Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 1993/112 E. 1994/599 K.

Temyiz Eden (Davalı) Milli Eğitim Bakanlığı Karşı Taraf (Davacı) : ... İstemin Özeti : İlköğretim müfettişi olan davacının, 318 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi ile 657 sayılı Yasanın 36 ncı maddesi uyarınca bir derece verilmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada. Adana 1.İdare Mahkemesince verilen ve Danıştay Beşinci Dairesinin 12.5.1992 günlü, E:1992/17, K:1992/1397 sayılı bozma kararına uyulmayarak. Mahkemenin iptal kararında ısrarına ilişkin bulunan 22.10.1992 günlü, E:1992/756, K:1992/699 sayılı kararı, davalı idare temyiz etmekte ve kararın bozulmasını istemektedir. Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi Emin Sınmaz'ın Düşüncesi : Adana 1.İdare Mahkemesinin temyize konu ısrar kararının. Danıştay Beşinci Dairesinin 12.5.1992 günlü, E:1992/17, K:1992/1397 sayılı bozma kararındaki gerekçeler doğrultusunda bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Sevim Göle'nin Düşüncesi : İlköğretim Müfettişi olan davacının, 318 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesi uyarınca kendisine bir derece verilmesi yolundaki istemin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Adana İdare Mahkemesince işlemin iptali yolunda verilen kararın Danıştay Beşinci Dairesince temyizen incelenerek bozulması üzerine aynı İdare Mahkemesince ilk kararında ısrar yolunda verilen kararın davalı idarece temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 657 sayılı Yasanın 36 ncı maddesinin ortak hükümler başlığını taşıyan bölümünün A/11 ... fıkrasının kapsamına aldığı memurları tek tek belirtmek suretiyle sınırlayıcı bir düzenleme getirmesi vurgulanması gereken bir özelliktir. İlköğretim Müfettişliği unvanı fıkrada sayılanlar arasında yer almadığı ve fıkra yorum yoluyla kapsamının genişletilmesine elverişli bir içerik taşımadığı cihetle İlköğretim Müfettişlerinin gördükleri işin niteliği itibariyle Bakanlık müfettişlerine benzediğinden hareketle adı geçenlerin de fıkra kapsamında sayılmalarına hukuken olanak bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle mahkeme kararının bozulması gerekeceği düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: İlköğretim Müfettişi olan davacının, 318 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi ile 657 sayılı Yasanın 36 ncı maddesi uyarınca bir derece verilmesi içirt yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı dava sonucunda Adana 1.İdare Mahkemesinin 5.11.1991 günlü, E:1991/408, K.1991/1154 sayılı kararıyla dava konusu işlem iptal edilmiştir. Bu karar temyiz incelemesi aşamasında Danıştay Beşinci Dairesinin 12.5.1992 günlü, E:1992/17, K:1992/1397 sayılı kararıyla bozulmuş ise de; Adana 1.İdare Mahkemesi bozma kararına uymayarak, dava konusu işlemin iptaline dair ilk kararında ısrar etmiştir. Davalı idare bu kez. Adana 1.İdare Mahkemesinin 22.10.1992 günlü, E:1992/756. K:1992/699 sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıflarını belirleyen 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler Bölümünün (A) bendi, sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yüksel inebilecek derece ve kademelerini göstermekte, bendin daha sonraki kısmında ise çeşitli sınıflara alınan memurlara, gördükleri öğrenimin niteliği, süresi ve unvanlarına bağlı olarak (A) bendinin ilk fıkrasında gösterilenlerin üstünde giriş derece ve kademesi uygulanacağı, 12 fıkra halinde düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözü geçen bendin 27.6.1989 günlü, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 11 inci fıkrası "Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan Başbakanlık. Bakanlık ve bağımsız genel müdürlükler müfettiş yardımcıları ile bağlı müfettiş yardımcıları. Başbakanlık uzman yardımcıları. Devlet Planlama Teşkilatı Uzman Yardımcıları, Devlet Personel Başkanlığı Devlet Personel Uzman Yardımcıları, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Uzman Yardımcıları. Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı Bankalar Yeminli Murakıpları. Hazine Kontrolörleri. Maiyet Memurları, Dışişleri Bakanlığı Meslek Memurları. Maliye ve Gümrük Bakanlığı Hesap Uzman Yardımcıları. Bakanlıklar Merkez Kuruluşu stajyer kontrolörleri. Devlet Bütçe Uzman Yardımcıları, bakanlık ve bağlı kuruluşların A.T.Uzman Yardımcıları, Hazine ve Dış Ticaret Uzman Yardımcıları ile İçişleri Bakanlığı Planlama Uzman Yardımcılarının özel yeterlilik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlilik sınavlarında başarı göstererek müfettişliğe, Kaymakamlığa, Başbakanlık Uzmanlığına, Devlet Planlama Uzmanlığına, Devlet Personel Uzmanlığına, Bankalar Yeminli Murakıplığına, Hesap Uzmanlığına, Kontrolörlüğe. Devlet Bütçe Uzmanlığına, Bakanlık ve bağlı kuruluşların A.T.Uzmanlığına, Hazine ve Dış Ticaret Uzmanlığına, İçişleri Bakanlığı Planlama Uzmanlığına, Dışişleri Meslek Memurluğunda ise Dışişleri Bakanlığına sınavla girilmesi şart koşulan bir dereceye atanmaları sırasında ve bir defaya mahsus olmak üzere haklarında ayrıca bir derece yükselmesi uygulanır." hükmünü taşımakta. 