Danıştay 13. Daire 2020/2060 E. 2024/1562 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2020/2060 Karar No:2024/1562 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gaz Dağıtım A.Ş. VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirketin ihtar edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile söz konusu kararın bildirilmesine yönelik bila tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2015 yılına ilişkin Tarifeler Dairesi Başkanlığı'nca yapılan incelemede, davacı şirket tarafından BOTAŞ fiyatından daha yüksek bir fiyattan doğal gaz alımına başlandığı ve alınan doğal gazın müşterilere yüksek fiyattan yansıtıldığının, ayrıca ...'nin gaz alım bedellerine kur değişimlerinin yansıtıldığı, dolayısıyla ilgili şirketin ... Gaz Ticaret Anonim Şirketi'nden almış olduğu gazın birim bedelinin aylık bazda değişim gösterdiğinin tespit edildiği, bunun üzerine ... tarih ve ... (sehven ... yazılmıştır.) sayılı Kurul kararıyla 2015 yılı içerisinde gerçekleştirdiği faaliyetlerde BOTAŞ fiyatı daha ucuz olduğu halde BOTAŞ fiyatı üzerinde bir fiyattan yaptığı doğal gaz alımlarından kaynaklı olarak tüketiciden bugüne kadar yaptığı fazla tahsilatı ilgili tüketicilere iade ederek ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığı 60 gün içerisinde tam olarak düzeltmesi için 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 9. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ihtar edilmesine karar verildiği, Mahkemelerinin 14/05/2018 tarihli ara kararı ile, BOTAŞ'tan 2015 yılı için, davacı şirketin gaz ihtiyacını karşılayacak nitelikte ve yeterlilikte doğal gaz bulunup bulunmadığının, bulunuyor ise miktarının ve davacı şirket tarafından kendilerine tedarik teklifi yapılıp yapılmadığının, yapıldı ise buna ilişkin yanıtların ve uygulamaların, davacı şirkete kaç m³ doğal gaz tedarik edildiğinin ve fiyatlarının sorulmasına, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgelerin asıllarının veya onaylı okunaklı örneğinin gönderilmesinin istenilmesine; davacıdan, 2015 yılı için tedarik işini yapan firmalardan tedarik teklifi yapılan firmaların kimler olduğunun, teklif yapılmayan firma olup olmadığının, firmalara yapılan başvurulara ilişkin bilgi ve belgelerin (talep yazısı, e-mail çıktısı vs.) ve varsa firmaların cevaplarının, bunlara ilişkin dosya kapsamında bulunmayan bilgi ve belgelerin asıllarının veya onaylı okunaklı örneğinin gönderilmesinin istenilmesine ve davalı idareden de, 2015 yılı için tedarik işini yapan firmaların isim ve doğal gaz fiyat listelerinin asıllarının veya onaylı okunaklı örneğinin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği; davacı, davalı idare ve BOTAŞ'ın sunmuş olduğu bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının 2015 yılında gaz tedariki sağlayabileceği 28 firma bulunduğu, teklif götürülen firmalara ilişkin bilgi ve ekli belgelerin sunulduğu, BOTAŞ'ın ara karar cevabında, 2015 yılında davacı şirket de dahil olmak üzere ... ile karşılıklı gönderilen e-postalardan, ... sorumlusu tarafından 05/12/2014 tarihi saat 14.40'ta gönderilen e-posta ile, ... Grubu tarafından (yüzdeleri de içerir şekilde) kuruluşlarından talep edilen doğal gaz miktarlarının bildirildiği, BOTAŞ ile davacı şirket arasında şirketin doğal gaz ihtiyacının %80'ine karşılık gelen 2015 Doğal Gaz Alım Sözleşmesi'nin imzalandığı, söz konusu ara