Danıştay 6. Daire 2022/801 E. 2025/5539 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2022/801 Karar No : 2025/5539

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...'a Vesayeten ... 2- ... 3- ... 4- ... 5-... 6- ... 7- ... 8- ... 9- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Belediye Başkanlığı - ... VEKİLİ : Av. ... 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av....

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Adana ili, Yüreğir ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabulüne ilişkin Yüreğir Belediye Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararın onaylanmasına yönelik Adana Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun ve dosyanın birlikte incelenmesinden, dava konusu plan değişikliğine konu olan taşınmazlardaki konut alanı kullanımının 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planı kararlarına aykırı olarak belirlendiği, alanda planlanmış olan konut alanlarında yoğunluk ve kat adetlerine ilişkin plan kararları açısından plan bütünlüğünün sağlanamadığı, ayrıca 10 metre enkesitli imar yolunun planlanmasında herhangi bir teknik, hukuki ve fiili zorunluluk bulunmadığı, alandaki mevcut mülkiyet durumu, mevcut ve öneri yol güzergahları ve bağlantıları ile kavşak tasarım ilkeleri dikkate alınmadan belirlendiği ve trafik güvenliği açısından uygun olmadığı neticesine ulaşıldığı gerekçesiyle uyuşmazlığa konu taşınmazlarda getirilen konut alanı kullanım kararı yönünden dava konusu işlemin iptaline, meydan alanı ve 7 metre enkesitli imar yolu yönünden ise şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; konut alanı yönünden; görülmekte olan davanın konusunun 1/1000 ölçekli uygulama imar planı olduğu, bu planda uyuşmazlık konusu parseller için getirilen yoğunluk kararlarının üst kademedeki 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olduğu, 1/5000 ölçekli imar planının ise dava konusu edilmediği, 1/5000 ölçekli nazım imar planının yapılaşma kararlarındaki farklılığın, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı kararlarına doğrudan aykırılık oluşturduğunun söylenemeyeceği, 1/5000 ölçekli nazım imar planında, üst ölçektekinden daha düşük bir yoğunluk değerinin getirilmesinin haklı nedenleri olup olmadığının araştırılması ve varsa aykırılığın bu şekilde tespit edilmesi gerektiği, ancak bunun için 1/5000 ölçekli planın da dava konusu edilmiş olması gerektiği, ancak uyuşmazlıkta dava konusu edilmediğinden 1/5000 ölçekli nazım imar planı üzerinde inceleme yapılamayacağı, 10 metrelik yol yönünden ise; planda öngörülen 10 metrelik yol ile kuzey batı istikametinden gelen yolun, düz bir hat şeklinde devamlılığının ve 15 metrelik ana aks niteliğindeki imar yoluna bağlantısının sağlandığı ve bölgedeki nüfusun ulaşım ihtiyacının karşılandığı, plan kararlarının planlama esasları ve şehircilik ilkeleri çerçevesinde projeksiyon nüfus ve veriler üzerinden belirlendiği, salt mülkiyet durumu ve fiili kullanım durumu üzerinden plan kararları getirilemeyeceği, diğer taraftan söz konusu 10 metrelik yolun, yaya yolu niteliğinde olduğu gözetildiğinde dörtlü kavşak oluşturması nedeniyle trafik güvenliği bakımından uygun olmadığı yönündeki değerlendirmelere itibar edilemeyeceği, bu nedenle, dava konusu alanda planlanan 10 metrelik yolun hukuka aykırı yanı bulunmadığı neticesine ulaşıldığı gerekçesiyle istinaf isteminin kabulü ile kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : ... Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının konut alanına ilişkin kısmının onanmasına, 10 metrelik yola ilişki kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ...tarih ... sayılı kararı ile onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında dava konusu parsellerin tamamı kentsel yerleşik alan olarak, Adana Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı ve...tarih ve ... sayılı kararı ile de onaylanarak kesinleşen 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planında ise “orta yoğunlukta meskun konut alanı (E=1.01–E=1.60 değerleri arası)” olarak planlanmıştır. Anılan nazım imar planı uyarınca Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı, ...tarih ve ... sayılı,... tarih ve ... sayılı ve...tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanarak kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planında, dava konusu taşınmazlardan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tamamı ile ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bir bölümü “meydan alanı” olarak, ... ada, ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların tamamı ile ...ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bir kısmı “düşük yoğunlukta (E=0,21–E=1.00 değerleri arası) gelişme konut alanı” olarak planlanmıştır. Uyuşmazlık konusu Yüreğir Belediye Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve Adana Büyükşehir Belediye Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında ise dava konusu taşınmazlardan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tamamı ile ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bir bölümü “meydan alanı” olarak, ... ada, ...ve ... parsel sayılı taşınmazların tamamı ile ... ada, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların ise bir kısmı “TAKS:0,40 – KAKS:0,80 yapılaşma koşullarında ayrık yapı nizam 2 katlı konut alanı” olarak, ... ada, ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bir bölümü 7 metrelik yaya yolu, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bir bölümü de 10 metrelik yol olarak planlanmıştır. Bunun üzerine, dava konusu taşınmazların bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının yapılmasına ilişkin Yüreğir Belediye Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararın onaylanmasına yönelik Adana Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ...tarih ve ... sayılı kararının görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde; her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında; "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde: a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz. b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır. c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz. ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez. d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu kararın konut alanına ilişkin kısmı yönünden; Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. İdare Mahkemesi kararının bu bölümüne karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır. Temyize konu kararın 10 metrelik yola ilişkin kısmı yönünden; Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde yer verilen düzenlemelere göre, 10 metre üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekirken daha dar en kesitli olan yaya yollarının ise üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesi mümkündür. Uyuşmazlık konusu ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bir bölümünün dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 10 metrelik yol olarak planlandığı, ancak dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında 10 metrelik yol düzenlemesine yer verilmediği görülmektedir. Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre, 10 metre ve üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekmekte olup 1/1000 ölçekli uygulama imar planında öngörülen 10 metre en kesitli yolların 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesi, uygulama imar planını, dayanağı olan nazım imar planına aykırı hale getirmektedir. Bu durumda, uyuşmazlıkta dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre enkesitli yolun dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını, dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği neticesine ulaşılmıştır. Belirtilen sebeplerle, 10 metrelik yol yönünden İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması, davanın reddi yolunda verilen temyize konu kararın anılan kısmında isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacıların temyiz istemlerinin 10 metrelik yola ilişkin kısmının kabulüne, konut alanına ilişkin kısmının reddine, 2. Uyuşmazlık konusu taşınmazlardan geçen 10 metrelik yol yönünden dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın anılan kısmının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolunda verilen temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının anılan kısmının BOZULMASINA, kararın konut alanına ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/11/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.