Danıştay 6. Daire 2024/1996 E. 2025/5589 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2024/1996 Karar No : 2025/5589

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Valiliği (... İl Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Belediye Başkanlığı-... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Urla Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı kabul edilerek İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli,...sayılı kararı ile değişiklikle onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi sonucunda, dava konusu uygulama imar planının üst ölçekli planlara uygun olduğu, taşınmaza getirilen “teknik altyapı alanı” kullanım kararının planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, kıyı mevzuatına ve kamu yararına uygun olduğu görülmekle birlikte planda öngörülen teknik altyapı alanı kullanımı için herhangi bir yapılaşma koşulunun tanımlanmamasının planlama esas ve teknikleri ile imar mevzuatına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; her ne kadar bilirkişi raporunda "davaya konu parsel için öngörülen teknik altyapı alanı kullanımı için herhangi bir yapılaşma koşulunun tanımlanmamış olması" yönüyle 1/1000 ölçekli uygulama imar planının planlama esas ve tekniklerine uygun bulunmadığı yolunda açıklamada bulunulmuş ise de; teknik altyapı tanımı altında bu yerin "atık işleme tesisi", "trafo" ve ''enerji, ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler" alanı olarak kullanılabileceği ve bu kullanımlara bağlı olarak bina yapılması halinde binanın hangi büyüklük ve emsal ile yapılacağı hususu yönünden bakıldığında, belirtilen altyapı tesislerinin niteliği gereği yoğun bir yapılaşmaya sebebiyet veren vasıf taşımaması ve yine niteliği gereği altyapıya yönelik olarak ihtiyaç duyulan küçük ölçekli yapıları inşa etmeye olanak sağlaması itibarıyla inşaat emsalinin ayrıca belirlenmemiş olmasının 1/1.000 ölçekli uygulama imar planının hukuka aykırılığını tanımlamadığı, kaldı ki, incelenmekte olan davada hazine tarafından taşınmaza teknik altyapı alanı kullanımı getirilmemesi, özel kullanıma açılması gerektiği iddiası ile 1/1000 ölçekli planın iptalinin istenildiği, bu yerde öngörülen teknik altyapı alanı için inşaat emsalin belirlenmediği yolunda hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı ve planın bu yönüyle iptalinin istenmediğinin de açık olduğu, bu durumda, üst ölçekli plan kararları ile uyumlu usulde yürürlüğe konulan davaya konu uygulama imar planında, dava konusu taşınmaza ilişkin olarak şehircilik ve planlama ilkeleri, imar mevzuatına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurularının kabulüne, mahkeme kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdari yargıda taleple bağlılık ilkesinin aksine resen araştırma ilkesinin bulunduğu, mahkemece dava konusu planda hukuka aykırılık tespit edildiğinde resen araştırma ilkesi gereği iptal kararı verilebileceği, bu yönüyle temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. ... Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Urla Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı kabul edilerek İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile değişiklikle onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekana ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4. maddesinin (i) bendinde "Nazım imar planı: Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan," olarak, 4. maddesinin (k) bendinde ise, uygulama imar planı, "Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı" olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23. maddesinin 1. fıkrasında, nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararların uygulama imar planlarında belirleneceği belirtildikten sonra, "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 9. fıkrasında, nazım imar planlarında karma kullanım olarak belirlenen fonksiyonların, uygulama imar planlarında ayrıştırılmasının esas olduğu öngörülmüş, Yönetmeliğinin "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 4. fıkrasında ise, uygulama imar planlarında yapılaşma koşullarına ilişkin olarak; ayrık, bitişik, blok yapı nizamı ile Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS), Kat Alanları Kat Sayısı (KAKS), emsal, bina yüksekliği, yapı yaklaşma mesafelerinin belirlenmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer alan hükümlere göre, nazım imar planları, halihazır haritalar üzerine çizilen ve ticaret, sanayi, konut gibi bölgelerle iskan bakımından yoğun veya seyrek bölgeleri ve iskana elverişli, iskana elverişli olmayan veya iskana izin verilmeyen bölgeleri, topoğrafik özelliklerden faydalanma konularını, ulaşım sistemlerini ve bu gibi ana hatları göstermek suretiyle arazi parçalarının kullanma şekillerini belirleyen planlar, uygulama imar planları ise, varsa kadastral durumu da işlenmiş halihazır haritaların üzerine nazım plan esaslarına göre çizilen ve yol, yapı adası ve muhtelif bölgelerin detayları ile inşaat nizamlarını ve uygulama için gerekli bilgileri içeren planlardır. Alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, kararlarına uyumlu olması zorunludur. Bir kente, kentin alt-bölgesine veya mahalleye yönelik planlama çalışmasında 1/5000 ölçekli nazım imar planı genel kullanım kararlarını, genel yoğunluk dağılımlarını, sosyal donatı ve açık/yeşil alan kullanımlarının konumunu (süreklilik ve mekanda adil dağılım ilkelerine göre) belirler ve ulaşım dolaşım sistemini (bu kapsamda yol kademelenmesi, taşıt ve yaya yolu bağlantıları, vb.) yansıtır. 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ise isminden anlaşılacağı gibi uygulamaya esas plandır ve burada kat yükseklikleri, inşaat alanı, çekme mesafesi gibi uygulamayı yönlendirecek ve esas teşkil edecek plan kararları ayrıntılı biçimde verilir. Bir kentin alt-bölgesi veya mahallesi için yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planında uygulamaya esas bu ayrıntılı plan kararlarının her bir parsel için belirlenmesi söz konusu olamaz; zaten bu ölçek parseller ayrıntısında bir ölçek de değildir. Diğer bir anlatımla, üst ölçekli nazım imar planında yapılaşma koşulları yoksa 1/1000 ölçekli uygulama imar planının öncelikle kullanım kararları açısından 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olup olmadığı değerlendirilmeli, 1/5000 ölçekli nazım imar planında olmayan yapılaşma koşulları ise ayrıca incelenmelidir. İdare Mahkemesince hükme alınan bilirkişi raporunda özetle; dava konusu uygulama imar planının üst ölçekli planlara uygun olduğu, taşınmaza getirilen “teknik altyapı alanı” kullanım kararının planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, kıyı mevzuatına ve kamu yararına uygun olduğu görülmekle birlikte planda öngörülen teknik altyapı alanı kullanımı için herhangi bir yapılaşma koşulunun tanımlanmamasının planlama esas ve teknikleri ile imar mevzuatına uygun olmadığı tespitlerine yer verilmiştir. Bu durumda, dava konusu uygulama imar planında, plan ölçeği gereği teknik alt yapı alanı kullanıma ilişkin yapılaşma koşullarının tanımlanması gerekirken anılan planda herhangi bir yapılaşma koşuluna yer verilmediği görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan mahkeme kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/11/2025 tarihinde, kesin olarak, oy birliğiyle karar verildi.