Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 1996/197 E. 1997/59 K.

İstemin Özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 27.12.1995 günlü, E:1994/4794, K:1995/6747 sayılı kararına karşı, davalı idare temyiz isteminde bulunmaktadır. Savunmanın Özeti : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Danıştay Tetkik Hakimi N.Kemal Ergani'nin Düşüncesi: Temyiz isteminin kabulü ile daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Öcal Beningtan'ın Düşüncesi : 506 sayılı "Sosyal Sigortalar Kanunu"nun ek 24 üncü maddesinin (l) bendinde "Genel ve katma bütçeli idareler,mahalli idareler,döner sermayeli kuruluşlar gibi kamu kuruluşları ile kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan diğer kuruluşlar 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren teşekkül ve kuruluşlar ile bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinden aylık bağlanmasına hak kazandıktan sonra ayrılanlardan 506 sayılı Kanun hükümlerine göre malûllük,yanlılık ve ölüm aylığı bağlananların ilk sosyal yardım zammı ödemeleri söz konusu kuruluşlar adına kurumca yapılır. Yukarıda belirtilen kuruluşlar adına, kurumca yapılan ilk sosyal yardım zammı ödemeleri ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgili kuruluşlarca kuruma ödenmemiş sosyal yardım zammı tutarları bu kuruluşlara yapılacak yazılı bildirim tarihinden itibaren en geç bir ay içinde defaten kuruma ödenir. Kurumlar vergisi mükellefi olan kurum ve kuruluşlara bu madde gereğince yapılan ödemeler kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılabilir." hükmü getirilmiştir. Yukarıda metni açıklanan madde hükmünden anlaşılacağı üzere, kamu kuruluşları kadar kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan diğer kuruluşlar 233 sayılı KHK. kapsamındaki kuruluşlar ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri maddede belirtilen ödemeyi yapmak zorundadırlar. Bu kuruluşlar yaptıkları bu harcamayı maddenin son fıkrası hükmüne göre kurumlar vergisi matrahından indireceklerdir. Davacı kuruluş 3186 sayılı Kanun "hükümlerine tabi olarak kurulmuş olduğundan, bu durum 506 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin (L) bendinin birinci fıkrasında yer alan "kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan kuruluşlar" hükmüne uygun düşmektedir. Diğer taraftan maddenin son fıkrasında yer alan "...kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılabilir" hükmü ile de söz konusu ödemelerin kuruluşa mali yük getirmesi önlenmiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz istemin kabulü ile Danıştay 10. Dairesinin kararının bozulması gerektiği düşünüldü. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca, duruşma yapılmasına gerek görülmeksizin dosya incelenerek gereği görüşüldü: 17.6.1994 günlü. 21963 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 seri nolu Sosyal Yardım Zammı Uygulaması Genel Tebliğinin 1 nolu fıkrasının 7 nci ve 9 uncu bentlerinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; Danıştay Onuncu Dairesince verilen ve dava konusu tebliğin 1 nolu fıkrasının 7 nci ve 9 uncu bentlerinin parantez içi hükümlerinin iptaline ilişkin bulunan 27.12.1995 günlü, E:1994/4794, K:1995/6747 sayılı karara karşı, davalı idare temyiz isteminde bulunmaktadır. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun ek 24 üncü maddesinin 3395 sayılı Kanunla değişik (1) bendinin 1'inci fıkrasında: "Gene.1 ve katma bütçeli idareler, mahalli idareler, döner sermayeli kuruluşlarla kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan diğer kuruluşlar ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren teşekkül ve kuruluşlarla bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinden aylık bağlanmasına hak kazandıktan sonra ayrılanlardan; 506 sayılı Kanun hükümlerine göre malûllük, yaşlılık ve ölüm aylığı bağlananların ilk sosyal yardım zammı ödemeleri, söz konusu kuruluşlar adına kurumca yapılır." hükmü yer almışken: anılan hüküm 1.6.1994 günlü, 3995 sayılı Kanunla değiştirilerek, "Genel ve katma bütçeli idareler, mahalli