Danıştay 4. Daire 2025/2381 E. 2025/6959 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/2381 Karar No : 2025/6959

TEMYİZ EDEN TARAFLAR :...Mirasçılarıı 1- ... 4- ... 2- ... 5- ... 3- ... 6- ... VEKİLİ : Av. ...

2- ...Genel Müdürlüğü VEKİLİ : ...

İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 04/05/2012 tarih ve 28282 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 16/03/2012 tarih ve 2012/2976 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Kayseri Bahçelik 3. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Kayseri ili, Develi ilçesi, ... mahallesinde yer alan davacıya ait taşınmazlar yönünden yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Kayseri İli, Develi İlçesi, ... Mahallesinde yer alan 2349 adet kadastro parseline 169245 kişinin malik olduğu, her malikin her kadastro parselinde hisse sahibi olduğu, davacının da söz konusu kadastro parsellerine diğer maliklerle birlikte hissedar olduğu, ... ada ... parsel ile ... ada ... parselin davacı adına tescil edildiği, sulu tarım alanında oluşturulan ... ada ... parsel ( eski ... ada, ... parsel) sayılı taşınmazın eşdeğer bir yerden ve eşdeğer özellikli bir alandan tahsis edildiği, toplulaştırmasının amacına, dağıtım ilke ve esaslarına uygun olarak yapıldığı, kuru tarım yapılan bölgeden tahsis edilen ... ada ... parselin (eski ... ada ... parselin) ise konum ve verimlilik esasları bakımından eşdeğer olmadığı, yapılan arazi toplulaştırması işleminin uyuşmazlık konusu taşınmaz yönünden arazi toplulaştırmasının amacına, toplulaştırma ilke ve kurallarına uygun olarak yapılmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel yönünden iptaline, ... ada ... parsel yönünden ise reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : ... Mahallesinde tahsis edilen ... ada ... parselin yerleşim yerine çok uzak olduğu, bu parselin ırmak kenarında olmaması nedeniyle sadece kanaldan sulanabileceği, bununda taşınmazın kalitesini ve değerini düşürdüğü, fiilen kullanılan araziler üzerinde çok sayıda muhtesat olduğu, bu hususun dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Taraflarca temyiz dilekçelerinde öne sürülen hususlar, temyize konu Kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından taraflar temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir. 07/02/2019 tarihli ve 30679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin, ''Arazi derecelendirmesi '' başlıklı 11. maddesinde, '' (1) Arazi toplulaştırması için ihtiyaç duyulan toprak etüt ve analizleri, arazi toplulaştırmasını yürüten DSİ veya proje idaresi tarafından yapılır veya yaptırılır.(2) Arazi derecelendirmesi, arazi derecelendirme komisyonu tarafından toplulaştırma alanında bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile devlete ait arazilerin yerine aynı değerde yeni arazi verilebilmesi amacıyla proje birimince yapılır veya yaptırılır.(3) Arazi derecelendirmesinde; toprağın kalıcı ve değişken özelliklerini belirleyen toprak etütleri, arazinin yerleşim yerlerine veya işletme merkezlerine uzaklığı ile arazinin diğer özellikleri göz önüne alınarak konum ile büyüklüğünün değişimine esas olacak derecelendirme katsayıları belirlenir. Belirlenen katsayılar, kadastral parsellerin düzenlemeye giren alanları ile çarpılarak ilgili parsellere ait parsel değer sayıları elde edilir. Hesaplanan bu değerler parselasyon planlaması esnasında oluşacak yeni parsellerin bulunacağı yerin endekslerine bölünerek yeni parsel alanları belirlenir.(4) Derecelendirmede, arazi üzerindeki sabit tesisler dikkate alınmaz.(5) Toplulaştırma sahasında, dere yatağı, kanal, yol ve ark yerleri gibi ıslah edilerek parselasyon planına dâhil edilmesi düşünülen alanlar ile ilgili derecelendirme işlemleri, o yeri çevreleyen toprak sınıfları göz önünde bulundurularak yapılır.(6) Malikleri bilgilendirmede kolaylık sağlamak amacıyla arazi derecelendirme haritaları proje birimince uygun görülen ölçekte hazırlanır veya hazırlattırılır. (7) Toprak etüt haritaları, DSİ tarafından Arazi Toplulaştırma Alanlarında Toprak Etüt ve Derecelendirme Teknik Talimatı esas alınarak hazırlanır. (8) Parsel endeksi hesaplanırken toprak endeks puanı % 60, konum ve diğer özelliklere ilişkin puan % 40 oranında uygulanır. Birbirine yakın parsel endeks puanlarını içeren arazi grupları derecelendirme komisyonunca birleştirilebilir. (9) Arazi derecelendirme komisyonu tarafından denklik dönüşüm katsayıları tespit edilir, arazi derecelendirme haritası üretilir ve komisyon üyelerince onaylanır.'' düzenlemesi yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden; toplulaştırma kapsamına alınan Kayseri İli, Develi İlçesi, ... Mahallesinde yer alan 2349 adet kadastro parseline 169245 kişinin malik olduğu, her malikin her kadastro parselinde hisse sahibi olduğu, davalı idare tarafından hisse oranlarına göre maliklere sulu ve susuz parsellerden hisse planlaması yapıldığı, davacıların murisine sulu parsel olarak 18.090,20 m2 büyüklüğündeki ... ada ... parselin ve susuz parsel olarak 78.680,61 m2 büyüklüğündeki ile ... ada ... parselin tahsis edildiği anlaşılmaktadır. 