Danıştay 8. Daire 2024/268 E. 2025/10417 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/268 Karar No : 2025/10417

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :...Okulları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı... plaka sayılı araç ile güzergah izin belgesi olmaksızın personel servis taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; denetimin yapıldığı tarihte davacıya ait araçla, "çalışma izni/ruhsatı almadan, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıma" eyleminin gerçekleştirilmesi söz konusu olmayıp, "ilgili belediyeden alınan çalışma izninin / ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımaya devam etme" fiilinin gerçekleştirildiğinin görüldüğü, "ilgili belediyeden alınan geçici çalışma izninin / ruhsatının süresi bittiği hâlde belediye sınırları dahilinde yolcu taşımaya devam eden" davacı şirkete ait aracın, eksiklik giderilinceye kadar, başka bir ifade ile geçici çalışma izni / ruhsatı yenileninceye kadar trafikten men edilmesi gerekirken, "ilgili belediyeden çalışma izni / ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığı" sebebiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3 maddesi uyarınca izin/ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılık yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı şirket, trafikten men kararı verilen ... plaka sayılı aracın malikidir. Dava dışı O.D adlı şahıs adına kayıtlı bulunan ve 06/10/2021-06/10/2022 tarihleri arasında geçerli okul servis aracı güzergah izin belgesi ile servis aracı çalışma ruhsatı bulunan ... plaka sayılı aracın arızalanması nedeniyle söz konusu araçtaki arızanın giderilmesine kadar davacıya ait ... plaka sayılı aracın, servis taşımacılığı işinde kullanılması amacıyla davacı tarafından, dava dışı O.D'nin kullanımına izin verilmiştir. Bahse konu personel ve öğrenci taşımacılığı için ... plaka sayılı araç adına Bursa Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığından 25/04/2022-10/05/2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... sayılı ve 16/05/2022-21/05/2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... sayılı geçici güzergah izin belgeleri alınmıştır. 24/05/2022 günü Bursa İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince davacı şirket adına kayıtlı araç durdurulmuş ve yapılan denetimde araç içerisinde "... Gıda" adlı işyeri personelinin taşındığı tespit edilmiş, araca ait güzergah izin belgesinin bulunmaması nedeniyle ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmiştir. Bu işlemin davacıya tebliği üzerine de bahse konu trafikten men işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) (Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır. Öte yandan, Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi - Dolmuş – Minibüs- Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin "Güzergah İzin Belgesi İle İlgili Ortak Hükümler" başlıklı 16'ıncı maddesinin (ı) bendinde; "Odaya kayıtlı servis araçlarının tamir, bakım, onarım veya plaka aktarımı tamamlanıncaya kadar bu aracın yerine Büyükşehir Belediyesi, İl Emniyet Müdürlüğü ve bağlı bulunduğu Odasından oluşan Komisyon tarafından 15 günü geçmemek kaydıyla geçici izin belgesi verilir" düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda belediyelere tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının ruhsat / izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır. Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin haklarının korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları ruhsat / izin gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Denetim tarihinden sonra temin edilen belgeler, tesis edilen dava konusu işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecek ve davacının hukuka aykırı davranışlarını ortadan kaldırmayacaktır. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacı şirkete ait araç için Bursa Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığından 25/04/2022-10/05/2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 15 gün, 16/05/2022-21/05/2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 5 gün geçici güzergah izin belgesi alındığı, son alınan izin belgesinin geçerlilik tarihinin sona ermesinden 3 gün sonra 24/05/2022 günü Bursa İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince yapılan denetimde, gerek polis yaka kamerası içeriğinden gerekse ekiplerce tanzim edilen tutanaktan anlaşıldığı üzere araç içerisinde "... Gıda" adlı işyeri personelinin taşındığının tespit edildiği, davacının dilekçesinde; "ikinci izin belgesinin geçerlilik tarihinin son gününün cumartesi gününe gelmesi sebebiyle yenilenemediği" hususları belirtilerek güzergah izin belgesi olmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığının ikrar edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece davacı şirkete ait aracın, eksiklik giderilinceye kadar, başka bir ifade ile geçici çalışma izni / ruhsatı yenileninceye kadar trafikten men edilmesi gerektiği belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de davaya konu ... plakalı aracın bahse konu taşıma faaliyeti yapabilmesi için gerekli izin belgesinin bulunmadığı açık olduğundan 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesine dayanılarak tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 26/12/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.