kararı cevabında, davacının taleplerinin tamamının karşılanmaması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, aksine davacı şirketin ihtiyacının yalnızca bir kısmının BOTAŞ'tan talep edildiği bilgisi ile davacıya 2015 yılında tedarik edilmiş olan doğal gaz miktarları (yıllık doğal gaz fiili tüketimleri) ve fiyatlarına ilişkin faturaların, belgelerin ve ilgili protokol vb. evrakın sunulduğu, davacı tarafından doğal gaz tedariki için tedarikçi firmaların tamamından teklif istenmediği, teklif istenen firmalara başvuru tarihleri ve BOTAŞ ile yapılan talep revizyonlarında en avantajlı teklif hedefine yönelik eksik çalışmaların bulunduğu, firmalara teklif götürülen tarihlerin doğal gaz piyasasındaki tedarikçilerin diğer firmalarla portföy satışının tamamlandığı tarihler olduğu, öte yandan davacı ile ... Gaz Ticaret A.Ş.'nin birbiriyle ilişkili şirketler olduğu, davacının 2015 yılında doğal gaz alımının bir kısmını bu şirketten yaptığı, enerji piyasasında basiretli bir tacirin tüketiciler adına temin ettiği gazı en ucuz kaynaktan temin etme yükümlülüğünü göz önünde bulundurarak hareket etmesi gerekirken, değişken revizyonlar ve geciken tekliflerle ilişkili olduğu şirketten yüksek fiyatlı alım yaparak bunu tüketici fiyatlarına yansıttığı anlaşıldığından, davalı idarenin tüketicilerin hak ve menfaatlerinin gözetilmesi görevi kapsamında gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu, söz konusu fiyat farkının tüketicilere haksız yansıtılarak fazladan tahsil edilen bu ücretlerin abonelere iade edilmesine karar verilmesinin tüketici hak ve menfaatlerinin gözetilmesi amacıyla alınmış bir karar olduğu anlaşıldığından davacı şirkete BOTAŞ fiyatı üzerinde bir fiyattan yaptığı doğal gaz alımından kaynaklı olarak tüketiciden bugüne kadar yapılan fazla tahsilatı ilgili tüketicilere iade etmek suretiyle, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığı 60 (altmış) gün içerisinde tam olarak düzeltmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının hiçbir gerekçe içermediği, BOTAŞ’ın doğal gaz talebini karşılamayı reddettiği, ancak bu reddin yazılı değil sözlü olarak yapıldığı, şirketler arasındaki görüşmelerin telefon ve elektronik posta yolu ile yapıldığı, mutabakat sağlandıktan sonra yazıya döküldüğü ve sözleşme imzalandığı, bu durumun BOTAŞ’ın belirlediği ve uyguladığı bir yöntem olduğu, BOTAŞ’ın davacı şirketin doğal gaz ihtiyacının sadece %66'sını karşılayabilecek bir anlaşma yapmasının tek mantıklı açıklamasının BOTAŞ’ın ancak bu kadar kapasiteye sahip olduğu, zira kâr amacı gütmekte olan ve piyasada tekel konumunda bulunan BOTAŞ’ın gaz alımının yüzde yüzünün kendisinden sağlanması konusunda ısrar etmesi gerektiği, doğal gaz tedariki için tedarikçi firmaların tamamından teklif istenmediğinin doğru olmadığı, önce altı şirketten, sonrasında ise yirmi sekiz şirketten ayrı ayrı teklif istendiği, davacı şirketinin talep toplamakta geç kalmadığı, bir sonraki yıl doğal gaz tahminlerinin yıl başında ya da yıl ortasında değil yıl sonunda yapıldığı, 2014 yılı Kasım ayında görüşmelere başlanmasında gecikme olmadığı, BOTAŞ’ın davacı şirketin taleplerini karşılayamayacağının 3 Aralık tarihinden evvel netleşmediği, İdare Mahkemesince davacı şirketin yüksek fiyatlı alım yaparak tüketicileri haksız ve fazladan ücret yansıttığı sonucuna nasıl ulaştığının anlaşılamadığı, BOTAŞ dışında