Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 1988/35 E. 1989/15 K.

Davanın Özeti : Türkiye Elektrik Kurumu ... Termik Santralı İşletme Müdürlüğünde işçi olarak çalışan davacıların, ...Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığına zorunlu üye kaydedilmeleri sonucu aylık brüt ücretlerinden aidat olarak yapılan kesintilerin bundan böyle yapılmaması yolundaki istemlerini reddeden ... Termik Santrali İşletme Müdürlüğü işlemleri ile bu işlemlere dayanak alınan ... Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliğinin "... Kömür Havzasında çalışan işçilere ..." ibaresini içeren 1 inci maddesinin, "T.E.K. ...İşletmesi Müessese Müdürlüğü" ibaresini taşıyan 2 inci maddesi ve "... Elektrik İşletmesi" ni bu yönetmelik kapsamına alan üçüncü maddesinin; Yönetmeliğin dayanağı olan 10 Eylül 1337 tarih ve 151 sayılı ... Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna müteallik Kanunun amaç ve kapsamına aykırı olduğu T.E.K. ... İşletmesi Müessese Müdürlüğünde çalışan işçilerin maden ocakları ile hiçbir ilgilerinin bulunmadığı, Yönetmeliğin ve uygulama işlemlerinin Kanuna aykırı olduğu iddialarıyla iptalleri istenilmektedir. Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Savunmasının Özeti: 151 sayılı Kanunun doğrudan maden ocaklarında çalışan işçileri değil, ... Kömür Havzasında çalışan tüm işçileri kapsamına aldığı, ... Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik 10 Eylül 1337 ( 1921 ) tarihli Kanunun 31 Kanunisani 1340 tarihli ( 37 nolu ) Tefsirinin, Kanunkoyucu tarafından yapıldığı ve havzada himayesiz hiç kimsenin çalışamıyacağının, burada çalışanların tamanının da 151 sayılı Kanun kapsamında olduğu hususunun tartışmasız açıklığa kavuşturulduğu, termik santralin havzadaki kömür üretiminin arttırılması amacıyla kurulduğu Türkiye Elektrik Kurumuna bağlanmadan önce de havzada elektrik santrallerinin bulunduğu ve o zamandan buyana bölgede çalışan tüm işçilerin, Amelebirliği Yardımlaşma Sandığına Kanun gereği zorunlu üye oldukları, termik santralde çalışan üyelerin idari bağlılık anlamında T.E.K. Personeli sayılmasının durumu değiştiremiyeceği belirtilerek, davanın reddi savunulmaktadır. Davalı Türkiye Elektrik Kurumu Elektrik Üretim ve İletim Müessesesinin Savunmasının Özeti : Usul yönünden davanın süresi içinde açılmadığı dava konusu Yönetmeliğin Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulduğu bu nedenle idarelerinin hasım olamıyacağı; esas yönünden ... Termik Santralinde çalışan işçilerin santralin işletmeye açıldığı 1948 yılından beri Amelebirliğinin üyesi oldukları, idarelerince tesis edilen işlemin Yönetmelik hükümlerine uygun bulunduğu belirtilerek davanın reddi savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hâkimi : Suna Türkoğlu Danıştay Savcısı Naci Ekşioğlu'nun Düşüncesi: ... ve dava arkadaşları vekili Av. ... tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Türkiye Elektrik Kurumu Genel Müdürlüğüne karşı ... Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliğinin bazı maddeleri ile ... Termik Santralı İşletme Müdürlüğü işleminin iptali talebidir. 10 Eylül 1337 tarih ve 151 sayılı ... Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukunu Müteallik Yasanın 4 üncü maddesine göre 30.6.1980 tarih ve 17033 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 30.5.1980 tarih ve 8/996 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren "... Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliği" nin 2 ve 3 üncü maddelerinde TEK ... İşletme Müdürlüğünde çalışan işçilerin anılan sandığın üyesi olduğu hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla davacıların sandık üyeliği bu yönetmelikten kaynaklanmaktadır. Davacı vekilinin tüm iddiaları belirtilen hüküm karşısında geçersizdir. Yönetmeliğin iptali istenen maddelerinde usul ve esas yönünden mevzuata aykırılık görülmemiştir. ... Termik Santrali İşletme Müdürlüğünün dava konusu işleminin de usul ve mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır. İptali gereken bir yönü yoktur. Bu sebeplerle davanın reddi gerekir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: Dava, Türkiye Elektrik Kurumu ... Termik Santrali İşletme Müdürlüğünde işçi olarak çalışan davacıların, ... Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığına zorunlu üye kaydedilmeleri sonucu aylık brüt ücretlerinden aidat olarak yapılan kesintilerin bundan böyle yapılmaması yolundaki istemlerini reddeden ... Termik Santrali İşletme Müdürlüğü işlemleri ile, bu işleme dayanak alınan 30.5.1980 günlü 8/996 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Yürürlüğe konulan .... Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliğinin "... Kömür Havzasında çalışan işçilere ..." ibaresini taşıyan 1 inci maddesinin "T.E.K. ... İşletmesi Müessese Müdürlüğü" ibaresini taşıyan 2 inci maddesinin ve "... Elektrik İşletmesi" ibaresini taşıyan 3 üncü maddesinin, bu hükümleri nedeniyle iptalleri istemiyle açılmıştır. Dava, T.E.K. ... Termik Santrali İşletme Müdürlüğünün uygulama işlemleri üzerine ve Bakanlar Kurulu Kararıyla, yürürlüğe konulan Yönetmelik ile birlikte uygulama işlemlerinin de iptali istemiyle açıldığından; davalılardan Türkiye Elektrik Kurumu Elektrik Üretim ve İletim müessesesi Müdürlüğünün davanın süresinde açılmadığı ve idarelerinin davalı olamıyacakları yolundaki usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. Dava konusu Yönetmelik 151 sayılı ... Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanunun 4 üncü maddesine dayanılarak, Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur. Kanunun 4 üncü maddesi "Alelümun madenciler nizamnamesi mahsusuna amele tarafından teşkil olunacak ihtiyat ve teavün sandıklarına beher mah zarfında istihdam edecekleri amele ücuratı umumiyesinin yüzde birinden dûn olmamak üzere muavereti nakdiyede bulunmağa mecburdurlar." hükmünü taşımaktadır. Kanunun başlığı "... Havzai Fahmiyesi Maden Amelesi" ve 1 inci maddesi "maden ocaklarında müstahdem amele" ifadelerine yer vermekte ise de, Kanunun bütünü dikkate alındığında, ... Kömür havzasında çalışan işçilerin hak ve menfaatlerini korumak amacıyla çıkarılmış olduğu anlaşılmıştır. Aksi bir yaklaşımla, Kanunun yalnızca maden ocaklarında çalışan işçileri kapsadığı kabul edilecek olursa, bu durum, Kanunun "lafzi yorumlamayla" Kanunkoyucunun amacı dışında uygulamak olur ki, ne Kanun ne de Kanunun yürürlüğe girdiği günden bu yana süre gelen uygulama böyle bir yoruma elverişli değildir. ... Kömür Havzasındaki maden üretimi nedeniyle kurulan ve maden ocağı olmamakla beraber, maden üretimi için gerek duyulan ve bu faaliyet ile doğrudan ilgili bulunan elektrik üretimini üstlenen termik santralin, yönetsel açıdan Türkiye Elektrik Kurumuna bağlı olması nedeniyle burada çalışan işçilerin 151 sayılı Kanun kapsamında olmadıklarının kabulü mümkün görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, 151 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca çıkarılan ve 30.5.1980 günlü 8/996 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan ... Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliğinin 85/9530 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değişik 1 ve 2 inci maddeleri ile, 3 üncü maddesinde ve bu maddelere dayalı olarak tesis edilen uygulama işleminde mevzuata aykırı bir yön görülmediğinden, davanın reddine, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.300.- lira vekalet ücreti ile vekaletname suret harcı ve posta ücreti toplamı 1.450.- liranın davacılardan alınarak davalılardan Türkiye Elektrik Kurumu Elektrik Üretim ve İletim Müessese Müdürlüğüne ödenmesine, kullanılmayan 4.600.- liralık posta ücretinin istek halinde davacılara iadesine ve diğer yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına 17.2.1989 gününde oyçokluğuyla karar verildi. KARŞIOY Bakanlar Kurulunun 30.5.1980 günlü 8/996 sayılı Kararıyla yürürlüğe konulan ve 85/9530 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik, "... Kömür Havzası Amele Birliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliği" 151 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine dayanılarak çıkarılmıştır. ... Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik 151 sayılı Kanun, ... Kömür Havzasında çalışan maden işçilerinin hak ve menfaatlerini belirlemek ve korumak amacıyla çıkarılmış olup, havzada çalışmakla birlikte maden işçisi olmayan işçilerle ilgili düzenleme getirmemektedir. Uygulamaların, termik santralin kuruluşundan bu yana, santral işçilerini de kapsamına alacak şekilde süre gelmesi ise, bu uygulamaya hukukilik niteliği kazandıramaz. Bu nedenlerle davanın kabulü ile yönetmeliğin, ... Termik Santrali işçilerini kapsama alan hükümlerinin ve uygulama işleminin iptali oyuyla, karara karşıyım.