Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 1988/131 E. 1989/170 K.

Davacı : .......... Davalılar : 1- Başbakanlık 2- İçişleri Bakanlığı Davanın Özeti : ........... ili ........... İlçe Merkez Belediyesinin, ... Büyükşehir Belediyesi sınırları içine alınmasına ilişkin 9.3.1988 günlü 88/12721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının, belde halkının aleyhine olduğu, belediye hizmetlerinin aksamasına sebebiyet vereceği, amaç ve maksat yönünden hukuka uymadığı iddialarıyla ve re'sen dikkate alınacak sebeblerle iptali istenilmektedir. Davalı Başbakanlık Savunmasının Özeti : Usul yönünden davanın süresinde açılıp açılmadığının incelenmesi ve esas yönünden, ..... İlçe belediyesinin. 28.4.1982 tarihinde onanan ....... Nazım Planı kapsamında bulunduğu bölgenin, nazım plan ve kentin büyüme sürecine göre geliştirilebilmesi amacıyla Büyükşehir Belediyesi kapsamına alınmasının önerildiği, öncelikle verilecek hizmetin önemsendiği, ilçe merkezi ile Anakent merkezi arasındaki mesafenin 28-30 km oluşunun önemli bir faktör olduğu ancak ilçe belediyesinin tüm birimlerinin büyükşehir belediyesine bağlandıktan sonra da faaliyetlerini sürdürecekleri dikkate alındığında, büyükşehir belediyesince sağlanacak katkıların belde halkının yararına olacağı, ........... Belediyesinin .......... Büyükşehir Belediyesince bağlanmasının, tümüyle planlamaya yönelik sorunlardan kaynaklandığı, iptali istenilen 88/12721 sayılı Kararnamenin yasal düzenlemelere uygun şekilde yürürlüğe konulduğu ve konu, maksat sebep ve şekil yönlerinden hukuka aykırılığından söz edilemiyeceği belirtilerek, davanın reddi savunulmaktadır. Davalı İçişleri Bakanlığının Savunmasının Özeti : Başbakanlık savunmasında öne sürülen hususlar benimsenerek davanın reddi istenmektedir. Danıştay Tetkik Hakimi : Suna Türkoğlu Danıştay Savcısı Naci Ekşioğlu'nun Düşüncesi : Davacı, Bakanlar Kurulunun, ........... ili ..... ilçesi Merkez Belediyesinin, ......... Büyükşehir Belediyesi sınırları içine alınması ile ilgili 30 Mart 1988 gün ve 19770 sayılı resmi Gazetede yayımlanan 9.3.1988 gün ve 88/12721 sayılı kararının iptali talebidir. Metropoliten ölçekte bir kent olan .........'da planlama ve uygulama bütünlüğünün sağlanması, ........... Organize Sanayi Bölgesi, ......... Gecekondu Önleme Bölgeleri ve Batı Garı gibi kent bütününü etkileyecek ölçüde önem taşıyan projelerin yer aldığı ........... İlçe Belediyesi, 28.4.1983 tarihinde onanan ........... Nazım Planı kapsamında bulunmaktadır. Bu bölgenin ........... Nazım Planı ve kentin büyüme sürecine göre geliştirilebilmesi amacıyla ........... İlçe Belediyesinin Büyükşehir Belediyesi kapsamına alınması önerilmiştir. 3030 sayılı Yasanın 8 inci maddesinde "Büyükşehir ve İlçe belediyeleri görevli oldukları konularda, 1580 sayılı Belediye Kanunu ile ilgili mevzuat hükümleri ile Belediyelere tanınan hak, yetki, imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir." denilmektedir. Bu maddeden de anlaşılacağı gibi öncelikle verilecek hizmet önemlidir. Sahip olunacak hak ve yetkilerin bu hizmetlerin devamlılığı açısından gereklidir. Böylece belde halkı Büyükşehir Belediyesinin de olanaklarından yararlandırılmış olacaktır. İlçe Merkezi ile Anakent Merkezi arasının 28-30 km. oluşu önemli bir faktördür. Ancak İlçe Belediyesinin tüm birimlerinin, Büyükşehir belediyesine bağlandıktan sonra da faaliyetlerini sürdüreceği dikkate alındığında Büyükşehir Belediyesince sağlanacak katların belde halkının yararına olacağı açıktır. ......... Belediyesinin Büyükşehir Belediyesine bağlanması yukarıda da belirtildiği gibi tümüyle planlamaya yönelik sorunlardan kaynaklanmaktadır. 