Danıştay 12. Daire 2020/154 E. 2024/1582 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2020/154 Karar No : 2024/1582 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir ili, Foça ilçesi, Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığı'nda muvazzaf subay olarak görev yapan davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ile TSK Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliğinin 9. Maddesinin 1 fıkrasının (f) bendi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 2003 yılında 'teğmen' rütbesiyle subay nasbedilen davacının, 25/03/2014 tarihinden itibaren almaya başladığı ve ayırma işlemine gerekçe olarak gösterilen disiplin cezalarına kadar, meslek hayatı boyunca sicil notlarının genellikle mükemmel ve çok iyi seviyesinde olduğu; mesleki safahatının on yılı süresince herhangi bir idari ya da adli takibata maruz kalmayan davacının, ayırma işleminden önceki son görev yeri Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığına atandığı 05/08/2013 tarihinden itibaren ardı ardına disiplin cezaları ve ceza kovuşturmalarına maruz kaldığı, takdir yetkisinin hukuka uygunluğunun denetiminde, açık hata, orantısızlık, dengeleme, makul ölçü gibi kavramlara müracaatla, bu hâllerin varlığı hâlinde takdir yetkisinin objektif kullanılmadığının kabul edilmesi gerekmekte olup; davacı hakkında disiplin cezaları verilmesine ve cezai kovuşturma yapılmasına sebebiyet veren eylem ve ihlaller ile davacıya uygulanan "silahlı kuvvetlerden ayırma" yaptırımı arasında adil bir dengenin bulunmadığı, başka bir deyişle ölçülülük esasına uyulmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İzmir ili, Foça ilçesi, Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığında görevli iken, Dz.K.K.lığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararıyla disiplinsizliği alışkanlık haline getirdiği kabul edilen davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20/1-f ve TSK Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği'nin 9/1-f maddeleri uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kararın, Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca 04/03/2015 tarihinde onaylanarak 07/05/2015 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu'nun 3. maddesinde “Disiplinsizlik: Bu Kanuna göre disiplin cezası ile cezalandırılan fiil ve haller” şeklinde tanımlanmış, 5. maddesinde herhangi bir fiilden dolayı ilgili hakkında yapılan adli soruşturma veya kovuşturmanın, aynı fiilden dolayı ayrıca disiplin soruşturması ve tahkikat yapılmasını, disiplin cezası verilmesini ve bu cezanın yerine getirilmesini engellemeyeceği kuralı benimsenmiş, 6. maddesinde disiplin cezası vermeye yetkilendirilmiş kişi ve kurullarca, disiplin cezası uygulanması ile ilgili takdir haklarının ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli bir şekilde kullanılacağı, takdir hakkının mutlaka gerekçeli olacağı, takdir hakkı kullanılırken disiplinsizliğin işleniş biçimi, yeri, zamanı, askeri hizmete olumsuz etkisinin ağırlığı, disiplinsizlik yapan personelin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı, önceki disiplin durumu, samimi ikrarı ve gösterdiği pişmanlık gibi hususların dikkate alınacağı, 7. maddesinde maiyetinden birinin disiplinsizlik teşkil edebilecek bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin amirlerince, olayın araştırılması gerektiğine kanaat getirilirse, yazılı olarak görevlendireceği; soruşturmacılar vasıtasıyla ya da şahsen disiplin soruşturması yapılacağı, 11. maddesinde “Silahlı Kuvvetlerden ayırma” disiplin cezasının yüksek disiplin kurulları tarafından verileceği Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının, personelin tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi veya durumuna göre sözleşmesinin feshedilmesi sonucunu doğuracağı, bu cezanın kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığında oluĢturulacak yüksek disiplin kurulları tarafından verileceği ve ilgili kuvvet komutanı, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının onayı ile yerine getirileceği, anılan cezanın; disiplin amirlerinden en az ikisinin teklifi üzerine yüksek disiplin kurulları tarafından verilebileceği gibi eldeki bilgi ve belgelere göre yüksek disiplin kurulları tarafından resen de verilebileceği, kuvvet komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında teşkil edilecek yüksek disiplin kurullarının; kurmay başkanının başkanlığında personel, istihbarat ve harekât başkanları, personel ve tayin dairesi başkanları, adli müşavir veya hukuk müşaviri, kıdem, sicil ve personel yönetimi ile ilgili şube müdüründen oluşacağı, yüksek disiplin kurullarında kararların oy çokluğu ile alınacağı, 13. maddesinde; Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının verilmesine ilişkin sürecin; disiplin amirlerinin teklifi ile başlatılması hâlinde