Danıştay 13. Daire 2025/1351 E. 2025/3627 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1351 Karar No:2025/3627

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Taşımacılık Yemek İnşaat Temizlik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) Genel Müdürlüğünün bağlı şirketi olan Turkish Petroleum International Anonim Şirketi'nce (TPIC) TPIC Mal ve Hizmet Alımı ile Yapım İşleri İhale Yönergesi'nin (Yönerge) 24. maddesi uyarınca açık ihale usulüyle 04/08/2022 tarihinde gerçekleştirilen ... referans numaralı "Batman Bölge Koca Yusuf-1 (TP1500) Kulesi İçin 12 Ay Süre İle 1 Adet 30 Ton Kapasiteli Operatörlü Vinç Kiralama Hizmeti Alımı" ihalesi uhdesinde kalan ve sözleşme imzalayan davacı şirketin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 10/10/2023 tarih ve 32335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu ihale üzerinde kalan davacı şirket ile 09/08/2022 tarihinde sözleşme imzalanmasının ardından işe başlanıldığı, iş sahasında yapılan denetime istinaden düzenlenen 17/03/2023 tarihli tutanakta, vinç operatörlerinin 24 saat çalışarak vardiya değişimi yaptığı ve defalarca uyarılmalarına rağmen iş güvenliği kurallarına uymadığı, 18/03/2023 tarihli tutanakta yine, vinç operatörlerinin 24 saat çalışarak vardiya değişimi yaptığı ve iş güvenliği kurallarına uymadığının kayıt altına alındığı, 19/03/2023 tarihli tutanakta operatör belgesi olmayan personelin vinci kullanmak istediği, iş güvenliği kurallarına aykırı olduğu için işin durdurulduğu bilgisine yer verildiği, 22/05/2023 tarihli tutanakta ise davacı şirketin 19/03/2023 tarihinde kuleden çıkış yaptığı ve sonrasında kuleye vinç tedariki sağlamadığının belirtildiği, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmeyenlerin ihalelere katılmaktan yasaklanacağı, uyuşmazlık konusu ihale sözleşmesinde yüklenicinin teknik şartnameye uygun olarak hizmet vermediğinin tespit edilmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği, bu durumda, dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davacı şirketin ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu ihaleye ait sözleşmenin 28.1.1 maddesinin (a) bendinde, yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi hâlinde, sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği, devamında ise (c) bendinde yüklenicinin teknik şartnameye uygun olarak hizmet vermediğinin tespit edilmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği düzenlemesine yer verildiği, 22/05/2023 tarihli tutanakta belirtilen "davacı tarafından kuleden çıkış yapıldığı ve vinç tedariki sağlamadığı" hususuna ilişkin tespitin, anılan Sözleşmenin 28. maddesine ilişkin olduğu, ilgili mevzuat uyarınca, söz konusu tespitten sonra ve sözleşmenin feshinden önce belirlenen noksanlıkların giderilmesi için en az 10 gün süre verilerek usulüne uygun biçimde davacıya ihtarda bulunulması gerekirken, bu usule uyulmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, davacı şirketin uyuşmazlık konusu işle ilgili olarak operatör değişimini Teknik Şartname'de belirtilen vardiya değişimine göre yapmadığı, vinç operatörlerinin 24 saat çalışarak değişim yaptığı, operatör belgesi olmayan personelin vinç kullanmak istediği, operatörlerin iş güvenliği kurallarına uymadığı, kişisel koruyucu donanım kullanımına uymadığı, 19/03/2023 tarihinden itibaren kuleye vinç ve operatör temin edilmediği, uyuşmazlık konusu ihaleye ait Sözleşmenin 28.1.1 maddesinin (c) bendinde yüklenicinin teknik şartnameye uygun olarak hizmet vermediğinin tespit edilmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği, bu düzenleme uyarınca anılan sözleşmenin ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın feshedildiği, davacı şirkete ihtar yapılacak olsa dahi sözleşmede bu hususa ilişkin yazının sözleşmede belirtilen adrese tebliğinin mümkün olmayacağı, zira davacı şirketin 09/08/2022 tarihli sözleşmenin imzalanmasından önce 22/07/2022 tarih ve 10622 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilen adres değişikliğini bildirmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, sözleşmenin 28.1.1. maddesi uyarınca noksanlıkların giderilmesi amacıyla taraflarına 10 günlük ihtarlı sürenin verilmediği, bu usule uyulmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, işbu uyuşmazlığa emsal olabilecek birçok Danıştay kararının bulunduğu, bu doğrultuda verilen temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : TPIC Mal ve Hizmet Alımı ile Yapım İşleri İhale Yönergesi'nin 24. maddesi uyarınca açık ihale usulüyle 04/08/2022 tarihinde gerçekleştirilen... referans numaralı "Batman Bölge Koca Yusuf-1 (TP1500) Kulesi İçin 12 Ay Süre İle 1 Adet 30 Ton Kapasiteli Operatörlü Vinç Kiralama Hizmeti Alımı" ihalesi davacı şirketin üzerinde kalmış ve 09/08/2022 tarihinde sözleşmesi imzalanmıştır. İş sahasında gerçekleştirilen denetimlere istinaden düzenlenen 17/03/2023 tarihli tutanakta, "1- Vinç operatörleri 24 saat çalışarak değişim yapıyor. 2- Operatörler iş güvenliği kurallarına uymamaktadır. 3- Vinç operatörleri operasyon talimatlarına keyfi uymamaktadır.", 18/03/2023 tarihli tutanakta, "1- Vinç operatörleri 24 saat çalışarak değişim yapıyor. 2- Operatörler iş güvenliği kurallarına uymamaktadır."; 19/03/2023 tarihli tutanakta, "Operatör Belgesi olmayan personel vinci kullanmak istemiştir. İş güvenliği kurallarına aykırı olduğu için iş durdurulmuştur." ifadelerine yer verilmiş, ... tarih ve E-... sayılı yazıyla bahse konu aykırılıkların giderilmesi aksi halde Sözleşmenin 15.1. maddesine istinaden fesih işlemlerinin başlatılacağı ihtar edilmiş, anılan yazı davacının sözleşmede belirttiği adresine tebliğe çıkmış, 06/05/2023 tarihli tebliğ mazbatasında "alıcı adresten ayrılmıştır" beyanıyla iade olmuştur. Daha sonra, 22/05/2023 tarihli tutanak ile, "davacı şirketin 19/03/2023 tarihinde kuleden çıkış yaptığı, sonrasında kuleye vinç tedariği sağlamadığı, davacı şirketin defaatle uyarılmasına rağmen vinç tedariği sağlamadığı" hususları kayıt altına alınmıştır. ... tarih ve E-... sayılı TPIC Genel Müdürü Olur'u ile söz konusu aykırılıklar sebebiyle ihaleye ait Sözleşmenin "Sözleşmenin Feshi ve Tasfiyesi" başlıklı 28. maddesinde yer alan "28.1. TPIC'in Sözleşmeyi Feshetmesi 28.1.1. Aşağıda belirtilen hallerde TPIC sözleşmeyi fesheder: ... c) Yüklenicinin teknik şartnameye uygun olarak hizmetin verilmediğinin tespit edilmesi hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın varsa kesin teminat ve ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir." düzenlemesi gereğince sözleşme feshedilmiştir. Sözleşmenin feshinin ardından davacı şirketin, taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 10/10/2023 tarih ve 32335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 4735 sayılı Kanun'un "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesinde, "Aşağıda belirtilen hâllerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi; b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25'inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi hâllerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir."; "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinde, "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:... (f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek." kurallarına yer verilmiştir. Aynı Kanun'un"İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinde ise, "25'inci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2'nci ve 3'üncü maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir..." kuralı yer almıştır. Yönerge'nin "İhale serbestliği" başlıklı 45. maddesinde, "TPIC'in, bu Yönerge kapsamında yapacağı ihalelerde, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç 4734 ve 4735 sayılı kanun hükümlerine tabi olmadığı" belirtilmiş; "Batman Bölge Koca Yusuf-1 (TP1500) Kulesi İçin 12 Ay Süre İle 1 Adet 30 Ton Kapasiteli Operatörlü Vinç Kiralama Hizmeti Alımına Ait Sözleşme'nin "Sözleşmenin Feshi ve Tasfiyesi" başlıklı 28. maddesinde, "28.1. TPIC'in Sözleşmeyi Feshetmesi 28.1.1. Aşağıda belirtilen hallerde TPIC sözleşmeyi fesheder: ... b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinde sayılan yasak fiil ve davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi c) Yüklenicinin teknik şartnameye uygun olarak hizmetin verilmediğinin tespit edilmesi hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın varsa kesin teminat ve ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan ihaleye ait Sözleşmenin 28.1.1. maddesinin (c) bendi uyarınca, yüklenicinin teknik şartnameye uygun olarak hizmet vermediğinin tespit edilmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın varsa kesin teminat ve ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabının genel hükümlere göre tasfiye edileceği görülmektedir. 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinde, mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemenin sözleşmenin uygulanması sırasında yasak olan fiil ve davranışlar arasında sayıldığı, bu fiil ya da davranışta bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket ileTPIC arasında 09/08/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı, iş sahasında gerçekleştirilen denetimlere istinaden düzenlenen 17/03/2023 tarihli tutanakta "vinç operatörlerinin 24 saat çalışarak değişim yaptığı, operatörlerin iş güvenliği kurallarına uymadığı, vinç operatörlerinin operasyon talimatlarına keyfi uymadığı"; 18/03/2023 tarihli tutanakta "vinç operatörlerinin 24 saat çalışarak değişim yaptığı, operatörlerin iş güvenliği kurallarına uymadığı"; 19/03/2023 tarihli tutanakta "operatör belgesi olmayan personelin vinci kullanmak istediği, iş güvenliği kurallarına aykırı olduğu için işin durdurulduğu" hususlarının kayıt altına alındığı; 03/05/2023 tarih ve E-... sayılı yazıyla bahse konu aykırılıkların giderilmesi aksi halde Sözleşmenin 15.1. maddesine istinaden fesih işlemlerinin başlatılacağının ihtar edildiği, anılan yazının davacının Sözleşmede belirttiği adresine tebliğe çıktığı, 06/05/2023 tarihli tebliğ mazbatasında "alıcı adresten ayrılmıştır" beyanıyla iade olduğu, ardından 22/05/2023 tarihli tutanak ile, "davacı şirketin 19/03/2023 tarihinde kuleden çıkış yaptığı, sonrasında kuleye vinç tedariği sağlamadığı, davacı şirketin defaatle uyarılmasına rağmen vinç tedariği sağlamadığı" hususlarının kayıt altına alındığı, ...tarih ve E-... sayılı TPIC Genel Müdürü Olur'u ile söz konusu aykırılıklar sebebiyle "Sözleşmenin Feshi ve Tasfiyesi" başlıklı 28. maddesinin (c) bendi uyarınca sözleşmenin feshedildiği, sözleşmenin feshinin ardından davacı şirketin, taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin işlemin tesis edildiği görülmüştür. Uyuşmazlık, "davacı şirketin kuleden çıkış yapmasının ve daha sonra kuleye vinç tedariği sağlamaması"nın ardından en az 10 gün süreli ihtar yapıldıktan sonra mı yoksa süre verilmeden doğrudan mı sözleşmenin feshedileceği noktasında toplanmaktadır. 4735 sayılı Kanun'un ilgili maddelerine aykırı olmayacak şekilde taraflar arasında sözleşmenin fesih usulüne yönelik özel düzenlemeler yapılabileceği, nitekim uyuşmazlığa konu ihaleye ait Sözleşmenin 28. maddesinin (c) bendinde de, "Yüklenicinin teknik şartnameye uygun olarak hizmet vermediğinin tespit edilmesi hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın varsa kesin teminat ve ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir." düzenlemesine yer verildiği, 22/05/2023 tarihli tutanak ile davacı şirketin "19/03/2023 tarihinde kuleden çıkış yaptığı, sonrasında kuleye vinç tedariği sağlamadığı" hususunun kayıt altına alındığı, bu yönüyle anılan düzenlemede belirtilen "teknik şartnameye uygun olarak hizmetin verilmemesi" şartının uyuşmazlığa konu olayda gerçekleştiği, bu haliyle anılan düzenleme uyarınca davacı şirkete en az 10 gün süreli ihtar yapılmaksızın sözleşmenin feshedilebileceği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, sözleşmenin belirtilen usulde feshinin ardından davacı şirketin mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süre ile yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.