yapılacak alımlarda fiyatın BOTAŞ’ın fiyatından yüksek olmasının kaçınılmaz olduğu, doğal gaz piyasasında en ucuz kaynağın ne olduğu hususunda herhangi bir düzenleme olmadığı BOTAŞ dışındaki tedarikçilerden temin edilen doğal gazın fiyatının tüketicileri yansıtılmasını engelleyen bir hüküm bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, doğal tekel olarak faaliyet gösteren doğal gaz dağıtım şirketlerinin piyasadaki en ucuz kaynaktan doğal gaz temin etmeleri gerekliliğinin 4646 sayılı Kanun’da açıkça düzenlendiği, davacı şirketin gaz teminine yönelik yazışmalara 2015 yılının Aralık ayında başladığı doğal gazın en ucuz kaynaktan teminine yönelik girişimlerde geç kalındığı ve konuya ilişkin gerekli özenin gösterilmediği, doğal gaz teminine yönelik başvuruların daha erken yapılmış olmasının beklendiği, davacı şirketçe, BOTAŞ ile yaptıkları e-posta yazışmaların tamamına yer verilmediği, özellikle BOTAŞ tarafından bahse konu şirketin gaz alım taleplerinin tamamının karşılanamadığına dair somut bir belgenin bulunmadığı, oysa benzer soruşturmalarda BOTAŞ’ın kendisinden talep edilen tüm doğal gazın karşılandığına ilişkin imkânının bulunduğu yönünde bilgi ve belgeleri Kurum'a ibraz ettiği, Doğal Gaz Piyasası Kanunu'ndaki emredici hükme uygun olarak davacı şirketin ihtar edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME : 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 9. maddesinin birinci fıkrasında, Kurul'un, doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişilere yapacağı yazılı ihtara rağmen mevzuata aykırı durumlarını devam ettirenlere yaptırım ve ceza uygulayacağı; aynı fıkranın (b) bendinde, bu Kanun hükümlerine ve çıkarılan yönetmelik, talimat ve tebliğlere aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, üçyüzbin Türk Lirası idari para cezası verileceği ve otuz gün içinde aykırılığın giderilmesinin ihtar edileceği kurala bağlanmıştır. Yukarıda aktarılan Kanun hükmü uyarınca doğal gaz piyasasında idari para cezası gerektiren fiilleri işleyenler doğrudan idari para cezasına muhatap olmayıp, öncelikle aykırılığın giderilmesi hususunda ihtar edilmeleri gerekmektedir. İhtara rağmen mevzuata aykırı durumu gidermeyenlere idari para cezası uygulanacak, ihtarın gereğinin yerine getirilmesi hâlinde ise idarî para cezası verilemeyecektir. Bu nedenle, Kurum tarafından yapılan ihtarda, muhataba mevzuata aykırılığı nasıl gidereceği hususunda yol gösterilmesinde hukuka aykırı bir durum bulunmamaktadır. 4646 sayılı Kanun'un "Tarifeler" başlıklı 11. maddesinin 4. bendinde, yer verilen "dağıtım şirketleri en ucuz kaynaktan gaz temin ettiklerini verimli ve güvenli işletmecilik yaptıklarını ispat etmek zorunda olup, lisans süresi içinde de bu yükümlülüğe uymak zorundadır." düzenlemesine aykırılıktan doğan uyuşmazlıkta, davacı şirketin "BOTAŞ fiyatı daha ucuz olduğu hâlde, BOTAŞ fiyatı üzerinde bir fiyattan yaptığı doğal gaz alımından kaynaklı olarak tüketiciden bugüne kadar yapılan fazla tahsilatı ilgili tüketicilere iade etmek suretiyle, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığı 60 (altmış) gün içerisinde tam olarak düzeltmesi için" ihtar edilmesinin kanuni dayanağının 4646 sayılı Kanun'un 9. maddesinin birinci fıkrası olduğu görülmektedir. Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 01/04/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.