31,3.1988 günlü, 19771 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 318 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesinde de "657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler Bölümünün (A) bendinin 11 inci fıkrasında sayılan unvanları söz konusu fıkrada belirtilen şartlarla kazanmamış olmakla birlikte ilgili kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine dayanarak almış bulunanlardan bir derece yükseltilmesinden yararlanmamış olanlar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere söz konusu unvanları fıkrada gösterilen şekilde almış oldukları kabul edilmek suretiyle işlem yapılır." hükmü yer almaktadır. Danıştay Beşinci Dairesince, temyiz incelemesi aşamasında Adana 1.İdare Mahkemesinin. İlköğretim Müfettişlerinin bakanlık adına eğitim ve öğretim hizmetlerinin kanun ve mevzuat hükümlerine göre yürütülüp yürütülmediğini denetleyen kimseler olduğu, bu kimselerin 657 sayılı Yasanın 36/A-ll maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden İlköğretim Müfettişliğine atanan davacıya bir derece verilmesi gerekirken aksine tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin bulunan 5.11.1991 günlü E:1991/408, K:1991/1154 sayılı kararı; 657 sayılı Yasanın 36 ncı maddesinin sözü edilen 11 inci fıkrasının kapsamına aldığı memurları, tek tek belirtmek suretiyle sınırlayıcı bir düzenleme getirdiği, ilköğretim müfettişliği unvanının fıkrada sayılanlar arasında yer almadığı ve fıkranın yorum yoluyla kapsamının genişletilmesine elverişli bir içerik taşımadığından ilköğretim müfettişlerinin gördükleri işin niteliği itibariyle Bakanlık müfettişlerine benzediğinden hareketle fıkra kapsamında sayılmalarına hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle bozulmuştur. Adana 1.idare Mahkemesince bozma kararına uyulmayarak; 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 2 nci maddesi. 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun 23 üncü maddesi, Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Müfettişleri Kurul Yönetmeliğinin 14 ve devamı maddeleri ile. Hizmet İçi Eğitim Yolu ile İlköğretim Müfettişi Yetiştirilmesi Hakkındaki Yönetmeliğin birlikte değerlendirilmesinden, ilköğretim müfettişlerinin bakanlık adına eğitim ve öğretim hizmetlerinin kanun ve mevzuat hükümlerine göre yürütülüp yürütülmediğini denetleyen kimseler olduğu, davacının da belirli bir sınav sonucunda başarılı olduğu için bu göreve atandığı ve kendisine de 657 sayılı Yasanın 36/A-ll kapsamında değerlendirilerek bir derece verilmesi gerektiği, nitekim Danıştay Birinci Dairesinin E:1983/277, K:1983/298 sayılı istişari kararında İlköğretim müfettişlerinin bakanlık müfettişi kapsamında olduğu yolunda karar verildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline dair ilk kararda ısrar edilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler Bölümünün (A) bendinin 11 inci fıkrasının kapsamına aldığı memurları tek tek belirtmek suretiyle sınırlayıcı bir düzenleme getirmiş olması vurgulanması gereken bir özelliktir, ilköğretim müfettişliği unvanı fıkrada sayılanlar arasında yer almadığı ve fıkra yorum yoluyla kapsamının genişletilmesine de elverişli bir içerik taşımadığından ilköğretim müfettişlerinin, gördükleri işin niteliği itibariyle Bakanlık müfettişlerine benzediğinden hareketle fıkra kapsamında sayılmalarına hukuken olanak bulunmamaktadır. Ayrıca, davacının ilköğretim müfettişi olarak göreve başladığı 24.12.1990 tarihinde yürürlükte bulunan İlköğretim Müfettişliği Yönetmeliğinde ve 27.10.1990 günlü Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Müfettişleri Kurulu Yönetmeliği ile ilköğretim müfettişlerine eğitim ve öğretim kurumlarının il düzeyinde teftiş ve denetleme yetkisinin verilmiş olmasına karşılık. 30.9.1967 günlü Resmi Gazetede yayımlanan Milli eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliğinin 13.maddesinde yer alan hükümle bakanlık müfettişleri ülke düzeyinde olmak üzere teftiş ve denetimle yetkili ve görevli kılınmışlardır. Bu hükümlerin karşılaştırılmasından da anlaşılacağı üzere, ilköğretim müfettişleri ile Bakanlık adına teftiş yapan müfettişlerin atanmaları görev ve yetkileri birbirinden tamamen farklı nitelikte olup; bu durun nedeniyle ilköğretim müfettişlerinin gördükleri iş itibariyle bakanlık müfettişlerine eşdeğer sayılmasına ve 318 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi yardımıyla 657 sayılı Yasanın ( 36 ncı maddesinin A/11. fıkrasından yararlandırılmalarına hukuken olanak bulunmamaktadır. Öte yandan: Danıştay Birinci Dairesinin 29.11.1983 günlü, E:1983/277, K:1983/298 sayılı kararı 657 sayılı Yasanın 1897 sayılı Yasayla değişik 36 ncı maddesinin ortak hükümler bölümünün A/6-a fıkrası gereğince iki kademe ilerlemesi verilen lise ve dengi okul mezunu ilköğretim müfettişlerine ayrıca bir derece yükselmesi verilemeyeceği yönünde istişari bir karar olup anılan kararla ilköğretim müfettişlerinin bakanlık müfettişleri kapsamında olduğu yolunda bir karar verildiği iddiası yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Adana 1.idare Mahkemesinin 22.10.1992 günlü, E:1992/756, K:1992/699 sayılı kararının BOZULMASINA, dosyanın Adana 1.İdare Mahkemesine gönderilmesine, 27.10.1994 günü oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY Adana 1.idare Mahkemesinin 22.10.1992 günlü, E:1992/765, K:1992/699 sayılı kararının hukuk ve usule uygun bulunduğu anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ve kararın onanması oyuyla bozulmasına ilişkin karara karşıyız.