Bölge Adliye Mahkemesi 2024/96 E. 2024/574 K. – Sebepsiz Zenginleşmede

T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/91 - 2025/784 T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 5. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2025/91 KARAR NO : 2025/784 KARAR TARİHİ : 16/05/2025 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/05/2025 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I BAŞKAN:... (...) ÜYE :... (...) ÜYE :... (...) KATİP :... (...) İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : KOCAELİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVA TARİHİ : 17/03/2023 KARAR TARİHİ : 07/11/2024 NUMARASI : 2024/96 Esas - 2024/574 Karar DAVACI : COLOR PORT MATBAA AMBALAJ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - 0211126399400001 Egemenlik Mah. 6106/4 Sk. Kapı No: 17 D Daire No: Bornova/İzmir VEKİLLERİ : Av.. Av... DAVALI : YÖNTEM OLUKLU MUKAVVA KUTU VE KAĞIT MAKİNA SANAYİ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - 0983042390300012 - [25959-61069-06741] UETS VEKİLİ : Av.. DAVA : Sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacak HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi İSTİNAF EDEN : Davacı vekili Taraflar arasındaki sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacak davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün 2021/937 Esas sayılı takip dosyası ile takip alacaklısı olan davalı Yöntem Oluklu Mukavva Kutu ve Kağıt Makina Sanayi Ticaret Anonim Şirketi tarafından takip borçlusu olan dava dışı borçlular Nirvana Ayakkabı Tekstil Oto Züccaciye İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ve Neris Kağıt Ambalaj Plastik Sanayi ve Ticaret AŞ aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla 70.000 TL bedelli çek, 140 komisyon 7000 TL çek tazminatı 316,44 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 77.456,44 TL takip çıkışı üzerinden takip başlattığı, icra takibi sırasında alacaklı vekilinin talebi üzerinde talimat icra dairesince 2021/368 talimat dosyası ile tarafı olmayan üçüncü kişi konumundaki davacı adresinde 25.01.2021 tarihinde yapılan haciz işlemi sırasında davacı tarafından makbuz karşılığında alacaklı vekili Stj. Av. ...'ya İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün 2021/937 Esas sayılı dosyasında borca mahsuben ödeme yapıldığı, davacı tarafça takip konusu borçla ilgilerinin bulunmadığı ve haciz tehdidi altında ödeme yapmak zorunda kaldıklarının belirterek davanın kabulüne vekil edeninin ödemiş olduğu 95.000,00 TL tutarın sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı hiçbir koşul sunmaksızın borcu kabul ederek ödeme yaptığını, davanın süresinde açılmadığını, davacının tüm talepleri ve itirazlarının zaman aşımına uğradığını, bahse konu ödemenin itirazı kayıtlı olarak yapılmadığını, davacı tarafça aynı borçluya istinaden daha önce de ödeme yapıldığını, taraflar arasındaki bağın açık olduğunu, ödeme dosya borçlusu adına yapıldığını, davanın Neris Kağıt Ambalaj Plastik Sanayi Ticaret A.Ş. aleyhine açılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "davanın reddine" karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından yapılan ödeme ile hacizin tarihinin aynı olduğunu, müvekkili şirketin söz konusu ödemeyi yapması sebebiyle haciz işleminin gerçekleşmediğini, dava dilekçelerindeki iddialarının yerel mahkemece değerlendirilmediğini, müvekkil şirketin ticari kayıtları ile dava dosyasındaki tüm evrakların müvekkili şirket ile borçlu şirketin herhangi bir bağı olmadığını, müvekkil şirket’in borcu olmadığı bir dosya için cebri icra tehditi aldında ödeme yaptığının ispatlanmış olduğunu, aksi yöndeki mahkeme kararının ortadan kaldırılması gerektiğini, bu nedenlerle Yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu ödeme ihtirazi kayıtlı olarak yapılmadığını, davacı tarafça aynı borçluya istinaden daha önce de ödemeler yapıldığını, direkt olarak kendi rızası ile borç ödemesi olarak yapıldığını, kabul manasına gelmemek kaydıyla huzurdaki davanın sebepsiz zenginleşme hükümlerine tabi olmadığını, bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacak istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK 3. Değerlendirme ve karar Dava; sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacak davasıdır. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir. Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının geçerli (haklı) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için, borçlunun mal varlığından bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır. Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır. TBK'nın 77/1 maddesine göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi geri vermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsamı; TBK'nın 79 ve 80'de "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir. Bu açıklamalara göre somut dosya ele alındığında; İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün 2021/937 Esas sayılı takip dosyası ile takip alacaklısı olan davalı Yöntem Oluklu Mukavva Kutu ve Kağıt Makina Sanayi Ticaret Anonim Şirketi tarafından takip borçlusu olan dava dışı borçlular Nirvana Ayakkabı Tekstil Oto Züccaciye İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ve Neris Kağıt Ambalaj Plastik Sanayi ve Ticaret AŞ aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla 70.000 TL bedelli çek, 140 komisyon 7000 TL çek tazminatı 316,44 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 77.456,44 TL takip çıkışı üzerinden takip başlattığı, icra takibi sırasında alacaklı vekilinin talebi üzerinde talimat icra dairesince 2021/368 talimat dosyası ile tarafı olmayan üçüncü kişi konumundaki davacı adresinde 25.01.2021 tarihinde yapılan haciz işlemi sırasında davacı tarafından makbuz karşılığında alacaklı vekili Stj. Av. ...'ya ihtirazı kayıtta bulunmaksızın İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün 2021/937 Esas sayılı dosyasında borca mahsuben ödeme yapıldığı, davacı tarafça takip konusu borçla bir ilgilerinin bulunmadığı ve haciz tehdidi altında ödeme yapmak zorunda kaldıklarının belirterek takip alacaklısı olan davalı aleyhine ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili için eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre, icra takip dosyalarının tarafı olmayan üçüncü kişi konumundaki davacı, adresinde yapılan haciz işlemi nedeniyle İİK. 96 ve devamı maddeleri uyarınca istihkak prosedürünü işletme olanağı varken takip borçlusu olan davalı Nirvana Ayakkabı Tekstil Oto Züccaciye İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ile Neris Kağıt Ambalaj Plastik Sanayi ve Ticaret AŞ'nin borcunu diğer davalı takip alacaklısı Yöntem Oluklu Mukavva Kutu Ve Kağıt Makina Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne ödemiştir. Davacı takip dosyasının tarafı olmayıp üçüncü kişi konumunda olmasına, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 9 ve devamı maddeleri uyarınca icra dosyasına yapılan ödemelerin borca mahsuben yapılmış sayılmasına, buna göre takip dosyasının tarafı olmayan davacı üçüncü kişilerin ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme kurallarına göre takip dosyası borçlusundan geri isteme hakkı bulunmakla birlikte somut dava yönünden davalı takip alacaklısının sebepsiz zenginleşen konumunda olmamasına, söz konusu ödemenin icra tehdidi altına ödendiğine dair kayıt ve delil bulunmamasına, haciz tutanak tarihi ile ödeme makbuzunun aynı tarihli olmasının haciz tehdidi olarak yorumlanamayacağına, davacının ödeme edimini kendi serbest iradesi ile yaptığına, kendi borcu sanarak yerine getirdiğinin ispat edilemediğine, kaldı ki teminat gösterilerek haciz tehdidinden İİK 263.madde gereğince kurtulabileceğine, İİK 99.madde gereğince işlem yapabileceği halde bu yönde işlem yapılmadığına, takip dosyasının tarafı olmayan davacı üçüncü kişilerin ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme kurallarına göre takip dosyası borçlusundan geri isteme hakkı bulunmakla birlikte somut dava yönünden davalı takip alacaklısının sebepsiz zenginleşen konumunda olmadığına göre kararda belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi usul ve kanuna uygun olup, verilen kararda isabetsizlik bulunmamaktadır. (Yargıtay 3. H.D. 2014/21748 E, 2015/4377 K sayılı ilamı, Yargıtay 4. H.D. 2021/23701 E, 2023/ 3046 K sayılı ilamı, Yargıtay 19. H.D. 2013/15399 E, 2013/19559 K sayılı ilamı benzer mahiyettedir). V. KARAR Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/11/2024 tarih, 2024/96 E. 2024/574 K. sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1/b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davacıdan alınması gereken 615,40 TL harçtan, peşin yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, (harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,) 3-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf kanun yoluna başvuran davacı üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-H.M.K. 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin, H.M.K. 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına, 6-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle KESİN olmak üzere 16/05/2025 oy birliği ile karar verildi. ... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır