için ... nolu tasarımın karşılaştırılması Ağızdan aşağıya doğru daralan gövde, ağız kısmının kalınlaşarak dışarı doğru açılması, tabanda gövdeden daha dar bir çıkıntının (ayak) bulunması ortak özellikleridir. Gövdelerin formu birbirinden farklıdır. Davacı firmaya ait ...nolu tasarımda kenarlar daha yüksektir ve eğim farklıdır. Ayrıca ayak çapı, ağız kalınlığı ve ağızdaki dekor farklılıkları mevcuttur. Tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davacının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yeni ve ayırt edicilik kazandırdığı, .... kararının yerinde olmadığı , MUTLAK YENİLİK ARAŞTIRMASI; Davacı tasarımları incelendiğinde 1 nolu tasarım yuvarlak plan, yarımküreye yakın gövde, ağıza çok yakın ince altın rim çizgisi barındırmakta 2 nolu tasarım sığ “coupe” karakter, geniş düz merkez + hafif yükselen kenar, ince altın rim barındırmakta 3 nolu tasarım ise düz merkez + rim alanı, dış çevreye çok yakın altın rim çizgisi barındırmaktadır. Tüm dava kapsamı incelendiğinde ve son itiraz dilekçesi detaylandırıldığında davalı yanca ....haricinde mesnet olarak sunulan yenilik itirazı gelmediği anlaşılmıştır. Tasarımların ortak tasarım dili “tasarım dili” beyaz porselen + tek ince altın çizgi + temel simetrik yuvarlak form görülmektedir. Mutlak yenilik araştırmamızdaki hedef 08.12.2023’ten önce kamuya sunulmuş aynı tasarım veya “küçük ayrıntı farkıyla aynı sayılacak” tasarımlar olacaktır. Bununla beraber mutlak yenilik incelemesinin kendine has tüm kaynaklara erişime dair ontolojik kısıtları olduğu unutulmamalıdır. Daha da kritik bir husus, bilirkişinin kendi inisiyatifiyle yaptığı internet araştırmalarının hukuki değeridir. Dolayısıyla, mutlak yenilik kriterinin denetimi, ancak tarafların dosyaya sunduğu somut, tarihli ve teknik içeriği net olan belgeler üzerinden yapılmalıdır. Yapılan mutlak yenilik araştırmasında, Ulusal Tasarım Veri Tabanı İncelemesi (....)

07-01 kapsamında; beyaz kaseler/tabakalr ve rim hattında ince dekor bandı bulunan ürünlerin piyasada yaygın tipolojiler olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, inceleme konusu tasarımda birlikte oluşan; yarım-küre derinlik algısı + dışa taşkın ince rim profili + altın şeridin rim altına yakın tek çevresel hat halinde konumu kombinasyonunu, aynı oran ve hat karakteriyle yansıtan daha eski tarihli bir tescile rastlanmadığı, .... “....”, “.. ....” benzeri sorgularda; ince bant dekorlu kaselerin sık görüldüğü, ancak örneklerin bir kısmında rim kalınlığının belirgin biçimde arttığı, bir kısmında gövde profilinin daha dik/konik çözüldüğü veya dekorun çift bant/kalın bordür şeklinde ele alındığı görülmektedir. İnceleme konusu ürünün; ince kesitli dışa taşkın rim ve yarım-küre kütle oranını birlikte taşıyan genel izlenimi ile aynı veya ayırt edilemeyecek derecede benzer bir kayıt tespit edilmediği, .... incelemesi Benzer şekilde, minimal kaseler/tabaklar yaygın olmakla birlikte; rim profilinin inceliği ve taşkınlığı, altın şeridin tek hat olarak rim altında konumlanışı ve gövde kavis sürekliliği birleşimini aynı genel izlenimle taşıyan daha eski tarihli bir kayıt belirlenmediği kabul edilmiştir. Açık internet + tersine görsel arama + sosyal medya taraması Piyasada ...” tipolojisinin yoğun örnekleri bulunmakla birlikte, inceleme konusu ürünle aynı oran-kavis-rim taşkınlığı bileşimini ayırt edilemeyecek düzeyde tekrar eden, doğrulanabilir daha eski tarihli bir kamuya sunum örneği tespit edilmediği, Üç ürünün tamamında ortak tasarım dili; dairesel form, sade/desensiz yüzey, ince rim kurgusu ve kenara yakın tek ince altın çizginin çevresel sürekliliği ile kurulmuştur. İnce altın çizgi, piyasada sık görülen bir unsur olduğundan tasarımcı seçenek özgürlüğünü daraltıcı nitelikte değerlendirilmiş; ancak mutlak yenilik incelemesinde belirleyici olanın form oranları, profil kesiti, rim geometrisi ve hat sürekliliği olduğu kabul edilmiştir. Bu çerçevede; ulusal/uluslararası veri tabanları, açık internet, tersine görsel arama ve sosyal medya taramalarında, her bir ürün bakımından aynı veya ayırt edilemeyecek derecede benzer genel izlenimi doğrulanabilir biçimde ortaya koyan daha eski tarihli bir kamuya sunum bulgusuna ulaşılamadığı, Netice itibariyle, ....nolu davacı tasarımın Mesnet .... nolu tasarım kapsamında yeni ve ayırt edici olduğu, .... nolu davacı tasarımın Mesnet .... nolu tasarım kapsamında yeni ve ayırt edici olduğu, .... nolu davacı tasarımın Mesnet .... nolu tasarım kapsamında yeni ve ayırt edici olduğu, Mutlak yenilik incelemesinde .... sıra numaralı tasarımların mutlak yeniliğini etkileyecek benzerlikte bir tasarım da bulunmadığı, .... sayılı kararının hukuka aykırı olduğu, iptali koşullarının oluştuğu sonuçlarına ulaşılmış davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Davanın kabulüne, .... sayılı kararının iptaline, Alınması gereken 732,00.-TL harçtan peşin alınan 615,40.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 116,60.-TL maktu ilam harcının davalılardan alınarak hazineye irat kaydına, Davacı kendisini vekille temsil ettirmesi sebebiyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 55.000,00.-TL maktu ücreti vekâletin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Davacının yapmış olduğu ve aşağıda dökümü yazılı 25.618,30.-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333), Dair, davacı vekili ile davalı kurum ile şirket vekillerinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .... yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.

Kâtip Hâkim .... ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır

MASRAF DÖKÜMÜ Harçlar : 1.318,30.-TL Gider Avansı :24.300,00.-TL TOPLAM :25.618,30.-TL