20/07/2020 tarihinde mütevaffa ... tarafından açılan işbu dava, Kayseri ili, Develi İlçesi, ... Mahallesinde bulunan taşınmazları kapsayan alanda arazi yüz ölçümünün yanlış hesaplandığından bahisle açılmış olup, ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E..., K... sayılı kararı ile toplulaştırma projesinin henüz tamamlanmadığından bahisle incelenmeksizin reddedilmiş, bahse konu karara karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararı ise Danıştay Onuncu Dairesi'nin 26/10/2022 tarih ve E.2021/7605, K.2022/4683 sayılı kararı ile esastan incelenmek üzere bozulmuştur. Bu esnada, dosyada henüz bozma kararı verilmeden evvel, 18/10/2021 tarihinde yine ... tarafından, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün sınırları belirleme işleminin tamamlandığı kendisine tahsis edilecek olan ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel yönünden toplulaştırma işleminin iptal edilmesi gerektiğinden bahisle ... İdare Mahkemesi' nin ... sayılı dosyası üzerinden yeni bir dava açılmış, bahse konu davada dosyaya sunulan 11/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda; ...'nın murisi olan ...'nın Kayseri İli, Develi İlçesi, Kılıçkaya Mahallesindeki hisse oranının 94.218,30 m2 olduğu, bunun karşılığında davacıya sulu parsel olarak 18.090,20 m2 (... ada ... parsel), susuz parsel olarak 98.379,87 m2 (... ada ... parsel) olmak üzere toplam 116.470,07 m2 büyüklüğünde parsel tahsis edildiği, ... ada ... nolu parsel bakımında eşdeğerlik sağlandığı, kuru tarım arazisi olan ... ada ... nolu parselin ise dağ eteğinde taşlık ve verimsiz bir parsel olduğu ve köyün en uzak noktasında bulunduğu tespitlerine yer verilmiş olup, söz konusu rapor doğrultusunda ...İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E..., K... sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, söz konusu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi'nin ... tarih ve E..., K... sayılı kararı, Danıştay Dördüncü Dairesi'nin 14/04/2025 tarih ve E.2023/10876, K.2025/2262 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir. Danıştay Onuncu Dairesi'nin 26/10/2022 tarih ve E.2021/7605, K.2022/4683 sayılı kararı ile esastan incelenmek üzere bozulan (görülmekte olan) davada ise dosya esastan incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gitmiş, davacının ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel numaraları değişmiş, son durumda davacıya ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel tahsis edilmiş olduğundan, mahkemece bu parsellerin incelemesi yapılmıştır. Davacıya tahsis edilen ... ada ... parsel ve ... ada ... parseller yönünden dosyaya sunulan 07/03/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda; ...'nın murisi olan ...'nın Kayseri İli, Develi İlçesi, ... Mahallesindeki hisse oranının (davacı vekili tarafından dava edilen 33 adet parsel olduğu belirtilmiş) 142.486,33 m2 olduğu, bunun karşılığında davacıya sulu parsel olarak 18.090,20 m2 (... ada ... parsel), susuz parsel olarak 78.680,61 m2 (... ada ... parsel) olmak üzere toplam 96.770,81 m2 büyüklüğünde parsel tahsis edildiği ayrıca davacının önceki parsellerinin ortalama endeks değerinin kuru alanlar için 0,67 ve sulu alanlar için 0,83 olduğu, davacıya tahsis edilen 78.680,61 m2 büyüklüğündeki ... ada ... parselin 0,50 ve 18.090,20 m2 büyüklüğündeki ... ada ... parselin 0,77 endeks değerine sahip olduğu belirtilmektedir. Bu durumda ; ... İdare Mahkemesi'nin E... sayılı dosyasına sunulan 11/01/2022 tarihli rapordaki ...'nın hisse oranı ile işbu dosyaya sunulan 07/03/2024 tarihli ek bilirkişi raporundaki hisse oranının uyuşmamaktadır. İlkinde ...'nın hisse oranının 94.218,30 m2 olduğu belirtilmesine karşılık, ikincisinde aynı kişinin hisse oranının 142.486,33 m2 olduğu belirtilmektedir. Kayseri İli, Develi İlçesi, Kılıçkaya Mahallesinde yer alan 2349 adet kadastro parseline 169245 kişinin malik olduğu, her malikin her kadastro parselinde hisse sahibi olduğu anlaşıldığından öncelikle davacının hissesine düşen miktarın net olarak tespit edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, davacının toplam hissesi 142.486,33 m2 ise, önceki parsellerinin ortalama endeks değeri kuru alanlar için 0,67 ve sulu alanlar için 0,83 olduğu, davacıya toplulaştırma işlemleri neticesinde tahsis edilen kuru parselin endeks değerinin 0,50 ve sulu parselin endeks değerinin 0,77 olduğu yani davacıya daha düşük endeks değeri olan parseller tahsis edilmiş olduğu dikkate alındığında, davacının 142.486,83 m2 olan parsel büyüklüğünün artması gerekirken davacıya toplam 96.770,81 m2 alan tahsis edilerek parseli küçültülmüş olup, raporda bu küçülmenin gerekçesi de ortaya konulmamıştır. Davacıların babası olan ...'nın görülmekte olan davayı babasının hisse payının yanlış hesaplandığı iddiasıyla açtığı dikkate alındığında, yeni bir rapor alınmak suretiyle Kayseri ili, Develi ilçesi, ... mahallesindeki hisse miktarının net olarak tespit edilmesinden sonra, taşınmazların endeks değerleri farklılığından kaynaklanan hesaplamaların doğru olarak uygulanıp uygulanmadığı, arazi derecelendirmesi denklik işlemlerinde hata olup olmadığı tespit edildikten sonra karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.