Danıştay · 8. Daire
Danıştay 8. Daire 2025/2527 E. 2025/7604 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 8. Daire
- Esas No
- 2025/2527
- Karar No
- 2025/7604
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/2527 Karar No : 2025/7604
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... San. İnş. Taah. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirketin uhdesine bulunan Bursa ili, Nilüfer ilçesi sınırları dahilindeki ... sayılı II-A grubu işletme ruhsatı ve işletme izni sahasında "Bursa-Karacabey yolu, Bursa - Kayapa - Hasanağa - Mustafakemalpaşa İl Yolu Yapım Projesi" işlerinde kullanılmak üzere, ihtiyaç duyulan hammaddenin karşılanması amacıyla Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü lehine düzenlenen ... tarihli ve ...(S:...) sayılı II-A grubu (kalker) hammadde üretim izni belgesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davaya konu hammadde üretim izin belgesinin ilgili olduğu kamu yatırım projesinin de celp edilerek proje süresiyle uyumlu olup olmadığı ve madencilik faaliyetlerinin birbirlerini engelleyip engellemediği, faaliyetin kaynak kaybına yol açıp açmadığı hususunun farklı uzmanlık alanlarında özel ve teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle Mahkece 31/01/2024 tarihli ara kararı ile mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, bilirkişi raporunda özetle; ".... ... Ruhsat numaralı saha ile Karayolları 14. Bölge Müdürlüğüne Hammadde Üretimi izni verilen saha büyük kısmı birbiriyle çakışmakta, Karayolları 14. Bölge Müdürlüğünün Planladığı üniteler (Kırma-Eleme Tesisi, Stok alanı, Pasa Alanı ve Bitkisel Toprak Depolama Alanı) ... Ruhsat numaralı sahanın dışında planlanmıştır. Hammadde üretim izin alanıyla ... Ruhsat numaralı alanın 19.29 Hektarlık kısmı çakışmakta olduğu, davacı şirketin, ruhsat sahasındaki İmalat Haritalarına göre, kademeli imalat yönü(ayna) Güneydoğu yönünde olup imalat haritalarında tip kesitler bu doğrultuda gösterilmiştir.(A-A Kesiti). Davacı şirketin üretim ilerlemesi İşletme izni verilen sınıra dayanmıştır. Davacıya verilen işletme izin alanı sınırı ile Karayolları 14. Bölge Müdürlüğüne verilen Hammadde Üretim İzin Alanı sınırı arasında 268 metre ile 427 metre arasında değişen mesafe bulunduğu, ilgili hesaplama detaylıca incelendiğinde ortalama görünür kalınlık 60 metre olduğu, yoğunluk 2,5 olarak alındığı görülmüştür. Lakin madencilik optimizasyonu kapsamında ilgili izin talep edilen alandan numune alınmamış ve gerekli jeokimyasal ile petrografik analizleri yapılmamıştır. Ayrıca sondaj çalışmalarına bağlı karotların olmaması rezerv hesabındaki veri girişlerinin buna bağlı yapılan hesaplamaların teknik açıdan uygunluğunu denetlemeye mümkün değildir. Yukarıdaki tablodaki değerlerin nasıl bulunduğu ve bilimsel açıdan nasıl hesaplandığının belli olmadığı, yol yapımında kullanılması planlanan kalker malzemesinin kaç km yol yapılacağı, hangi güzergahtaki yolu, genişlik bilgileri, kot bilgileri gibi planlamada esas bilgilerin maden işletme projesi ve nihai proje tanıtım dosyasında sunulmadığının tespit edildiği, teknik bilgiler olmadan projenin ekonomik açıdan uygunluğunun denetlemenin mümkün olmadığı, dosyadaki bilgi ve belgeler ışığında proje için alternatif kalker madeni tespiti yapılamadığı, ... Sanayi İnşaat Taahhüt Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından hazırlanan maden işletme projesi ve keşifte yapılan gözlemler neticesinde açık ocak üretim yönünün hammadde izin alanına doğru olduğu, kot farkına bağlı yapılan iki farklı üretim neticesine basamaklardaki aynaların rezerv kaybına neden olacağı buna bağlı iş güvenliği açısından yapılan patlatma ile basamaklardaki farklılık şev duraylılığı gibi fiziksel risk etmenlerinin oluşmasıyla toprak kaymasına sebep olabileceği, Karayolları 14. Bölge Müdürlüğüne düzenlenen ...(S:...) sayılı II-A grubu (kalker) hammadde üretim izni belgesinin, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne sunulan maden işletme projesinin detaylıca incelendiğinde; alandan numune alınmadığı, kayaç analizlerinin yapılmadığı, alanda rezerv hesabı için sondaj çalışması yapılmadığı, mevcut maden işletme izinli firmanın üretim sahası yönünde belirlendiği, yapılacak yol ve ilgili malzeme miktarı bilgileri olmadığı, ilgili alanın madencilik optimizasyonu kapsamında ekonomik olarak işletilmesinin belirlenmediği, maliyet analizi yapılmadığı, alternatif üretim alanı değerlendirilmediği, genel jeoloji bilgileri sunulduğu, jeofizik ve jeolojik etüt yapılmadığı gibi hususların teknik ve bilimsel olarak eksik olduğu, bölgenin taş ocağı açısından zengin bir bölge olması, Karayollarının yasal mevzuat gereği başka alanlardan da taş alabilme hakkı olduğu, bu nedenle Karayolları talebinin alternatifsiz olmadığı, sahanın bulunduğu Kayapa ocaklar bölgesinde benzeri faal veya faal olmayan ekonomik değere sahip birçok sahanın bulunması ve karayollarının hammadde ihtiyacını bu sahalardan karşılayabilir olacağı harita 2’de görüldüğü, Harita 3’de