Danıştay 2. Daire 2023/5578 E. 2025/6256 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/5578 Karar No : 2025/6256

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:...., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığında sözleşmeli subay adayı olan davacı tarafından, yeterlilik sınavında başarısız sayılması sebebiyle eğitim kurumundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığının ... günlü, ... sayılı işleminin, Eğitim Merkezi Komutanlığı Yönetim Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanı olur işleminin iptali ile ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren statü dışında geçirdiği sürede yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte (SGK ve OYAK prim/aidatlarının yasal faiziyle birlikte bu kurumlara gönderilmesi kaydıyla) ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: .... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, yeterlilik sınavı kapsamında 10/08/2021 tarihinde sözlü sınava tabi tutulduğu, bu sınavda komisyon üyelerince 100 tam puan üzerinden davacıya her bir komisyon üyesi tarafından 30, 30, 30 puan takdir edildiği ve davacının sözlü sınav ortalamasının 30 puan olarak belirlendiği görülmekte ise de; davacının Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığında sözleşmeli jandarma subay adayı olarak eğitim görmesi nedeniyle sınav komisyonunun asker üyelerinin muvazzaf subay rütbesinde bulunan üyelerden teşekkül ettirilmesinin hizmetin gereği olduğu, ancak davacının sözlü sınavının Jandarma Astsubay Kıdemli Başçavuş rütbesindeki üyenin katılımıyla yapıldığı, bu durumda subay adayı olan davacıyı sözlü sınava tabi tutan komisyonun asker üyelerinin de subay rütbesinde bulunması gerektiği hususu dikkate alınmadan oluşturulan komisyon tarafından yapılan sözlü sınav sonucunda aldığı puan değerlendirilmek suretiyle başarısız sayılarak Eğitim Merkeziyle ilişiğinin kesilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, diğer taraftan, yeterlilik sınavının bir bölümü olan sözlü sınav sırasında davacıya önceden hazırlanmış ve davacı tarafından kura ile belirlenen (sırasıyla) 16, 28 ve 51 numaralı soruların sorulduğu, mülakat tutanağında, davacının genel olarak soruları doğru cevaplayamadığı yönünde bilgiler yer almakla birlikte, mesleki bilgi ve uygulama düzeyi kriteri için 40 puan üzerinden başkan ve 2 üye tarafından 5'er puan, konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü kriteri için 20 puan üzerinden, başkan ve 2 üye tarafından 5'er puan, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı kriteri için 20 puan üzerinden başkan ve 2 üye tarafından 10'ar puan, liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu kriteri için 20 puan üzerinden başkan ve 2 üye tarafından 10'ar puan verildiği, netice olarak; sözlü sınavda her bir kriter yönünden başkan ve üyelerin aynı notu takdir ettiği; her bir kriter yönünden bütün komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen tüm komisyon üyelerinin bütün kriterler yönünden aynı puanı takdir etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı, dolayısıyla sözlü sınav sonunda verilen not sebebiyle davacının yeterlilik sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu; öte yandan, işbu Mahkeme kararının, davacının yeterlilik sınavda başarılı olduğuna ilişkin bir sonuç doğurmaya yönelik olmadığı, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden yapılacak sözlü sınav sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve yeterlilik puanına göre davacı hakkında işlem tesis edilmesine yönelik olduğu; bu nedenle, davacının dava konusu işlem sebebiyle yoksun kalındığı belirtilen parasal hakların ödenmesi talebine ilişkin bu aşmada karar verilmesine de olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline, davacının bu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Yönetmelikte ve Senato kararında belirtilen usullere uygun olarak yapılan yeterlilik sınavında başarısız olduğu anlaşılan davacının, Jandarma Sahil Güvenlik Akademisi Astsubay Eğitim Merkezinden ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde değerlendirme ile işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği; her ne kadar İdare Mahkemesince, subay aday olan davacının sözlü sınavının Jandarma Astsubay Kıdemli Başçavuş rütbesindeki üyenin katılımıyla yapıldığı hususu hukuka aykırılık sebebi olarak değerlendirilmiş ise de, 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 8. fıkrasında Jandarma hizmetleri