Danıştay 12. Daire 2021/4045 E. 2025/5866 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/4045 Karar No : 2025/5866

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... İl Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinde İl Emniyet Müdür Yardımcısı olarak görev yapan davacının, 2019 yılı terfi listesinde adına yer verilmemek suretiyle 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... sayılı kararı ve ... tarihli Bakan oluruyla emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; boş bulunan bir kadroya atama yapma ve yapacağı atamada şartları taşıyanlar arasında tercihte bulunma konusunda idareye geniş bir takdir yetkisi tanınmış olup, 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesindeki, birinci sınıf emniyet müdürü rütbesinde yer alması gereken kadro sayısını emniyet hizmetleri sınıfına ait toplam kadro sayısının on binde 25'i ile sınırlayan hüküm ve ikinci sınıf emniyet müdürlüğünden birinci sınıf emniyet müdürlüğüne geçişe ilişkin düzenlemeler dikkate alındığında, dava konusu işlemin salt bir terfi işlemi olarak değerlendirilmeyeceği açık olduğundan, idareyi boş bir kadroya atama yapmaya zorlama anlamına gelen terfi ettirmeme işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı; diğer taraftan, 3201 sayılı Kanun'un 55. maddenin ondokuzuncu fıkrasında, bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen emniyet amirleri ile dördüncü, üçüncü ve ikinci sınıf emniyet müdürlerinin, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilecekleri kuralına yer verildiği, bu düzenlemeye istinaden tesis edilen re'sen emekliye sevk işleminde de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Bekleme süresindeki çalışmalarının başarılı ve performans puanının çok iyi olduğu, terfi dönemi içerisinde adli ve idari soruşturmasının bulunmadığı, disiplin cezası almadığı, kıdem sırasında 7. sırada olduğu, kendisinden daha kıdemsiz ve performans puanları daha düşük olanların terfi ettirildiği, terfi etmesine engel olacak somut bir tespitin dava dosyasına sunulamadığı; boş bulunan bir kadroya atama yapma ve yapacağı atamada, şartları taşıyanlar arasında tercih yapma konusunda idareye takdir yetkisi tanınmış ise de bu yetkinin sınırsız olmadığı, anılan yetkinin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla ve objektif kriterlere göre kullanılabileceği, dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'un Ek 1. maddesi uyarınca yapılan müşterek toplantıda Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : ... İl Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdürü rütbesi ile İl Emniyet Müdür Yardımcısı olarak görev yapan davacının, 2019 yılı terfi listesinde adına yer verilmemek suretiyle 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesi ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca da beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... sayılı kararı ve ... tarihli Bakan oluru ile emekliye sevk edilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun'la değişik "Rütbeler, Meslek Dereceleri ve Görev Unvanları" başlıklı 13. maddesinde, 2. meslek derecesinde 1. sınıf emniyet müdürü rütbesindeki personelin atanabileceği görev unvanları "Daire Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri, İl Emniyet Müdürü, Polis Başmüfettişi, Öğretim Görevlisi, Merkez Emniyet Müdürü, Polis Moral Eğitim Merkezi Müdürü, Polis Akademisi Başkan Yardımcısı, Başkan Yardımcısı, Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Müdürü, Teftiş Kurulu Başkan Yardımcısı, Teftiş Kurulu Grup Amiri, Emniyet Müşaviri, Polis Meslek Yüksek Okulu Müdürü, Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürü, Polis Eğitim Merkezi Müdürü, Uçuş Kıymetlendirme Kurulu Üyesi, Pilot" olarak sayılmıştır. Anılan Kanun'un 6638 sayılı Kanun'la değişik "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin dava tarihinde yürürlükte olan ikinci fıkrasında, "Polis amirlerinin, rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri rütbe sırası ile aşağıda gösterilmiştir.

RÜTBELER MESLEK DERECELERİ EN AZ BEKLEME SÜRELERİ Komiser Yardımcısı 9 4 Komiser 8 4 Başkomiser 7 3 Emniyet Amiri 6 3 Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü 5 2 Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü 4 2 İkinci Sınıf Emniyet Müdürü

3 1 Birinci Sınıf Emniyet Müdürü 2 2 Birinci Sınıf Emniyet Müdürü 1 Yaş Haddi Sınıf Üstü Emniyet Müdürü Derece Üstü Yaş Haddi " düzenlemesine; Aynı Kanun'un 6638 sayılı Kanun'la değişik "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin dava tarihinde yürürlükte olan üçüncü fıkrasında, "Her amir rütbesinde bulunması gereken toplam kadro sayısı, emniyet hizmetleri sınıfına ait toplam kadro sayısına göre, aşağıda hizalarında yer alan oranlara karşılık gelen sayıyı geçemez. Hesaplamalarda küsurat dikkate alınmaz.

