Danıştay 6. Daire 2023/6372 E. 2025/6941 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/6372 Karar No : 2025/6941

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2022 tarih ve E:2021/6696, K:2022/5688 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Diyarbakır İli, Yenişehir İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız inşaat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca taşınmaz sahiplerine para cezası verilmesine ve anılan Kanunun 32. maddesi uyarınca yapının imara uygun hale getirilmesine (yıkımına) ilişkin Yenişehir Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle tebliğ edilen ... tarihli ve ... sayılı Yenişehir Belediye Encümeni kararının para cezasına ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; Diyarbakır İli, Yenişehir İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle davacı ve diğer hissedarlara verilen 216.188,28 TL imar para cezasının davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen Yenişehir Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin dayanağının Yenişehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı olduğu ve bu encümen kararının iptali istemiyle taşınmaz hissedarı ... tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile anılan kararın para cezasına ilişkin kısmının iptaline karar verildiği dikkate alındığında, söz konusu imar para cezasının davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu "Yenişehir Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin" iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Daire Kararının Özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2022 tarih ve E:2021/6696, K:2022/5688 sayılı kararında özetle; Yenişehir Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün ... günlü, ... sayılı bildirim işlemiyle tebliğ edilen ... tarihli ve ... sayılı Yenişehir Belediye Encümeni kararının para cezasına ilişkin kısmı incelenerek hüküm kurulması gerekirken, bildirim işleminin ödeme emri olarak değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmasında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozma kararına uyulmak suretiyle istinaf başvurusunun kabulüne idare mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yapı tatil tutanağının yapı müteahhidi ... adına düzenlenmesine rağmen, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesine aykırı şekilde ruhsatsız yapının müşterek maliki olan davacıya idari para cezasının uygulandığı, "yapı sahibi" ifadesinden yapıyı yapan kişinin anlaşılması sebebiyle ruhsatsız yapının üzerine yapıldığı parselin müşterek maliki olan davacı adına tesis edilen idari para cezasının cezaların şahsiliği ilkesi ile bağdaşmadığı, davalı idarece ruhsatsız olduğu iddia olunan yapı nedeniyle "yapı sahibi" olduğu tespit edilen kişinin/kişilerin cezaların şahsiliği ilkesi gereğince para cezası ile cezalandırılması yoluna gidilmesi gerekirken, uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde yapılan yapının sahibi/sahipleri tespit edilmeden tüm maliklerin cezalandırılması yoluna gidildiğinin görüldüğü, tüm maliklere arsa payları oranında para cezası verilmesi yönünde tesis edilen davaya konu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararının para cezasına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince temyize konu kararda; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yapı kayıt belgesi sunulması üzerine Yenişehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla dava konusu ... tarihli ve ... sayılı belediye encümeni kararı iptal edildiği ve davanın konusuz kaldığı, konusuz kalan davanın reddine karar verilmesi gerekirken aleyhe hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Diyarbakır İli, Yenişehir İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız inşaat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca taşınmaz sahiplerine para cezası verilmesine ve anılan Kanunun 32. maddesi uyarınca yapının imara uygun hale getirilmesine (yıkımına) ilişkin Yenişehir Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle tebliğ edilen ... tarihli ve ... sayılı Yenişehir Belediye Encümeni kararının para cezasına ilişkin kısmının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinin ilk cümlesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir. Anılan Kanunun 42. maddesinde ise; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır. 18/05/2018 günlü, 30425 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanunun 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, 4. fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir. Anılan madde uyarınca 06/06/2018 günlü, 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinin 1. fıkrasında "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorundadır." hükmü, 3. fıkrasında da "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi verilen yapıların malikleri tarafından, bu belgenin bir örneğinin belediyeye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine verilmesi, bu belgeye istinaden yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edilmesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden; davalı tarafından verilen temyiz dilekçesi ekinde, uyuşmazlık konusu yapıya ilişkin olarak alınan yapı kayıt belgesinin bulunması nedeniyle, dava konusu ... tarihli ve ... sayılı Yenişehir Belediye Encümeni kararının iptal edildiğine ilişkin Yenişehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının sunulduğu görülmüştür. Bu durumda; yapı kayıt belgesinin davalı idareye sunulması üzerine ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararıyla, dava konusu belediye encümeni kararının iptaline karar verildiği dikkate alınarak, konusu kalmayan dava konusu ... tarihli ve ... sayılı Yenişehir Belediye Encümeni kararının para cezasına ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.