sınıfından öğretim elemanı istihdam edilebileceğinin belirtildiği, davacının yeterlilik sınavında jüri üyesi olarak bulunan Jandarma personelinin anılan Kanun hükmü kapsamında Akademide istihdam edilen öğretim görevlisi olduğu, davacının henüz subay adayı olması karşısında söz konusu personelden daha üst bir görevde olmadığı hususları göz önüne alındığında, davacının katıldığı yeterlilik sınav komisyonunun oluşumunda mevzuata aykırılık görülmediği; yine İdare Mahkemesince sözlü sınavda komisyon başkan ve üyeleri tarafından davacıya aynı puanların takdir edilmesi hususu anılan yetkinin objektif olarak kullanılmadığı şeklinde değerlendirilmiş ise de, bu hususun tek başına idareye tanınan takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı yönünde kabulüne hukuken olanak bulunmadığı, zira benzer uyuşmazlıkta Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/02/2021 günlü, Y.D İtiraz No:2021/58 sayılı kararının da bu yönde olduğu, bu haliyle söz konusu sınavlara ilişkin tespit ve değerlendirmelerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı; davacının istinaf istemine gelince; dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu saptandığından, davacının bu işlem sebebiyle yoksun kaldığın parasal haktan söz edilemeyeceğinden, İdare Mahkemesi kararının, işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi gerektiği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına; davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; yeterlilik sınavı değerlendirme formunda dört ayrı kriter yönünden yapılan değerlendirmede, bütün komisyon üyeleri tarafından aynı puanın takdir edilmiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve takdir yetkisinin objektif kullanılmadığını gösterdiği, SUEM mezuniyet not ortalamasının 96,26 olduğu ve mesleki bilgi düzeyi yönünden objektif bir değerlendirme yapılmadığı, subay naspedilmemesi ile ilgili yetkinin İçişleri Bakanına ait olduğu, işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu, SUEM eğitimine başladığı dönemde yürürlükte olmayan ve iki yıllık eğitimini bitirmesine 4 ay kala yürürlüğe giren ve aleyhine olan Yönetmeliğe dayanılarak tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu, yürürlükteki Yönetmelikte Danıştay'ın tespit ettiği hukuka aykırılıkların giderilmediği, işlemin ölçülülük ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idare tarafından; yeterlilik sınavının usulüne uygun olduğu, mülakat komisyonu üyelerinin verdikleri notların aynı olmasının doğal olduğu, yeni Yönetmelikte Danıştay kararına uygun olarak düzenlemeler yapıldığı, işlemin tüm unsurları yönünden hukuka uygun olduğu, temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığında sözleşmeli subay adayı olan davacı tarafından, yeterlilik sınavında başarısız sayılması sebebiyle eğitim kurumundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali ile ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren statü dışında geçirdiği sürede yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte (SGK ve OYAK prim/aidatlarının yasal faiziyle birlikte bu kurumlara gönderilmesi kaydıyla) ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun "Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi" başlıklı 13/A maddesinde "...Akademi bünyesindeki tüm birimlerde öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla tamamlayanların subay ve astsubay nasbedilmeleri için Akademi tarafından yapılacak yeterlilik sınavında başarılı olması gerekmektedir. Yeterlilik sınavına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir... ... yapılan yeterlilik sınavından başarılı olamayanlar ise eğitim öncesi statülerine geri dönüş yaparlar." hükmüne yer verilmiştir. 30/04/2020 günlü, 31114 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Eğitim Merkezi Komutanlığı Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi bünyesinde teşkil edilen Eğitim Merkezi Komutanlığı sorumluluğunda öğrenci ve kursiyerlere verilecek eğitim ve öğretime ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmü, "Yeterlilik sınavı" başlıklı 25. maddesinde, "(1) Temel Kolluk Eğitimini başarı ile tamamlayan öğrenciler, subay veya astsubay olarak naspedilmeden önce yeterlilik sınavına tabi tutulur. Yeterlilik sınavı; sözlü, atış ve spor sınav aşamalarından oluşur. Yeterlilik sınavının uygulama yöntemi ve konu kapsamları Senato tarafından belirlenir ve öğrencilere tebliğ edilir. (2) Yıllık çalışma takviminde planlanan yeterlilik sınavının yerleri ve