RÜTBELER ORANLAR (On binde) Birinci Sınıf Emniyet Müdürü 25 İkinci Sınıf Emniyet Müdürü 34 Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü 78 Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü 88 Emniyet Amiri 93 Başkomiser 291 Komiser 388 Komiser Yardımcısı 484" düzenlemesine yer verilmiştir. Aynı maddenin onikinci fıkrasında, "İkinci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde en az bekleme süresini tamamlayanlar, terfien Birinci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde ikinci meslek derecesi karşılığı görev unvanlarına atanabilirler." ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan ondokuzuncu fıkrasında, "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler." kuralı yer almıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun "Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi" başlıklı 76. maddesinin birinci fıkrasında; kurumların, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68. maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri öngörülmüştür. 11/09/1992 tarih ve 21342 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Görev Unvanlarına Atamalar" başlıklı 10. maddesinde, "4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilât Kanununun 13 üncü maddesinde belirtilen görev unvanlarına yapılacak atamalar, karşılığında gösterilen meslek derecesi ve rütbelere göre yapılır. Ancak ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç halinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler. Birinci meslek derecesinde olup, kendi isteğiyle ikinci meslek derecesinde görevlendirilmek isteyen personel hariç diğer personel, rütbe ve meslek derecesi karşılığı olan görev unvanından daha alt görev unvanlarına atanamaz ve çalıştırılamaz. İdare tarafından her rütbe ve meslek derecesi karşısında gösterilen görev unvanları arasında personelin görev yeri değiştirilebilir. İkinci sınıf emniyet müdürü rütbesinde en az bekleme süresini tamamlayanlar, terfien birinci sınıf emniyet müdürü rütbesinde ikinci meslek derecesi karşılığı görev unvanlarına atanabilirler." düzenlemesine; 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin dava tarihinde yürürlükte olan "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelinin rütbe terfi işlemleri, değerlendirme kurulu kararına istinaden yapılan emekliliğe sevk işlemleri ile değerlendirme kurullarının çalışma usul ve esaslarını kapsar." ve "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;... h) Liyakat: Personelin bir üst rütbedeki görevlerin gereklerini yerine getirebilme niteliğini, ifade eder." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinde görev yapan davacının, terfien 1. sınıf emniyet müdürü rütbesinde ikinci meslek derecesi karşılığı görev unvanlarına atanmaması ve beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle emekliye sevk edilmesi üzerine, temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince yapılan müşterek toplantıda verilen 10/03/2025 tarihli ara kararına ve ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ara kararına cevaben gönderilen yazı ve ekleri ile dosyada yer alan diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davalı idare tarafından, 2. sınıf emniyet müdürlerinin emniyet amiri, 4. sınıf emniyet müdürü ve 3. sınıf emniyet müdürü rütbesindeki personele ilişkin terfi sistemine dahil edilmediği, 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinden 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi işlemlerinde, herhangi bir kurul veya komisyonun liyakat yönünden değerlendirme yapılmadığının ve doğrudan Bakanlık Makamınca uygun görülenlerin, 1. sınıf emniyet müdürü rütbesindeki görev unvanlarına atanabileceğinin belirtildiği; ayrıca, davacının performans notunun 2014 yılı için 5.00, 2015 yılı için 5.00, 2016 yılı için 4.85, 2017 yılı için 4.60, 2018 yılı için 4.70 olduğu; 117 adet taltifinin, 1 adet takdirnamesinin ve 1 adet başarı belgesinin bulunduğu; davacı hakkında, 15/07/2010 tarihinde verilen 4-10 günlük aylık kesimi dışında, adli veya idari soruşturmasının bulunmadığı; davacı tarafından, 2. sınıf emniyet müdürü rütbesindeki personelin kendi aralarındaki sıralamasında 7. kıdem sırasında olduğunun belirtildiği, kıdem sırasına ilişkin olarak aksi yönde bir bir bilgi ve belgenin idare tarafından dosyaya sunulmadığı görülmüştür. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun ile değişik "Terfi ve atama" başlıklı 55. maddesinde, rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesinin kıdem sırasına göre, rütbelere terfilerin ise liyakate göre yapılacağı kurala bağlanmıştır. