Danıştay 8. Daire 2023/1025 E. 2026/13 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/1025 Karar No : 2026/13

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacının hammadde üretim izin alanı dışında çalıştığından bahisle 3213 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 6. fıkrası uyarınca 2.366.751,00 TL idari para cezası verilmesine dair 12/05/2019 tarihli Resmî Gazete'de ilân edilen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; her ne kadar davacı idarenin üretim izin sahası dışında hammadde çıkardığı tespiti üzerine Maden Kanunu'nun 12/6 maddesi uyarınca idari para cezası verilmiş olsa da, söz konusu maddeye dayanılarak idari para cezası verilebilmesi için çıkarılan hammadde miktarının ve hangi şekilde kullanıldığının (işlenmiş ya da işlenmemiş) doğru olarak tespit edilmesi gerekirken, mahallinde tutulan tutanakta sadece çalışılan alanın koordinatlarının tespit edildiği, izin dışındaki alanla ilgili ayrıca bir tespitin olmadığı, rapor düzenlenirken izin alanının koordinat hesapları dikkate alınarak dışarıda kalan kısma ilişkin bir nevi tahmini hesaplamalar yapıldığı ve hammaddenin işlenmiş ya da işlenmemiş olarak kullanıldığına ilişkin hiçbir tespit yapılmaksızın düzenlendiği ve ceza hesabına esas alınan ton başı birim fiyatın ne şekilde tespit edildiğinin belli olmadığı dikkate alındığında, dava konusu idari para cezasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli incelemeler yapıldıktan sonra tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı Belediye tarafından işletilmekte olan 75/2012-01 sayılı II (a) grubu bazalt (mıcır) ocağı ile ilgili olarak, 2017 yılında davacı tarafından üretim izni uzatma talebinde bulunulduğu, uzatma talebi üzerine Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından teknik elaman gönderilerek mahallinde tetkiklerde bulunulduğu, mahallinde tutulan tutanakta "Y: ... X:... ve Y:... X:... temsili koordinatlarında ocak olduğu, tetkik tarihinde faaliyet yapılmadığı, tüvenan stok bulunmadığı, inceleme için numune alınmadığı" bilgilerinin olduğu, üretim izin sahasına ilişkin gerekli incelemeler sonucu düzenlenen raporda; Y:... X:... koordinatlarında açılmış olan ocağın büyük bir kısmının hammadde üretim alanı dışında olduğunun tespit edildiği, alan dışında 152.726,594 m3 hacmin boşaltıldığı, ocak verimi ile boşaltılan alandan çıkarılan hammaddenin oranı belirlenerek çıkarılan ton başına 2016 yılının 8,00-TL olan fiyatı uygulanarak 2.144.281,37-TL idari para cezası kesilmesinin önerildiği, ayrıca koordinat dışındaki alan içinde kalacak şekilde koordinatların yeniden belirlendiği, bu rapor esas alınarak ton başına 8,83-TL ocak başı satış fiyatı üzerinden 2.366.751,00-TL idari para cezası verilmesine dair dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 6. fıkrasında (dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle) "Hammadde üretim izni olmadan üretim yapıldığının ve hammaddenin kamuya ait projelerde kullanıldığının tespit edilmesi halinde faaliyetler durdurulur. Bu alanda üretilen hammadde için faaliyeti gerçekleştirene ocak başı satış bedeli kadar idari para cezası uygulanır. Herhangi bir işleme tabi tutulmadan kullanılan hammaddeler için ocak başı satış bedeli, tüvenan hammaddenin ocak başı fiyatına göre hesaplanır. Hammadde üretim izin alanından üretilen hammaddenin kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan projeler dışında kullanıldığının, ticarete konu edildiğinin veya satışının yapıldığının tespit edilmesi halinde, faaliyeti gerçekleştirene amaç dışı kullanılan hammaddenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası verilir. Yapılan üretimin projede belirtilen amaç dışında kullanımının ikinci