Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 1995/930 E. 1997/703 K.

İstemin Özeti : Danıştay Altıncı Dairesinin 28.9.1995 günlü, E:1994/3421. K:1995/3390 sayılı kararını davalı idare temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Savunmanın Özeti: Yerinde olmadığı ileri sürülen temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi Adnan Zengin'in Düşüncesi: Devlet tüzel kişiliği içinde yer alan bakanlıkların birbirlerine karşı iptal davası açma olanağı bulunmadığından, uyuşmazlığın esasını inceleyen temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmüştür. Danıştay Savcısı Aynur Şahinok'un düşüncesi : 1/25.000 ölçekli çevre düzeni nazım imar planında askeri bölge olarak ayrılan ve asken güvenlik bölgesi içinde kalan sahanın davalı Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca ... 2 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesi olarak tahsis edilmesine ilişkin davalı idare işlemini; dava konusu taşınmazların imar planındaki konumuna ilişkin planlama kararı sırasında ilgili bakanlıktan görüş alınmaksızın 3194 sayılı Yasanın 9. maddesi ve 775 sayılı Yasa uyarınca re'sen plan değişikliği yapılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal eden Danıştay 6. dairesinin E:94/3421, K:95/3390 sayılı kararı davalı bakanlık tarafından temyiz edilmiş ise de; temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar anılan daire kararının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmadığı gibi konuyla ilgili yasal düzenlemelere göre de Milli Savunma Bakanlığının görüşü alınmaksızın askeri güvenlik bölgesi kapsamındaki taşınmazın gecekondu önleme bölgesi olarak tahsis şeklinin değiştirilmesi mümkün olmadığından temyiz isteminin reddi ile 27.9.1995 günlü E:94/3421, K:95/3390 sayılı Danıştay 6. daire kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay idari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca hazırlanan 1/25000 ölçekli ... Çevre Düzeni Nazım İmar Planında "Askeri Bölge" olarak ayrılan ve askeri güvenlik bölgesi içinde kalan sahanın Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca "... 2 nolu Gecekondu Önleme Bölgesi" olarak planlanarak buna ilişkin bir paftalık değişiklik planının 775 ve 3811 sayılı yasalar uyarınca onayına ilişkin 25.3.1994 günlü işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Altıncı Dairesince verilen ve dava konusu plan değişikliğinin iptaline ilişkin bulunan 28.9.1995 günlü, E:1994/3421, K:1995/3390 sayılı kararı, davalı idare temyiz etmektedir. Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden, Danıştay Altıncı Dairesince; büyükşehir belediye meclisince kabul edilen 1/25000 ölçekli çevre düzeni nazım imar planında askeri alan olarak gösterilen uyuşmazlık konusu taşınmazın davalı idarece resen yapılan plan değişikliği ile gecekondu önleme bölgesi olarak belirlendiği ancak 3194 sayılı Yasanın 9. maddesi ne göre Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Gecekondu Kanunu'nun uygulanması amacıyla resen plan değişikliği yapma yetkisi bulunmakta ise de aynı yasanın 4. maddesi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerine ait yapılar sözkonusu olduğunda bu yetkinin kısıtlandığı ve plan kararlarında Milli Savunma Bakanlığıyla koordinasyonun zorunlu kılındığı, uyuşmazlık konusu olayda ilgili bakanlıktan görüş alınmaksızın resen tesis edilen plan değişikliğinde mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptal edildiği anlaşılmaktadır. Davalı idare, kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulmasını istemektedir. Hukuk sisteminizde bakanlıklar, bir kamu idaresi tüzel kişisi olarak tanımlanan devletin, kamu alanındaki iradesini işlem ve eylemleri ile ortaya koyan organlardır. Bakanlıklar devletin organı sıfatıyla, devletten ayrı ve bağımsız bir hukuksal varlığa ve tüzel kişiliğe sahip değillerdir. Bununla birlikte, bakanlıkların kendi görev alanları ile ilgili konularda yetki uyuşmazlıklarına düşmeleri mümkündür. Bu nedenle, devlet tüzel kişiliği içerisinde ve aynı kademede yer alan bakanlıkların birbirleri ile olan ilişkilerinde koordinasyonu sağlayacak olan bir üst ortak makama ihtiyaç vardır ki, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 112 nci maddesine göre bu makam Bakanlar Kurulunun başkanı sıfatıyla Başbakandır. Anayasa'nın anılan maddesinde; Başbakanın, bakanlıklar arasında işbirliğini sağlamak, hükümetin genel siyasetinin yürütülmesini gözetmekle görevli ve bakanların görevlerinin Anayasa ve kanunlara uygun olarak yerine getirilmesini gözetmek ve düzeltici önlemleri almakla yükümlü olduğu hükmü yer almıştır. Devletin tüzel kişiliğinden ayrı olarak, bağımsız tüzel kişilik sahibi olan kamu tüzel kişilerinin devletin diğer organları ile aralarında çıkabilecek herhangi bir uyuşmazlık nedeniyle yargı mercilerine başvurabilmesi mümkün iken; aynı tüzel kişiliğin, yani devletin, tamamlayıcı birer organı olan bakanlıkların, ayrı birer taraf sıfatıyla, aralarındaki uyuşmazlıkları yargı yerleri önüne getirerek dava konusu yapmalarına olanak bulunmamaktadır. Aynı tüzel kişiliği temsil eden bakanlıklar arasında yetki veya diğer nedenlerle ortaya çıkan uyuşmazlıkların, bu tüzel kişiliğin kendisi tarafından ve organlar arasında eşgüdümü sağlamak ve düzeltici önlemleri almakla yükümlü üst organca, yani Bakanlar Kurulu ve Başbakanca çözümlenmesi gereklidir. Bu durumda: Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile Milli Savunma Bakanlığı arasındaki uyuşmazlığın bu idarelerce iptal davasına konu edilebilmesi olanaksız bulunduğundan; işin esası incelenerek verilen temyize konu kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, Danıştay Altıncı Dairesinin 28.9.1995 günlü, E:1994/3421. K:1995/3390 sayılı kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Altıncı Dairesine gönderilmesine, 12.12.1997 günü oybirliği ile karar verildi.