Danıştay · 4. Daire
Danıştay 4. Daire 2025/3838 E. 2026/394 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 4. Daire
- Esas No
- 2025/3838
- Karar No
- 2026/394
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/3838 Karar No : 2026/394
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av....
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Şanlıurfa ili, Eyyübiye ilçesi, ... ... mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları da kapsayan alanlarda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosya kapsamındaki bilgi, belgeler ile yukarıda alıntısına yer verilen bilirkişi raporunun ilgili mevzuat ile birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu toplulaştırma işleminin ilk yapılan toplulaştırma işleminin mahkeme kararıyla iptal edilmesi üzerine mahkeme kararının yerine getirilmesi amacıyla yapıldığı, kararın yerine getirilmesi sonucunda her durumda parsel sınırlarında ve mülkiyet dağılımında değişim olmasının kaçınılmaz olduğu, davacının maliki olduğu ... ada ... ve ... nolu parsellerin davacının maliki/hissedarı olduğu kök kadastro parselleri üzerinde oluşturulmadığı, ... ada ... ve ... nolu parsellerin ...nolu kadastro parseli üzerinde oluşturulduğu, ... nolu kadastro parselinde davacının hissedar olmadığı, davacının bu alan dışında kalan başka kadastro parsellerinde malik olduğu, mahkeme kararının yerine getirilmesi amacıyla dava konusu toplulaştırma işleminin yapıldığı, anılan mahkeme kararının gerekçesini yerine getirirken de her durumda mülkiyet dokusu ve parsel konumlarının değişmesinin doğal olduğu, mahkeme kararlarının yerine getirilmesi gereken yasal bir zorunluluk olduğu, tarımsal verim açısından eşdeğer olan ve bir kısmı kendisine ait ... ada ... nolu parsel üzerinde bir kısmı da ... ada ..., ... nolu parseller üzerinde oluşturulan ... ada ... nolu parselin davacı adına müstakil olarak tahsis edildiği, tüm maliklerin bütün taleplerini karşılamasının mümkün olmadığı, davacının hak edişinin tamamının kendi yerine eşdeğer ve bir bütün halinde ... ada ... nolu parselde müstakil olarak tahsis edildiği anlaşıldığından davaya konu toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Eski kadastro parselin yerinde bırakılarak ilk toplulaştırma da .../... parsel olarak ve kardeşi ... adına da .../... parsel verildiği, aralarında husumet olan şahısların iki kardeş arasına yerleştirildiği, tasarrufundaki arazilerin alındığı, önceden tarım arazisi olmayan mera arazisi rezerv arazi olarak tapusu oluşturulmuş ve tarım dışı olan tarım arazisinin adına tescil edildiği, oysa bu hususta talebinin olduğu, talepleri dikkate alınmadan ... ve ...parsellerin... parsel olarak 3. şahıslara verildiği, meradan açılan tarım dışı alanın ise... parsel olarak adına tescil edildiği, tescil ile oluşan tapuların tescilden sonra kendisine bildirilmediği, Aralık 2023 tarihinde başvurusu üzerine bilgilendirildiği, tapuların ise muhtarlığa gönderildiğinin sözlü olarak bildirildiği, elinde bulunan verimli araziler alınarak onun yerine Hazineye kayıtlı taşlık ve verimsiz olan arazi ile elinde bulunan arazi birleştirilerek haksızlığa ve zarara uğratıldığı, iki kardeş arasına kendileri ile hasım olan birden fazla kişiler yerleştirilerek yeni anlaşmazlıkların doğumuna sebebiyet verildiği, usul ve hukuka aykırı işlem tesis edildiğinden kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır. 07/02/2019 tarih ve 30679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin ''Parsellerin yeniden düzenlenmesi'' başlıklı 16. maddesinde,"(1) Proje idaresi tarafından proje alanının yeniden düzenlenmesi aşağıda belirtilen hususlara uygun olarak yapılır veya yaptırılır. a) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsel değer sayılarından azami yüzde on ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilmeye çalışılır. b) Uygulamaya tabi parseller üzerinde zemine bağlı hakların varlığı halinde söz konusu parseller, hak lehtarlarının görüşü doğrultusunda parselasyon işlemine tabi tutulur.(....) düzenlemesine yer verilmiştir. Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,...parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi,...., düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, ilk toplulaştırma işleminde davacıya 19.760,25 m² alanlı tarla vasıflı ... ada ... nolu parselin müstakil olarak tahsis edildiği, ilk toplulaştırma işleminin dava konusu edilen parsellere ilişkin kısmının Mahkeme kararı ile iptal edildiği, 34.572,66 m² alanlı ... ada ... parselin ikinci toplulaştırma öncesinde davacı tarafından satın alındığı, ... ada ... parsel ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda yapılan ikinci toplulaştırma işleminin anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada ikinci toplulaştırma işleminin dava konusu parseller yönünden toplulaştırma amaç ve ilkeleri ile hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, Mahkemesince davanın reddine ilişkin karara yönelik istinaf isteminin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Dosyada, ilk toplulaştırma işleminde davacıya 19.760,25 m² alanlı tarla vasıflı ... ada ... nolu parselin müstakil olarak tahsis edildiği, davacı adına oluşturulan bu parselin önceki kök parselleri üzerinde oluşturulmadığı, davacının bu hususta bir itirazının da bulunmadığı, ilk toplulaştırma işleminden sonra maliki olduğu ... ada ... parsel bitişiğindeki 34.572,66 m² alanlı ... ada ... parselin de davacı tarafından satın alındığı ve iki parsel birleştirilerek bir bütün halinde kullanılmaya başlandığı, davacının ... ada ... ve ... nolu parsellerde toplam 54.332,91 m²'lik alanın sahibi olduğu, davacının kardeşi ... 'in de ilk toplulaştırma işleminden sonra 11.663,04 m² alanlı ... ada ... nolu parselin 7.106,32 m² 'lik hissesini satın alarak anılan parselde hissedar olduğu anlaşılmıştır. İlk toplulaştırma işleminin davacının (dava dışı üçüncü kişi) taşınmazlarının da bulunduğu alanda yapılan kısmının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...; K:... sayılı kararı ile ... tarih ve ... yevmiye numarası ile tapuya tescil edilen ilk toplulaştırma işleminin anılan parsellere ilişkin kısmının iptal edildiği, iptale ilişkin Mahkeme kararının yerine getirilmesi amacıyla davalı idare tarafından dava konusu taşınmazları da kapsayan alanda ... tarih ve ... yevmiye numarası ile tapuya tescil edilen ikinci toplulaştırma işleminin yapıldığı, ilk toplulaştırma işleminde ... nolu olarak belirlenen imar adasının ... nolu imar adası olarak belirlendiği, adanın dış sınırlarının her iki toplulaştırma işleminde de değişmediği, davacının ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı dilekçeler ile ikinci toplulaştırma işleminden önce ... ada ... ve ... parselin eski yerlerinde kalmasını talep ettiği ancak ikinci toplulaştırma işlemi sonucunda ... ada ... ve ... parsel birleştirilerek Doğu sınırı Batıya ötelenerek davacı adına 54.268,67 m² alanlı ... ada ... parselin müstakil olarak tahsis edildiği anlaşılmaktadır. Burada, dava konusu toplulaştırma işlemi sonucu elde edilen...... ada ..., ..., ... nolu parseller ile eski ... ada ..., ..., ..., ... nolu parsellerin toprak özelliklerinin ve sınıflarının yaklaşık olarak birbirlerine denk olduğu, tarımsal verim açısından birbirlerine eşdeğer olduğu, mahkeme kararının yerine getirilmesi sonucunda parsel sınırlarında ve mülkiyet dağılımında değişim olmasının kaçınılmaz olduğu belirtilmiş ise de; ilk yapılan toplulaştırma işleminde ... ada ... parselin kök kadastro parselleri üzerinde oluşturulmadığı, ... ada ... parselin davacının hissedar olmadığı... nolu kadastral parseli üzerinde oluşturulmuş olsa da burada dava konusunun ikinci toplulaştırma işlemi olduğu, Mahkeme kararının uygulanmasına ilişkin davacıya parsellerinin bütün halinde olduğu gibi bırakılmasına engel teşkil edecek teknik bir zorunluluğun ortaya konulamadığı, davacıya ait ... ada ... ve ... nolu parsellerinin olduğu alanda kalmak ve ... ada ... parselde hissedar olan kardeşi ile sınırdaş olma isteğini toplulaştırma çalışmaları devam ederken dilekçeklerle beyan ettiği ancak talebinin dikkate alınmadığı, "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde "maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması" ilkesi kapsamında davacının mülkiyetinin yerinde korunması gerektiği sonucuna ulaşıldığından dava konusu parselleri kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsellere ilişkin kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 05/02/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.