kez tespiti halinde hammaddenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanarak izin iptal edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, hammadde üretim izni olmadan maden sahasında üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedeli tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Uyuşmazlıkta, dava konusu işleme esas alınan inceleme raporunda;Y:... X:... koordinatlarında açılmış olan ocağın büyük bir kısmının hammadde üretim izin alanı dışında olduğu, söz konusu ocakta yapılan imalat ölçümü neticesinde üretim izin alanı dışında 152.726,594 m3 hacmin boşaltıldığının tespit edildiği belirtilmiştir. Her ne kadar İdare Mahkemesi kararında, mahallinde tutulan tutanakta sadece çalışılan alanın koordinatlarının tespit edildiği, izin dışındaki alanla ilgili ayrıca bir tespitin olmadığı, rapor düzenlenirken izin alanının koordinat hesapları dikkate alınarak dışarıda kalan kısma ilişkin bir nevi tahmini hesaplamalar yapıldığı ve hammaddenin işlenmiş ya da işlenmemiş olarak kullanıldığına ilişkin hiçbir tespit yapılmaksızın düzenlendiği karara bağlanmış ise de, davalı idare tarafından mahallinde yapılan denetimde davacının hammadde üretim izin alanının denetlendiği, alanda açılan maden ocağının bir kısmının izin alanı içinde, büyük bir kısmının ise izin alanı dışında olduğunun belirtildiği, bu durumun izin alanı dışında kalan yerin koordinatı verilerek ve sahanın fotoğrafı çekilerek izin alanı içinde ve dışında kalan yerin ortaya konulması suretiyle açık bir şekilde tespit edildiği sonucuna varılmaktadır. Dava konusu idari para cezasındaki hesaplamaya gelince, davalı idare tarafından izin dışı alanda yapılan üretim sayısal veriler, Google Earth, imalat haritası ve sahada yapılan ölçümler değerlendirilmek suretiyle belirlenmiş olup, bu haliyle üretim izin alanı dışında 152.726,594 m3 hacmin boşaltıldığı yönündeki tespitte hukuka aykırılık görülmemiştir. İzinsiz olarak üretim yapılan ocağın izin alanı içinde üretim yapılan ocağın devamı olması (aynı ocak alanı olması) ve davacı tarafından verilen temdit projesinde verimliliğin %70, yoğunluğun da 2,7ton/m3 olarak gösterilmesi karşısında, idari para cezasının hesaplanmasında verimin %65, yoğunluğun ise 2,7ton/m3 olarak esas alınmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Bununla birlikte, mahallinde yapılan denetimde ocak başı satış fiyatı 8,00 TL/ton olarak belirlenmiş; dava konusu işlemde ise yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle 8,83 TL/ton olarak esas alınmıştır. Davalı idare tarafından 2016 yılı için ilan edilen II (a) grubu bazalt madeni ocak başı satış fiyatının Ardahan ilinde tüvenan maden için 4,80 TL, mıcır için 8,50 TL olarak belirlendiği görülmektedir. Bu durumda, 3213 sayılı Maden Kanunu'na aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle davacıya, işlenen fiilin gerçekleştiği 2017 yılında geçerli olan ocak başı satış fiyatı üzerinden hesaplanacak idari para cezası tutarı verilmesi gerekirken, yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezasının verilmesinde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamıştır. Öte yandan, davalı idarece mıcır fiyatı esas alınmak suretiyle hesaplama yapılmış ise de, yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca herhangi bir işleme tabi tutulmadan kullanılan hammaddeler için ocak başı satış bedelinin, tüvenan hammaddenin ocak başı fiyatına göre belirlenmesi gerektiğinden, dava konusu malzemenin işleme tabi tutulduğunun da davalı idarece ortaya konulması, aksi halde tüvenan madenin fiyatının esas alınması gerekmektedir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 19/01/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.