Bölge Adliye Mahkemesi 2024/700 E. 2026/1698 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/700 KARAR NO : 2026/1698

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 23/02/2024 NUMARASI : 2022/918 E. 2024/157 K. DAVANIN KONUSU : Tazminat KARAR TARİHİ : 23.10.2026 KARAR YAZIM TARİHİ: 23.10.2026

İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 23.02.2024 tarih 2022/918 E. 2024/157 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili ve davalı ... A.Ş vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA :Davacı vekili, 19.07.2022 tarihinde ...'a ait .... plakalı ticari araç ile müvekkiline ait ...yabancı plakalı araçlar arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, davalının müvekkiline ait araca arkadan çarpması sonucu kazanın meydana gelmesinde asli ve tam kusurlu olduğunu, davalıya ait aracın diğer davalı olan sigorta şirketi tarafından sigortalandığını, müvekkiline ait ve Almanya trafiğine kayıtlı aracın kaza sonrasında tamir masrafının Almanya'da bulunan eksper tarafından düzenlenen raporda KDV dahil 5.132,29 Euro olarak tespit edildiğinden bahisle 5.132,29 Euro hasar tazminatının fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru TL karşılığının davalı şahıstan kaza tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketinden temerrüt tarihi olan 20.10.2022 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasa'nın 4/a maddesine göre işletilecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkilinin bilirkişi ücreti olarak ödediği 701,74 Euro'nun fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru karşılığı TL olarak yargılama gideri olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP:Davalı sigorta vekili; davacı tarafın başvuru şartını yerine getirmeksizin iş bu davayı açtığını, bu nedenle davanın usulden reddinin gerektiğini, davacı tarafça yaptırılan ekspertiz incelemesinin kabulünün mümkün olmadığını, belirlenen bedelleri kabul etmediklerini, ayrıca fahiş ekspertiz ücreti talebinin reddinin gerektiğinden bahisle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...; 19.07.2022 tarihinde .... plakalı aracıyla ....yabancı plakalı araç ile maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı, açılan bu davayı kabul etmediğinden bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacıya ait araçta meydana gelen hasar bedeli ilişkin maddi tazminat talebi yönünden davanın kısmen kabulüne, 3.500,00 Euro araçtaki hasar bedeli maddi tazminatın (davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla) kaza tarihi olan 19.07.2022 tarihinden itibaren (davalı sigorta şirketi açısından 21.10.2022 tarihinden itibaren) 3095 Sayılı Yasa'nın 4/a maddesi gereğince döviz faizi işletilmek kaydıyla fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası Euro efektif satış kuru üzerinden "TL" karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verme gerektiği, Yine alınan bilirkişi raporunda davacıya ait yabancı plakalı aracın Almanya'da motorlu araç bilirkişisi .... tarafından yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde davacı adına düzenlenen 701,74 Euro'luk faturadaki ekspertiz ücretinin o ülke ekonomik ve sosyal koşullarına göre uygun ve kadri maruf olduğu bildirilmiş olmakla, bilirkişi raporundaki bu görüş mahkememizce aynen benimsenerek davacı tarafın 701,74 Euro'luk ekspertiz ücretine ilişkin talebi mahkememizce yerinde görülmüş olmakla yargılama giderine dahil edilerek davalılardan tahsiline karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 3.500,00 Euro hasar bedeli tazminatının, davalı ... yönünden kaza tarihi olan 19.07.2022 tarihinden itibaren ve davalı ... A.Ş yönünden (poliçe limiti olan 100.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere) temerrüt tarihi olan 21.10.2022 tarihinden itibaren, yabancı para bakımından 3095 Sayılı Yasa'nın 4/a maddesine göre yürütülecek değişken faizi ile birlikte ödeme günündeki TCMB efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili ve davalı ... A.