Danıştay · 4. Daire

Danıştay 4. Daire 2024/2006 E. 2025/4293 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
4. Daire
Esas No
2024/2006
Karar No
2025/4293
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/2006 Karar No : 2025/4293

TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Bursa İli, İnegöl ilçesinde tekstil sektöründe faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, geçmiş yıllardaki İMÇK kararları ile tekstil sektöründe faaliyet gösteren (pamuklu, polyester, viskon vb. tüm iplik ve kumaş türleri) ve ısı yararak emisyon çıkışı sağlayan tüm makina (ram, ramöz, baskı, fikse, apre, gaze, vb.) bacalarından havaya atılan yağ buharı kirletici emisyonların kapasitesi göre planlanarak monte edilmiş filtrelerden geçirilmesine karar verilmiş olup bu kapsamda; bacadan yağ buharı atımı için sınır değerinin 15mg/m3 olarak belirlenmesine, İl Mahalli Çevre Kurulu kararı tarihi itibarıyla, filtresi kurulu tesisler için ise 31/05/2022 tarihine kadar bacadan yağ buharı atımı için sınır değerinin 50mg/m3 olarak sınır değerinin sağlanmasına, İl Mahalli Çevre Kurulu tarihi itibarıyla filtresi kurulu mevcut bu işletmelerde İl Müdürlüğünce ani, planlı veya şikâyet gereği yapılacak olan ilk ölçümde yağ buharı sınırının 50mg/m3'ün üzerine çıkması durumunda bir defaya mahsus işletmenin düzeltici faaliyet için termin sunması ve her surette 31/05/2022 tarihinden önce 50mg/m3, bu tarihten sonra ise 15mg/m3 sınır değerinin sağlanmasına, filtre yerimi için ayrı bir raporlamaya gerek kalmaksızın bacadan atık yağ buharı amaçlı yapılan emisyon ölçüm raporlarının İl Müdürlüğünce incelenerek uygun olanların onaylanmasına ilişkin... tarih ve ... sayılı İl Mahalli Çevre Kurulu kararının (1) numaralı başlığı altında düzenlenen kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, dava konusu işlemden önce tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararıyla, tekstil sektöründe faaliyet gösteren ve özellikle polyester kumaş (ya da polyester içerikli diğer kumaş türlerini) kullanarak ön fikse ve/veya fikse yapan RAM makinelerinden kaynaklı koku emisyonlarının engellenmesi için bu makinelere ait bacalara elektrostatik ve/veya benzeri koku giderici, alıcı bir filtre sistemi kurulması için bu işletmelere 01/01/2018 tarihine kadar süre verilmesine karar verildiği, akabinde, Mahalli Çevre Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, Uludağ Üniversitesince kurulacak sistemin maliyetleri düşürebilmesi ve toplam maliyetle ilgili fizibilite çalışmasını yaparak bahse konu filtre sistemlerinin kurulması için 01/01/2019 tarihine kadar süre verilmesine karar verildiği, diğer taraftan, 2018 Aralık Ayında Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, Uludağ Üniversitesi, Bursa Valiliği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre İl Müdürlüğü ortaklığında ''Bursa Tekstil Sektörüne Yönelik Koku Giderici Filtre Sistemlerinin Yatırım, İşletme ve Yerli Üretilebilirlik Açısından Değerlendirmesi'' konulu fizibilite raporu düzenlendiği ve anılan raporda; ihtiyaç, teknik sistem (maliyet vs.) ve ekonomik analiz yapıldığı görülmektedir. Davalı idarece, Bursa ilinde tekstil sektöründe faaliyet gösteren ve özellikle polyester kumaş kullanarak ön fikse ve/veya fikse yapan RAM makinalarından kaynaklı koku emisyonlarının engellenmesi için bu makinalara ait bacalara elektrostatik ve/veya koku giderici, alıcı bir filtre sistemi kurulması tedbiri uygulanarak bu makinalardan atmosfere yayılan kötü koku emisyonunun azaltılması amacıyla davalı idarece çeşitli tarihlerde işlemler tesis edildiği anlaşılmaktadır. Öte yandan, Mahkemenin 24/02/2023 tarihli ara kararıyla dava konusu işlemde belirtilen sınır değerlerin ne şekilde belirlendiğinin sorulması üzerine gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; "İMÇK kararları ile konulan filtrelerin bacalardaki atık yağları tutup tutamadığının tespitinin sadece bacadaki yağ buharının ölçümleriyle tespit edilebileceği, böyle bir durumda Dünyada tespiti ve sınırı olmayan bir kirleticiye sınır değeri koymanın kolay olmadığı, piyasada ölçümlerde 700 mg/m3 değerlerine çıkan bacadaki atık yağların tutulumlarında en başarılı filtrelerin elektrostatik ve sulu filtreler olduğunun görüldüğü, sulu sistem filtrelerde yapılan çalışmalarda 10-14 mgr sınır değerlerine ulaşıldığı, yine elektrostatik filtrelerde ise daha başarılı olarak 5 mg/m3 sınır değerlerine kadar başarı sağlandığı, dolayısıyla tek bir filtre tipine piyasının mecbur bırakılmaması rekabet şartlarının bozulmaması ve görsel anlamda da elektrostatik filtreder için görüntünün kesilebildiği bir değer olan 15 mgr/m3 sınır değerinin belirlenmesinin uygun görüldüğü, filtre sistemlerinin gelişlirilmesi ile zaman içerisinde bu sınır değerin daha aşağılara çekilerek öncelikle canlıların bu yağ buharını soluması ve toprağın ve dolayısıyla yetiştirilen ürünlerin korunmasının sağlanacağı" hususlarına yer verildiği görülmektedir. Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler bir bütün halinde değerlendirildiğinde; Bursa İlinin yüksek kirlilik potansiyeli bulunan iller arasında yer alması, vatandaşlardan gelen şikayetler üzerine yapılan incelemeler sonucunda kötü koku emisyonunun tekstil sektöründe faaliyet gösteren ve polyester kumaş kullanarak ön-fikse veya fikse yapan RAM makinelerinden atmosfere salınan yağ buharından kaynaklandığının anlaşılması, konuyla ilgili çeşitli yöntemlerin karşılaştırılması sonucunda bacadan yağ buharının ölçümünün en güvenilir metod olduğunun idarece değerlendirilmesi, buna göre yağ buharının kontrolsüz olarak atmosfere verilmesinin önlenmesi suretiyle kötü koku emisyonunun da azaltılacağının öngörülmüş olması hususları birlikte ele alındığında, Yönetmelik uyarınca İl Mahalli Çevre Kurulunca ildeki çevre kirliliğine neden olabilecek önlemlerin alınması görevinin yerine getirilmesi kapsamında ve Bursa İli'nde hava kirliliğinin limit değerlerinin aşılması üzerine insan ve hayvan sağlığı ile doğanın korunması amacıyla polyester kumaş (ya da polyester içerikli diğer kumaş türlerini) kullanarak ön fikse ve/veya fikse yapan RAM makinelerine ait bacalara elektrostatik ve/veya benzeri koku giderici, alıcı bir filtre sistemi kurulmasının zorunlu hale getirildiği yönünde hareket edildiği, sonrasında dava konusu işlemle de bacadan yağ buharı atımı için sınır değerinin 15mg/m3 olarak belirlendiği, İl Mahalli Çevre Kurulu kararı tarihi itibariyle, filtresi kurulu tesisler için ise 31.05.2022 tarihine kadar bacadan yağ buharı atımı için sınır değerinin 50mg/m3 olarak sınır değerinin sağlanmasının kararlaştırıldığı, böylece filtre sistemi yönünden daha önce alınan İl Mahalli Çevre Kurulu kararlarının da uygulanması suretiyle filtre kullanan ve kullanmayan kirleticiler yönünden atmosfere yayılan yağ buharı miktarına ilişkin sınır değerler belirlendiği görülmektedir. Bu durumda, Yönetmelik uyarınca İl Mahalli Çevre Kurulunca ildeki çevre kirliliğine neden olabilecek önlemlerin alınması görevinin yerine getirildiği, filtre kullanımı zorunluluğu getirilmesine ilişkin tesis edilen işlemlere karşı açılan davalar neticesinde davaların reddine karar verildiği ve filtre kullanan ve kullanmayan kirleticiler yönünden atmosfere yayılan yağ buharı miktarına ilişkin olarak idarece piyasa ölçümleri sonucu yapılan çalışmalara göre belirlenen sınır değerlerin bilimsel metotlara ya da kamu yararına aykırı ve ölçüsüz olduğundan bahsedilemeyeceği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesine aykırı olduğu, nitekim filtre kurulması ve bunlara ilişkin yapılması gereken ölçümler hususunda kesin bir karara varılamadığı, filtre kurumlarına ilişkin farklı kararlar nedeniyle makinelerin niteliğinin tamamen değiştirildiği, bu durumun Bursa İli tekstil sektörü için zaman ve mali kayıplar oluşturması nedeniyle eşitsizliğe yol açtığı, ürün ve makine nitelikleri araştırılarak hangi ürün için hangi filtre kullanılacağı hususunda araştırma yapılmadığı, bir başka ifadeyle, davalı idare tarafından fabrikalarda kurulması istenilen filtre sistemlerine ilişkin olarak zamanlama, maliyet, fizibilite çalışmasının yapılmadığı, alınan kararların bu haliyle ağır külfetle yüklediğinden gelir ve kapasite azalmasına sebebiyet vermesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edilmesine yol açtığı, eksik olan ve somut veriler içermeyen raporun fizibilite çalışması olarak değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, nitekim filtrelerin yerli üretiminin olmaması ve maliyetin yüksek olması nedeniyle konunun kesin çözüme kavuşturulamadığı, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun Ek 6. maddesinde yer verilen tedbire ilişkin hükümler ile sınırsız, belirsiz ve geniş bir alanın idarenin takdirine bırakılmasının hukuka aykırı olduğu, dava konusu kararın ölçülülük ilkesine aykırı olduğundan mülkiyet hakkının ihlal edildiği ve çalışma hakkının ihlal edildiği, filtre sistemi kurulması yalnızca Bursa ve Tekirdağ illeri bakımından uygulandığından bu yönüyle eşitlik ilkesine aykırı olduğu, dava konusu işlem tesis edilirken gerekçesinin gösterilmediği belirtilerek, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 06/06/2008 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği" ile bu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik yayımlanan "2013/37 sayılı Genelge" kapsamında Bursa İlinin, yüksek kirlilik potansiyeli bulunan iller arasında yer alması nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği, tekstil boyahanesi sayısının 200'ün üzerinde, Çevre ve İzin Lisans sistemine kayıtlı tekstil işletmelerinin baca sayısının da 3500'ün üzerinde olduğu düşünüldüğünde, sanayi sektörü içinde özellikle tekstil endüstrisinin hava kirliliğine katkısının önemli düzeyde olduğunun görüldüğü, sektörde genel olarak yapılan incelemeler neticesinde dava konusu işlemin tesis edildiği ve işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin reddine, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 07/07/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

Atıf: Danıştay 4. Daire, E. 2024/2006, K. 2025/4293, T. 07.07.2025, www.arakarar.com/karar/danistay-4-daire-2024-2006-e-2025-4293-k-5071101dd1ca