görüleceği üzere alanda tapulu araziler olduğu, ilgili alanların kamulaştırmasının yapılması gerektiği, bu durumun işletme yatırım ilk giderlerini arttırdığı, alternatif alan değerlendirmesi yapılmadığı için ilgili maliyet analizlerine bağlı madencilik çalışmasının yapılmasında kamu yararı olduğu hususunun tespit edilemeyeceği, Hammadde Üretim İzin Belgesinin ilgili olduğu kamu yatırım projesinin, davacının madencilik faaliyetlerini engelleyeceği ve faaliyetin kaynak kaybına yol açacağı, Sonuç olarak; Hammadde Üretim İzin Belgesinin ilgili olduğu kamu yatırım projesinin, ... Sanayi İnşaat Taahhüt Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından madencilik faaliyetlerini açık işletme üretim ayna yönünün ve topoğrafya kot durumuna bağlı üretim faaliyetlerini engelleyeceği ve faaliyetin hem iş güvenliği kapsamında hem de madencilik optimizasyonu kapsamında kaynak kaybına yol açacağı..." yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği, bilirkişi raporu Mahkemece hükme esas alınabilecek nitelikte görülerek, müdahil idare lehine 24,38 hektarlık alan için tesis edilen hammadde üretim izin belgesine konu sahanın, davacı şirkete ait maden ruhsat sahasının 19,29 hektarlık kısmıyla çakıştığı, sahanın bulunduğu bölgede faal ve faal olmayan birçok maden ocağının bulunmasına karşın projede alternatif alan değerlendirmesinin yapılmadığı, davacı şirketin açık ocak üretim yönünün hammadde izin alanına doğru olduğu dikkate alındığında kot farkına bağlı yapılan iki farklı üretim neticesinde basamaklardaki aynaların rezerv kaybına neden olacağı ve mevcut maden işletme sahasında üretimin kısıtlanmasına neden olabileceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, çalışma planlanan alanlar, yatay mesafe olarak incelendiğinde Sicil:... sayılı sahadan HÜİB iznine 300 metre mesafe olduğu, belirlenen mesafede, ruhsat sahasındaki madencilik faaliyetleri ile Hammadde üretim izni faaliyetlerinin birbirini etkilemeden yapılmasının mümkün olduğu, verilen Hammadde Üretim izni belgesiyle, Anayasal hüküm gereği devletin hüküm ve tasarrufu altında olan maden kaynağında, kamunun herhangi bir kaynağının kayba uğramayacağının tespit edildiği, davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı yanında müdahil Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından, Karayolları 14. Bölge Müdürlüğünce yol projesinde kullanılması planlanan hammaddenin temini için başvurulan talep sahasının alternatifinin olmaması sebebi ile mevcut projelerin yapımının aksayacağı, yapımı devam eden Bursa-Kayapa- M.Kemalpaşa yolu için gerekli olan hammadde temininde problem yaşanması sebebi ile projenin olumsuz yönde etkileneceği, söz konusu ocak sahası " Bursa-Karacabey Yolu, Bursa-Kayapa- Hasanağa- Mustafakemalpaşa İl Yolu" projesi kapsamında ihtiyaç duyulan malzemenin temini amacıyla kullanılacağından bölgenin sosyal ve ekonomik büyümesine katkı sağlayacağı, bilirkişi raporunda bahsedilen teknik bilgilerin ihale sözleşmesi hazırlandıktan sonra ihale sürecini etkileyen bilgiler olduğu, Kayapa Taş Ocağı “Bursa-Kayapa Mustafakemalpaşa İl Yolu Km:2-4-000-54800 Arası İkmal İşi” kapsamında kullanılmak üzere ihale sözleşmesinde belirtildiği ve tüm maliyet hesabının buna göre yapıldığı, sahanın yapısı dayanımlı kalker olması sebebi ile yerinde stabil olarak kalma eğilimininde olduğu, kayacın kendiliğinden hareket etme, akma, taşma kabiliyeti bulunmadığı, beyan edilen sebeplerden dolayı heyelan
olma riski de bulunmadığı, davacıya ait ocak sahasının tamamında Maden Kanunu'nun 7 nci maddesi gereği işletme izinleri ve Çed izni bulunmadığı, verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz istemlerinin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 14/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı şirket tarafından ... ruhsat numaralı sahada 17/02/2016-17/02/2026 tarihleri arasında 99,55 hektar alan içinde 9.75 hektarlık alanda Kalker maden işletme izni aldığı, Karayolları 14. Bölge Müdürlüğünce "Bursa-Karacabey yolu, Bursa - Kayapa - Hasanağa - Mustafakemalpaşa İl Yolu Yapım Projesi" işlerinde kullanılmak üzere, Hammade üretim izin belgesi verilmesi istemiyle başvuruda bulunulduğu, davalı tarafından 24,38 hektar alan için 5 yıl süreliliğine 09/10/2023 tarihli II(a) grubu kalker Hammadde üretim izin belgesi düzenlendiği, ... ruhsat numaralı sahada, Hammadde üretim izin alanıyla ... ruhsat numaralı alanın 19.29 hektarlık kısmının çakıştığı, ancak davacının işletme izinli maden sahası ile Karayolları 14. Bölge Müdürlüğüne verilen hammadde üretim izin belgesine konu sahada çakışma olmadığı görülmektedir. Bu durumda, Mahkemece hammadde üretim izni ile ruhsat sahasının çakışan kısmı olan 19,29 hektarlık kısım için iptal hükmü kurulması gerekmekte iken ruhsat sahası dışında kalan ve davacıyı ilgilendirmeyen alanı da kapsayacak şekilde 24,38 hektar alan için iptal kararı verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından anılan kararın onanması yönündeki çoğunluk kararına katılmamaktayız.