süreci başlatan disiplin amiri tarafından, diğer durumlarda ise yetkili komutanlıklar vasıtası ile yüksek disiplin kurulları tarafından hakkında karar verilecek personelin savunmasının alınacağı, yazılı savunma haricinde, yüksek disiplin kurulu tarafından gerek görülmesi veya personelin talepte bulunması hâlinde personelin sözlü olarak da ifade vermeye çağrılabileceği, 39. maddesinde; Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektirecek durumun oluştuğunun disiplin amirleri tarafından tespit edilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâllerin işlendiği tarihten itibaren beş yıl geçtikten sonra aynı sebeple yüksek disiplin kurulu tarafından ceza verilemeyeceği ve son olarak 40. maddesinde; bu Kanunun 13. maddesinin altıncı fıkrasında düzenlenen istisna haricinde disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceği, isnat olunan hususlar ile savunma için verilen sürenin açıkça ve yazılı olarak ilgiliye bildirileceği, üç iş gününden az ve beş iş gününden fazla olmamak üzere verilecek süre içinde savunmasını yapmayan personelin savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı belirtilmiştir. Ayrıca 6413 sayılı Kanun'un 20. maddesinde; Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler tek tek sayılmış, olup; Bu maddeye göre Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler; “a) Aşırı borçlanmak ve borçlarını ödeyememek: Nafaka, trafik kazası, doğal afet, personelin öngöremeyeceği şekilde ülke genelinde yaşanan olağanüstü ekonomik dalgalanmalar, ani devalüasyonlar, sağlık ve tedavi giderleri ile kefillik ve benzeri zorunluluk hâlleri hariç olmak üzere, aşırı derecede borçlanmaya düşkün olmak ve bu borçlarını ödememeyi alışkanlık hâline getirmektir. b) Ahlaki zayıflık: Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmaktır. c) Hizmete engel davranışlarda bulunmak: Devletin ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte tutum ve davranışlarda veya ağır suç veya disiplinsizlik teşkil eden fiillerde bulunmaktır. ç) Gizli bilgileri açıklamak: Yetkisi olmadığı hâlde, devletin güvenliği ile iç ve dış siyasi yararlarına ilişkin elde ettiği gizli bilgileri yetkisiz kişi ve kuruluşlara vermek, ulaştırmak veya açıklamaktır. d) İdeolojik veya siyasi amaçlı faaliyetlere karışmak: Siyasi partilere girmek, ideolojik veya siyasi faaliyetlere karışmak, ideolojik veya siyasi amaçlarla disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmaktır. e) Uzun süreli firar etmek: Geçerli bir mazereti olmaksızın kesintisiz olarak bir yıldan fazla süre ile izin süresini geçirmek veya firar hâlinde bulunmaktır. f) Disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmek: Disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmayı alışkanlık hâline getirmek veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmamaktır. g) İffetsiz bir kimse ile evlenmek veya böyle bir kimse ile yaşamak: İffetsizliği anlaşılmış olan bir kimse ile bilerek evlenen veya evlilik bağını devam ettirmekte veya böyle bir kimseyi yanında bulundurmakta veya karı koca gibi herhangi bir kimse ile nikahsız olarak devamlı surette yaşamakta ısrar etmektir. ğ) Gayri tabii mukarenette bulunmak: Bir kimseyle gayri tabii mukarenette bulunmak yahut bu fiili kendisine rızasıyla yaptırmaktır.” şeklinde belirtilmiştir. Diğer taraftan, aynı Kanun'un 'Disiplin ceza puanına bağlı olarak ayırma cezası verilmesi' başlıklı 21. maddesinde; "(1) Aşağıda belirtilen durumlar disiplinsizliği alışkanlık hâline getirme olarak kabul edilir ve sözleşmeli subay ve astsubaylar hariç subaylar, astsubaylar ve uzman jandarmalar hakkında ayırma cezası verilir. a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde on sekiz disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam on iki defa veya daha fazla disiplin cezası almak. b) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son beş yıl içinde otuz beş disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam yirmi beş defa veya daha fazla disiplin cezası almak. (2) Birinci fıkra kapsamında ceza puanlarının hesaplanması ekli (2) sayılı çizelgeye göre yapılır." ve Geçici 5. maddesinde de; “(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce disiplin mahkemeleri tarafından yedek subaylar ile erbaş ve erlere verilmiş ve infazı tamamlanmış olan cezalar ve yukarıdaki geçici hükümlere göre infazı tamamlanan oda hapsi cezaları, askerlik hizmet süresinden sayılmaz ve bu kişiler her bir disiplin suçu için en fazla on beş gün olmak üzere infaz edilen süre kadar geç terhis edilirler. (2) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce disiplin amirleri veya disiplin mahkemeleri tarafından verilmiş ve infaz edilmiş disiplin cezalarına bağlı olarak yapılmış idari işlemler aynen muhafaza olunur. (3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış olan disiplin