idareler, döner sermayeli kuruluşlar gibi kamu kuruluşları ile kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan diğer kuruluşlar ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren teşekkül ve kuruluşlarla bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinden aylık bağlanmasına hak kazandıktan sonra ayrılanlardan; 506 sayılı Kanun hükümlerine göre malûllük, yaşlılık ve ölüm aylığı bağlananların ilk sosyal yardım zammı ödemeleri, söz konusu kuruluşlar adına kurumca yapılır." biçimine dönüştürülmüştür. Kanun hükmündeki değişiklikten açıkça anlaşılacağı üzere; kanun koyucu, sosyal yardım zammı ödemekle yükümlü tutulan kurum ve kuruluşları, kamu kuruluşları, kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan diğer kuruluşlar ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kuruluşlar olarak üç gruba ayırmıştır. Kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan kuruluşlar, kamu kurumu olsun ya da olmasın kanun kapsamına alınmıştır. Anılan bendin son fıkrasının önceki metninde yer alan "kamu" sözcüğünün 3-995 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle metninden çıkarılmış olması da, bu hususu doğrulamaktadır. Kanunla kurulan kuruluşların (OYAK gibi) veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kuruluşların (tarım satış kooperatifleri ve bunların kurdukları birlikler gibi), Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulan özel hukuk tüzel kişilerinden, gerek kuruluşlarının özel kanunlara dayalı olması, gerekse bu kanunlarda yer alan özel hükümler gereği farklılıklar taşıdıkları ve bu nedenle kanun kapsamına alındıkları göz önüne alındığında; yalnızca sermaye birleşimleri esas alınarak, kanun kapsamı dışında kaldıklarının kabulü olanaksızdır. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kuruluşlar da özel hukuk hükümlerine göre faaliyette bulunduklarına göre; kanunla veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kuruluşların özel hukuk hükümlerine tabi olmaları, bu kuruluşların sosyal yardım zammı yükümlülüğü dışında tutulmalarına dayanak oluşturmayacaktır. Öte yandan, 24 üncü maddenin (1) bendinin 1'inci fıkrasının yazılış biçimi; üç grupta sayılan tüm kurum ve kuruluşların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinin de sosyal yardım zammı ödeme yükümlülüğünde bulunduğunu göstermektedir. 506 sayılı Kanuna eklenen 24 üncü maddenin (1) bendinin getirilmesindeki amaç, prim katkılı bir sistem olan sosyal sigortalar sisteminin bu çerçevesi dışında yer alan sosyal yardım zammı uygulaması nedeniyle, Sosyal Sigortalar Kurumu üzerine oluşan finansal yükün azaltılması ve geri alma sisteminin kurulmasıdır. 3395 sayılı Kanunla getirilen bu geri alma sisteminin kapsamı 3995 sayılı Kanunla genişletilmiştir. Söz konusu yükümlülüğün tüm işverenleri kapsayan bir katkı sistemi niteliğinde bulunmaması, 3995 sayılı Kanunla getirilen sistemin uygulamasına engel oluşturmayacaktır. Diğer taraftan, maddede üç grup halinde sayılan kurum ve kuruluşların bir kısmının müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinin kapsam dışında bırakıldığının kabulü, bu kurum ve kuruluşların müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri aracılığı ile yükümlülükten kurtulabilmelerine olanak sağlayabileceğinden: kanun koyucunun amacı ile çelişen bu yorumun kabulü de olanaksızdır. Bu durumda; kanun hükmü ile belirlenen kurum ve kuruluşların açıklanmasına ilişkin bulunan ve sosyal yardım zammı ödemeleri ile ilgili düzenlemeler getiren dava konusu tebliğ kurallarında kanuna aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle: davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, Danıştay Onuncu Dairesinin 27.12.1995 günlü, E:1994/4794, K:1995/6747 sayılı kararının bozulmasına. 17.1.1997 günü oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY Temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, Danıştay Onuncu Dairesinin 27.12.1995 günlü, E:1994/4794, K.1995/6747 sayılı kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ve daire kararının onanması oyuyla karara karşıyım.