Danıştay 4. Daire 2025/3100 E. 2025/7057 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/3100 Karar No : 2025/7057

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda bulunan akaryakıt ve LPG istasyonuna ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E-... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı işlemi ile işyerinin faaliyetten menine dair ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümeni kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... parsel sayılı taşınmazda bulunan işletmenin; Ödemiş Belediye Başkanlığınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 17/10/2006 tarihli Lpg Otogaz Bayilik Lisansı uyarınca faaliyette bulunmakta iken; davacı şirketin 15/08/2023 tarihli dilekçeyle "oto yıkama" faaliyetinin de ruhsata ilave edilmesi talebinde bulunduğu; anılan başvuru üzerine yerinde yapılan incelemede, faaliyet gösterilen alanın 24/02/2017 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Ödemiş İlave Revizyon İmar planında "Ticaret-Konut Alanı", "Yüksek Yoğunluklu Mesken Konut Alanı" ve "Genel Otopark" kullanımında kaldığı; davacıya ait “Akaryakıt ve LPG İstasyonunun 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planına işlenmesine ilişkin imar planı değişikliğinin Ödemiş Belediyesinin ... tarih ve ... sayılı Meclis Kararıyla onandığı görülmekle o tarihte 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planının bulunup bulunmadığının Ödemiş Belediye Başkanlığından sorulması üzerine verilen ... tarih ve E-... sayılı cevapta: “Yapılan incelemede ... Mahallesi, ... ada ... parsel numaralı taşınmazın Belediye Meclisimizin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/1.000 ölçekli uygulama planında “Akaryakıt ve LPG İstasyonu' olarak belirlendiği ancak 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planının bulunmadığının" ve davacının işletmesinin 500 metre mesafesinde ... tarih ve ... sayılı GSM ruhsatı ile faaliyet gösteren ... Akaryakıt İstasyonunun bulunduğunun belirtilmesi üzerine dava konusu işlemlerin tesis edildiği; 13/07/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 80. maddesinde açıkça akaryakıt istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planlarına işlenmesi gerektiğinin düzenlendiği, o tarihte davacının faaliyet gösterdiği alanda 1/5000'lik plan hükmü bulunmaması ve İzmir Büyükşehir mücavir alanın dışında kalıyor olması sebebiyle her ne kadar davacı adına düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mevzuatına uygun düzenlenmiş ise de; 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliğinin iki akaryakıt ve LPG istasyonu arasında bulunması gereken mesafeye ilişkin amir hükmü karşısında davacının kazanılmış hakkından söz edilmeyeceği dikkate alındığında dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararda yer verilen "... tarih ve ... sayılı Ödemiş Belediye Encümeni kararı" ifadesinin, "... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümeni kararı" olarak düzeltilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun, düzeltme yapılması suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, gerekli izin ve ruhsatların 6360 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki yetkili Belediyeden usulüne göre almış olduğu ve kazanılmış hakkının bulunduğu, bu hakkının sonradan ortadan kaldırılamayacağı gibi bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : 17/06/1989 tarih ve 20198 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun'un 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler, "a) Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri, b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler, c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde; ca) 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, cb) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları." olarak hükme bağlanmıştır. 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Birinci Kısmının Ortak Hükümler alt başlıklı İkinci Bölümünde yer alan "İşyerlerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında, "İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır" düzenlemesine yer verilmiştir. 23/07/2004 tarih ve 25531 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun, 7. maddesinin, (1/d) bendinde büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek işyerlerine ruhsat vermek ve denetlemek görevi büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış iken; aynı maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde sıhhî işyerlerini, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek, ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır; 28. maddesinde, Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmış; 13/07/2005 tarih ve 25874 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 80. maddesinde, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmüne yer verilmiştir. 06/12/2012 tarih ve 28489 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un, "Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi" başlıklı 1. maddesinin 2. fıkrasıyla İzmir büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları olarak belirlenmiş ve "Yürürlük" başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde anılan maddenin "ilk mahalli idareler genel seçiminde" yürürlüğe gireceği hükmü uyarınca 30 Mart 2014 yerel seçimlerinin ardından Ödemiş ilçesi, büyükşehir ilçe belediyesi statüsü kazanmıştır. Dosyanın incelemesinden, İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazdaki işletme için Ödemiş Belediye Başkanlığınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E-... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı işlemi ile işyerinin faaliyetten menine dair ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümeni kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İdare Hukukunun temel prensiplerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca; yasada aksine bir düzenleme bulunmadıkça, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul koşullarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanması zorunludur. Buna göre; 11/10/2006 tarihinde yetkili makam olan Ödemiş Belediye Başkanlığından usulüne uygun olarak alınmış olan ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının; yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca yine Ödemiş Belediye Başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından iptal edilmesi (geri alınması) gerekirken, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ruhsatın iptaline ilişkin işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gibi anılan işleme dayanılarak işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin de hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından; aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/12/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY (X) : Dosyanın incelenmesinden; İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazdaki işletme için, ruhsat başvurusu tarihinde (11/10/2006) "yetkili idare" olan Ödemiş Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte "yetkili idare" olan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle iptali ve işyerinin faaliyetten menine dair ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümeni kararının iptalleri istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; yetkili idare, "...büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye.." olarak işaret edilmiştir. Karar metninde yer verilen 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 80. maddesinde yer alan "Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmü uyarınca niteliği gereği 2. sınıf gayrı sıhhi işyeri olan akaryakıt istasyonları yönünden, "yetkili" idarenin; dava konusu işleme esas işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği 11/10/2006 tarihinde Ödemiş Belediyesi olmasına karşın; dava konusu işlemlerin tesis edildiği, 06/06/2024 ve 13/06/2024 tarihlerinde Kanun'un açık hükmü karşısında İzmir Büyükşehir Belediyesi haline gelmiştir. Bu durumda, yetki ve usulde paralellik ilkesinin ihlal edildiğinden bahsedilemeyeceği, nitekim anılan ilke yönünden tipiklik (yetkisiz makamca veya usulüne aykırı işlem tesisi) koşulunun oluşmadığı sonucuna ulaşıldığından; temyiz incelemesinin işin esasına girilerek yapılması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.