cezaları, bu Kanunun 21. maddesi kapsamındaki puanlandırmada dikkate alınmaz.” kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacının 11/03/2014 tarihinde, sabah içtimasında tabur komutanınca hizmete ilişkin olarak verilen emirlere kasıtlı olarak gereken saygıyı göstermediğinden bahisle "amire saygısızlık (18/a) disiplinsizliği" kapsamında 25/03/2014 tarihinde tabur komutanı tarafından aylıktan kesme (1/96)- 3 ceza puanı; 01/04/2014 tarihinde, Haftalık Eğitim Çizelgesinde 13:30-17:00 saatleri arasında keşif gözetleme eğitimini icra etmediğinden bahisle "mesai çizelgesine uymamak" (15/ç) disiplinsizliği kapsamında 10/05/2014 tarihinde tabur komutanı tarafından uyarma-1 ceza puanı; 28/05/2014 tarihinde, EFES-2014 Tatbikatında Doğanbey/Seferihisar Ordugah Bölgesinden, ordugah komutanı veya vekilinden izin almadan ordugah bölgesini terk ettiğinden bahisle "meslek etiğine aykırı davranışta bulunmak (16/b) disiplinsizliği kapsamında 12/08/2014 tarihinde tabur komutanı tarafından takdiren bir derece hafif ceza olan uyarma- 1 ceza puanı; Dz.P.Astsb.Üçvş. A. Y.'zın şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların araştırılması maksadıyla oluşturulan idari tahkikat heyetinin hazırladığı rapor doğrultusunda "hoşnutsuzluk yaratmak (19/ğ), 09.09.2014 tarihinde "3 gün hizmet yerini terk etmeme"-3,5 ceza puanı, Amfibi Keşif Bölük Komutanlığı görevine başladığı tarihten itibaren sağlık durumu ve çeşitli mazeretler öne sürerek sorumluluklarını yerine getirmediğinden bahisle "sorumluluktan kaçmak (16/e) disiplinsizliği kapsamında 07/11/2014 tarihinde tugay komutanı tarafından kınama-1,5 ceza puanı; olmak üzere sıralı üç disiplin amiri tarafından toplam on (10) ceza puanı verildiği, Amf.Gör.Gr.K.lığı Disiplin Kurulu tarafından, 30/05/2014 tarihinde kendi odasının kapısını tekmeleyerek kırdığından bahisle "hizmete mahsus eşyaya zarar vermek disiplinsizliği kapsamında "4 gün hizmet yerini terk etmeme"- 4,5 ceza puanı ile cezalandırıldığı, bu cezaya itirazının Disiplin Kurulu tarafından 15/10/2014 tarihinde reddedildiği, 30/05/2014 tarihinde kendi odasının kapısını tekmeleyerek kırdığından bahisle "Askeri eşyayı kasten tahrip etmek" suçundan açılan davanın devam ettiği, Haziran 2014 tarihinde Katar Askeri Heyeti'nin Amf. Dz. P.Tug.K'lığını ziyareti kapsamında icra edilen provaya yazılı ve sözlü emir verilmesine rağmen iştirak etmediğinden bahisle "emre itaatsizlikte ısrar" suçu kapsamında G. Dz.Saha K.lığı Askeri Savcılığı'nın 2014/576 sayılı dosyasında soruşturmanın devam ettiği, ... Asliye Ceza Mahkemesine devredilen (hizmete ilişkin emirleri yerine getirmemek suçuna ilişkin) davanın beraat ile sonuçlanarak kesinleştiği,... Asliye Ceza Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı HAGB kararının kesinleştiği, resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyanda bulunmak suçundan yapılan yargılama sonucunda, ...Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:...K:... sayılı kararıyla mahkumiyetine karar verildiği ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve kesinleştiği görülmektedir. Her ne kadar temyize konu kararda, davacıya ait özlük dosyasının incelenmesi ve sicil ve disiplin safahatı bir arada değerlendirildiğinde; 2003 yılında 'teğmen' rütbesiyle subay nasbedilen davacının, 25/03/2014 tarihinden itibaren almaya başladığı ve ayırma işlemine gerekçe olarak gösterilen disiplin cezalarına kadar, meslek hayatı boyunca sicil notlarının genellikle mükemmel ve çok iyi seviyesinde olduğu; mesleki safahatının on yılı süresince herhangi bir idari ya da adli takibata maruz kalmayan davacının, ayırma işleminden önceki son görev yeri Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığına atandığı 05/08/2013 tarihinden itibaren ardı ardına disiplin cezaları ve ceza kovuşturmalarına maruz kaldığı, davacı hakkında disiplin cezaları verilmesine ve cezai kovuşturma yapılmasına sebebiyet veren eylem ve ihlaller ile davacıya uygulanan "silahlı kuvvetlerden ayırma" yaptırımı arasında adil bir dengenin bulunmadığı, başka bir deyişle ölçülülük esasına uyulmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, davacı hakkında resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyanda bulunmak suçundan yapılan yargılama sonucunda, ...Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla mahkumiyetine karar verildiği ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve kesinleştiği görülmüştür. Bu durumda, davacının almış olduğu disiplin cezalarının niteliği ve ceza yargılamasındaki söz konusu fiilinin niteliği itibarıyla Türk Silahlı Kuvvetlerinin disiplin anlayışını temelden sarsacak ve itibarını zedeleyecek nitelikte olduğu hususları birarada değerlendirildiğinde, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 27/03/2024 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.