saatleri sınav tarihinden en az bir hafta önce ilan edilir. (3) Sınav, Temel Kolluk Eğitiminin tamamlanmasını müteakip en geç iki hafta içinde yapılır. (4) Sınav ile ilgili komisyonların kurulması, görevlendirme ve çalışma esasları Senato tarafından belirlenir. (5) Sınav komisyonu başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı sınavda görev alamazlar." hükmü, "Yeterlilik sınavının icrası" başlıklı 26. maddesinde, "(1) Senatoda alınan kararlar doğrultusunda tespit edilen alanların her biri için ayrı komisyonlar oluşturulur. Komisyonların sınavla ilgili usul ve esasları Senato tarafından belirlenir. (2) Sınav komisyonu tarafından yapılacak sözlü sınavda öğrenciler; a) Mesleki bilgi ve uygulama düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, hususları açısından yüz tam puan üzerinden değerlendirilirler. (3) Sözlü sınavlarda, soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanarak bastırılan sorular arasından öğrencilere soru kartı çektirilerek cevaplamaları istenir. Sınav komisyonu tarafından öğrenciye konu ile ilgili ilave sorular sorulabileceği gibi ilave uygulamalar da yaptırılabilir. (4) Sınav komisyonu üyeleri tarafından verilen puanlar ayrı ayrı puan değerlendirme karar formuna işlenir. Komisyon üyelerinin ayrı ayrı vermiş oldukları puanların aritmetik ortalaması alınarak öğrencilerin sınav puanı tespit edilir. (5) Yeterlilik sınavı başarı notu; sözlü sınav notunun %70’i, spor sınav notunun %15’i, atış sınav notunun %15’i alınarak belirlenir. Öğrencinin sınavda başarılı olabilmesi için yüz tam puan üzerinden en az altmış puan alması gerekir. Başarısız olan öğrencinin aldığı puan ve gerekçesi puan değerlendirme karar formuna işlenir. Sınav sonuçları Merkezi Sınav Komisyonuna bildirilir ve sınav sonuçları Merkezi Sınav Komisyonu tarafından ilan edilir. (6) Sınavda başarısız olan öğrenciler; subay veya astsubay naspedilmezler, akademik program kapsamında sertifika ve öğrenim belgeleri verilir ve kıta kaynaklı olanlar kıtalarına gönderilir, dış kaynaktan temin edilenlerin ise ilişiği kesilir. (7) Değerlendirme karar formları Akademi Başkanlığınca ilgili mevzuat çerçevesinde muhafaza edilir. (8) Sınav komisyonu kararlarına itirazlar değerlendirilmeye alınmaz." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık; Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığında subay adayı olan davacının, eğitim sonunda gerçekleştirilen yeterlilik sınavında başarısız olduğundan bahisle ilişiğinin kesilmesi işleminden kaynaklanmaktadır. Uyuşmazlığa konu yeterlilik sınavı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Eğitim Merkezi Komutanlığı Eğitim-Öğretim Yönetmeliği uyarınca yapılmış olup, anılan Yönetmeliğin 25. maddesinin 1. fırkasında yer alan "...Yeterlilik sınavı; sözlü, atış ve spor sınav aşamalarından oluşur. Yeterlilik sınavının uygulama yöntemi ve konu kapsamları Senato tarafından belirlenir ve öğrencilere tebliğ edilir." cümlelerinin ve 26. maddesinin 1, 2, 3, 5 ve 6. fıkralarının iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 13/11/2025 günlü, E:2023/3328, K:2025/5155 sayılı kararında yer alan "...Dava konusu düzenlemeler ile Senato tarafından belirleneceği öngörülen hususların, genel, objektif ve somut kriterler çerçevesinde belirlenmesi gerektiği, bu kapsamda anılan kuralların, hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkeleri çerçevesinde önceden öngörülebilir şekilde genel düzenleyici işlem olan yönetmelikle yapılmasının zorunlu olduğu, her yıl değiştirilmeye müsait şekilde Senato kararı ile belirleneceğinin öngörülmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır..." gerekçesiyle, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Eğitim Merkezi Komutanlığı Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasındaki "...Yeterlilik sınavının uygulama yöntemi ve konu kapsamları Senato tarafından belirlenir ve öğrencilere tebliğ edilir." hükmü ile 26. maddesinin 1. fıkrasının iptaline karar verilmiştir. Bu durumda, hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanarak iptaline karar verilen Yönetmelik hükümlerine dayalı olarak gerçekleştirilen yeterlilik sınavı sonucunda başarısız sayılma nedeniyle tesis edilen dava konusu ilişik kesme işleminde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların tazmini istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcının davacıya iadesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 25/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.