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde; terfinin, personelin bulunduğu rütbeden üst rütbeye yükselmesini; kıdemin, bir rütbeye terfi tarihinden itibaren bulunduğu rütbede geçen hizmet süresini; liyakatin ise personelin bir üst rütbedeki görevlerin gereklerini yerine getirebilme niteliğini ifade ettiği hükme bağlanmış; anılan Yönetmeliğin 8. maddesinde; "polis amirlerinin rütbelere terfilerinin, bu Yönetmeliğin 12. maddesinde belirtilen şartları taşımak kaydıyla liyakate göre yapılacağı," düzenlemesine yer verilmiştir. Uyuşmazlığın karara bağlanabilmesi için yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinden 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi edecekleri belirleme konusunda İçişleri Bakanına verilen takdir yetkisinin kapsam ve içeriğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bir başka ifadeyle 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinden 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi edecekleri belirleme konusunda İçişleri Bakanına verilen takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız mı, yoksa sınırları belirlenmiş bir yetki mi olduğunun saptanması zorunludur. Danıştay içtihatlarında, takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, hukuka bağlı bir devlette mutlak bir takdir yetkisinin söz konusu olamayacağı, idarelerin her işleminde olduğu gibi takdir yetkisi kapsamında tesis ettiği işlemlerde de belli sebeplere dayanmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin dördüncü fıkrasında, rütbelere terfiin liyakate göre yapılacağı belirtilmiş; "liyakat", Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde "personelin bir üst rütbedeki görevlerin gereklerini yerine getirebilme niteliği" olarak; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesinde ise, kamu hizmetlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak şeklinde tanımlanmıştır. Nitekim, 2. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacıların 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/12/2020 tarih ve E:2020/172, K:2020/184 sayılı aykırılığın giderilmesi isteminin reddine ilişkin kararında da, 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinden 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi konusunda İçişleri Bakanlığına takdir yetkisi tanınmakla birlikte bu yetkinin sınırlarını, kamu yararı ve hizmet gereklerinin oluşturduğu, aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlarda davacıların kıdem sırası ve liyakat değerlendirmesine esas bilgilerin her uyuşmazlıkta birbirinden farklı olması, ayrıca terfi dönemlerinde de farklılık bulunması nedeniyle idarenin takdir yetkisinin denetimi yapılırken, her davacının durumunun ayrı bir inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulması gerektiği ve bu nedenle her dosyanın kendine özgü bir nitelik taşıdığı belirtilmiştir. Yapılan bütün açıklamalar çerçevesinde, 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinden 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfide davalı idarenin takdir yetkisinin bulunduğu açık olmakla birlikte, bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır. Davalı idare bu yetkisini, Anayasa, 657 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun uyarınca liyakat ilkesini göz önünde bulundurarak kullanmak zorundadır. Bakılan uyuşmazlıkta; davacının 7. kıdem sırasında olduğu, performans notunun ise 2014 yılı için 5.00, 2015 yılı için 5.00, 2016 yılı için 4.85, 2017 yılı için 4.60, 2018 yılı için 4.70 olduğu; 117 adet taltifinin, 1 adet takdirnamesinin ve 1 adet başarı belgesinin bulunduğu; 2019 yılı terfi döneminde, 2. sınıf emniyet müdürü rütbesindeki personel arasında, liyakat yönünden, davacının terfien 1. sınıf emniyet müdürü rütbesinde ikinci meslek derecesi karşılığı görev unvanına atanmamasını haklı ve hukuken geçerli kılacak sebeplerin davalı idarece ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır. Aynı şekilde; davacının, 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesinin dayanağı olabilecek herhangi bir bilgi ve belge ile 1. sınıf emniyet müdürü rütbesinde ikinci meslek derecesi karşılığı görev unvanlarına ait kadrolarının dolu olduğuna ilişkin bir verinin de sunulmadığı, doğrudan Bakanlık makamının tasarrufu doğrultusunda işlem tesis edildiğinin bildirildiği, terfi işleminde hangi ölçütlerin kullanıldığına yönelik somut bilgi ve belgeye de yer verilmediği görülmektedir. Bu itibarla; davalı idarece liyakat değerlendirmesinde dikkate alınması gereken ölçütlerin, aday personel yönünden eşit, objektif ve istikrarlı şekilde uygulandığı ortaya konulamadığı anlaşıldığından; davacının, terfien 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesi ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca da beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle, emekliye sevk edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 18/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY : Bölge İdare Mahkemesinin kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararının onanması gerektiği görüşüyle, aksi yönde verilen karara katılmıyoruz.