3030 sayılı Yasanın uygulanması ile ilgili yönetmeliğin 8 inci maddesine göre, Büyükşehir Belediyeleri, Nazım İmar Planlarını yapar, yaptırır, onaylar, uygular ve uygulatır, Böylece sağlanacak olan teknik yardım İlçe belediyesi için bir avantajdır. Bunun yanısıra adı geçen yönetmeliğini imar uygulamaları ile ilgili 9 urcu maddesi "Büyükşehir bütünlüğü içinde, Nazım İmar ve tatbikat ilk kararları doğrultusunda İlçe Belediyeleri; A) İnşaat, onarım ve yapılaşma projelerini aynen veya değiştirerek onaylar ve gerektiğinde aynı esas ve usullere uyulmak şartı ile değiştirebilir. Bu iş ve işlemler Büyükşehir Belediyesinde denetlenir. B) Kanal ruhsatı hariç, onaylı plan projelere uygun olarak, Büyükşehir Belediyesinin kontrolünde : a) İnşaat ve onarım ruhsatlarını verir, b) Temel ve temel üstü ruhsatı iş ve işlemlerini yerine getirir, c) İskan ruhsatı verir. Bu konular ve yapılaşma ile ilgili diğer iş ve işlemleri yürütür. C) İmar konusunda, Büyükşehir Belediyelerine tanınan görev ve yetki sınırları dışında kalan ve mevzuatla Belediyelere verilen diğer görevleri yerine getirir ve yetkileri de kullanır" hükmü yer almaktadır. Ayrıca, ........... Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülmesi gereken toplu taşımacılık ve altyapı hizmetleri özel bir kanunla kurulmuş olan EGO ve ASKİ Genel Müdürlükleri tarafından yapılmaktadır. Davacı, dava konusu Kararnamenin yayımlanmasından çok önce, ......... Belediyesinin, ........... Büyükşehir Belediyesi imkanlarından yararlanması amacıyla .... Büyükşehir Belediyesine bağlı Merkez İlçe ve Metropol Belediye durumuna getirilmesi için gerekli işlemlere tevessül edilmesi yolundaki 12.5.1987 gün ve 1 sayılı Karardan, toplantıya katılanlar arasında bulunması sebebiyle önceden haberdardır. Karara yasal süre içinde itiraz etmeyerek kabullenmiş bulunmaktadır. Kararnamenin yayımlanmasından sonra iptal davası açması iyi niyet kuralları ile bağdaşmaz. İptali istenilen 88/12721 sayılı Kararname, ilgili kanun ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanmış ve yürürlüğe konulmuştur. Konu, maksat, sebep ve şekil yönleriyle hukuka aykırılığından söz edilemez. Bu sebeplerle davanın reddi gerekir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü : Dava, 30.3.1988 günlü 19770 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 9.3.1988 günlü 88/12721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılmıştır. Davanın, süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır. 9.3.1988 günlü, 88/12721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, ... İli ........... İlçe Merkez Belediyesinin, 1580 sayılı Belediye Kanununun 5 inci maddesinin (B) fıkrasına göre Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içine alınması kararlaştırılmıştır. 1580 sayılı Belediye Kanununun 5 inci maddesi, "Sınırların tasdiki şekli" başlığını taşımakta ve (B) fıkrasında, belediye sınırları, "Seksenbinden fazla nüfuslu beldelerde belediye meclisinin kararı ve idare heyetinin muvafakati ve Dahiliye Vekaletinin İnhası üzerine İcra Vekilleri Heyetinin tasdiki ile katileşir" hükmü yer almaktadır. Anılan 5 inci madde, başlığından ve içeriğinden açıkça anlaşılacağı üzere, nüfus durumlarına göre belediye sınırlarının tasdik şeklini düzenlemekte, bu maddeye dayanılarak çıkarılan, 88/12721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ise, sınırları daha önce tasdik edilmiş olan ........... İlçe Merkez Belediyesinin, sınırları yine önceden tasdik edilmiş olan ........... Büyükşehir Belediyesinin sınırları içerisine alınması kararlaştırılmaktadır. 88/12721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının metninde 1580 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (B) fıkrası hükmüne dayanıldığı yazılmasına rağmen, davalı idareler, savunmalarında bu maddeye değinmemişler ve uygulamanın 1580 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin (C) fıkrası hükmüne göre başlatıldığını belirtmişlerdir. Bu durumda da, Bakanlar Kurulu Kararının yasal dayanağının tespiti ve uygulamanın nasıl yapıldığı konusunda ortaya çıkan duraksamanın giderilmesi amacıyla 7.4.1989 günlü E:1988/31 sayılı Ara Kararı ile, davalı idarelerden işlem dosyası istenilmiştir. Gönderilen belgelerin incelenmesinden, .......... Belediye Meclisince, 12.5.1987 günlü 1 sayılı kararla ........... Büyükşehir Belediyesine bağlı merkez ilçe ve metropol belediye durumuna gelinmesi ile ilgili olarak İçişleri Bakanlığına başvuruda bulunulmasına karar verildiği, ........... Büyükşehir Belediye Başkanlığı, 30.7.1987 tarihli 455 sayılı yazı ile İçişleri Bakanlığına başvuruda bulunup, büyükşehir belediyesinin 3030 sayılı Kanuna göre ilçe belediyelerinde sahip olduğu yetkilere, planlama ve uygulama bütünlüğü açısından ......... Belediyesinde de sahip olması gerektiğini belirterek, ........ Belediyesinin, büyükşehir dahilinde ilçe belediyesi statüsüne getirilmesini istediği daha sonra ......... Büyükşehir Belediye Meclisinin 5.11.1987 günlü 215 sayılı kararı ile, Büyükşehir Belediye Başkanlığının, Büyükşehir Belediyesi yetki alanının, ........... Belediyesi sınırlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesine ilişkin 4.11.1987 günlü 542 sayılı teklifinin kabul edildiği ve ........... İl İdare Kurulunun 5.12.1987 günlü 5/k-281 sayılı kararı ile de bu durumun uygun mütalaa edildiği anlaşılmaktadır. Verilen kararlardan da anlaşılacağı üzere yapılan uygulama ... Büyükşehir Belediyesi sınırlarının tasdikine değil, ........... İlçe .... Merkez Belediyesinin, mevcut sınırları ile ........... Büyükşehir Belediyesi sınırları içine alınmasına yönelik bulunmakta ve Bakanlar Kurulu Kararı ile ........... İlçe Merkez Belediyesi, ........... Büyükşehir Belediyesi dahilindeki "ilçe belediyesi" statüsüne getirilmektedir. Oysa, 1580 sayılı Belediye Kanununun 5 inci maddesi, Bakanlar Kuruluna bu konuda bir yetki tanımamaktadır. İşlemlerin başlatılmasına dayanak alındığı öne sürülen 1580 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin (C) fıkrası ise, bir beldenin tamamının diğer bir belde ile birleşmesi durumunu düzenlemekte ve bu hüküm uyarınca yapılacak olan işlemlerin hem usulü hem de sonuçları, dava konusu edilen Bakanlar Kurulu Kararı ile tesis edilen duruma uygun düşmemektedir. Esasen Büyükşehir Belediyelerinin kuruluşu ve yönetimi, 1580 sayılı Belediye Kanununun dışında 3030 sayılı Kanunla düzenlenmiş olduğundan, 1580 sayılı Kanunda, doğrudan bu konuyu düzenleyen bir hüküm de yer almamaktadır. Nitekim, yasal boşluğun giderilmesi amacıyla "1580 sayılı Belediye Kanunu ile 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'da Değişiklik Yapılmasına Dair" 4.7.1988 günlü 335 sayılı Kanunu Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesi ile, 3030 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine dört yeni fıkra eklenmiş ve "Büyükşehir belediyesi çevresinde ve o ilin sınırları içinde bulunan belediyeler, mahalli ve müşterek hizmetlerin tek elden yürütülmesinin daha yararlı olacağı durumlarda; 1580 sayılı Belediye Kanununun 7 nci maddesinde gösterilen usullere göre veya il idare kurulunun uygun görüşü ve içişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile büyükşehir belediyesi sınırları içine alınırlar." hükmüyle, hem 1580 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin, bu konuda uygulanması olanağı hem de Bakanlar Kuruluna düzenleme yapma yetkisi tanınmış ise de; 335 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Anayasa Mahkemesinin 8.2.1989 günlü E:1988/38, K:1989/7 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu durumda da dava konusu edilen Kararnamenin ne 1580 sayılı Kanunda de 3030 sayılı Kanunda yasal dayanağının olmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle; ......... İli .......... İlçe Merkez Belediyesinin, ......... Büyükşehir Belediyesinin sınırları içine alınmasına ilişkin 9.3.1988 günlü 88/12721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı mevzuata uygun bulunmadığından iptaline, aşağıda dökümü gösterilen 37.000. lira yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, İçişleri Bakanlığınca gönderilen belgelerin iadesine 8.12.1989 günü oybirliğiyle karar verildi.