Ş vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ:Davacı vekili, yerel mahkemece hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda müvekkilinin aracında meydana gelen hasarın tamirinin ekonomik olmadığı yönündeki kanaatinin hatalı olduğunu, bilirkişi kök raporuna karşı itiraz dilekçesinde dosyaya sunulan emsal satış ilanları değerlendirilmediği, müvekkiline ait aracın ikinci el rayiç değeri düşük tespit edilmiş olup bunun sonucu olarak pert total işleminin uygulanması gerektiği yönündeki tespitin hatalı olduğunu, bilirkişi tarafından emsal alınan araçların km durumuna göre emsal nitelikte olmadığını, müvekkiline ait ... model,150.000 km aracın Almanya piyasasındaki rayiç değerinin ikinci el alım satım sitelerinde 9.850,00.-€-11.745,00.-€ arasında olduğu, buna rağmen bilirkişi raporunda müvekkiline ait aracın rayiç değerinin 10.000,00.-€ ile sınırlandırıldığını, müvekkile ait aracın belirtilen ilanlardaki araçlardan daha düşük km'de bulunduğu da gözetilerek, belirtilen değer aralığında 10.500,00.-€'ya kadar alıcı bulabileceğini, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, hasar gören araçların pert olarak kabul edlmesi için gerekli hasar oranının ne olduğu konusunda açıklanmış bir oran bulunmadığını, bir kısım şirketler yüzde 50 derken, bir kısmının da yüzde 60 ya da yüzde 70 hasarı pert olarak kabul ettiklerini, Avrupada bu oranın yüzde 80'e kadar çıktığını, yabancı plakalı aracın trafik kazası sonucu tam hasara uğraması halinde aracın gümrüğe terk edilmesi gerektiğini, trafik kazası sonucu pert haline gelen yabancı plakalı aracın gümrük idaresine yapılacak başvuruyla pasaport kayıtlarından düşülmesinin istenmesi gerektiğini, müvekkiline ait aracın dava konusu trafik kazası sonrasında yürür durumda olduğundan, müvekkil aracını, sürekli ikametinin bulunduğu Almanya'ya götürerek tamir ettirip, halihazırda kullandığını, yine aracın rayiç değerinin kaza tarihine göre belirlenerek tamirin ekonomik olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini, kazanın 19.07.2022 tarihinde meydana gelmiş olup müvekkile ait aracın rayiç değeri bu tarih itibari ile belirlenmesi gerektiğini, bu sebeple araştırma yapılan yurt dışı bilirkişi raporunda belirlenen tarihin kaza tarihine en yakın tarih olup bilirkişi tarafından bu hususun dikkate alınması gerektiğini, müvekkiline ait aracın tamiratının Almanya'da yaptırılacağı göz önünde bulundurulduğunda Alman rayiç değerlerinin dikkate alınarak, aracın tamirinin ekonomik olduğunun kabul edilmesi gerektiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür. Davalı ... A.Ş vekili, kusur oranlarının hatalı tespit edildiğini, araç hasarının fahiş hesaplandığını, ayrıca dava konusu aracın onarımının ekonomik olup olmadığı, pert kapsamında değerlendirilmesi halinde tazminatın ne kadar olacağı konusunda Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Kurumu veya İstanbul Teknik Üniversitesi Trafik Kürsüsü'nden rapor alınması gerektiğini, halihazırda davacıya ait aracın yabancı ülkede onarılıp onarılmadığı, buna istinaden trafikte olup olmadığı hususunda davacının beyanının alınması gerektiğini, raporda hangi verilere dayanılarak sovtajın belirlendiği anlaşılamadığını, sovtaj miktarının düşük olduğunu, davacının hasara ilişkin olarak yurtdışından almış olduğu onarım tekliflerine ilişkin olduğu iddiası ile resmi hiçbir geçerliliği olmayan birtakım evraklar sunduğu ve bu doğrultuda değerlendirmenin bilirkişi heyetince yapılarak aracın onarım kabul görmeyeceğini pert-total sayılması gerektiğinin belirlendiği, davacının gerçek zararının tespiti için yalnızca davacı tarafından sunulan belgelere dayanılmaması gerektiğini, genel şartlar gereğince müvekkil şirketin yalnızca eşdeğer parça bedelleri ile değişim gerektiğini, bilirkişi raporunda genel şartların gözardı edildiğini, dolayısıyla yedek parça tedarik ve işçilik bedellerinin yüksek oluşundan ve orijinal parça kullanımından kaynaklanan fahiş hasar bedelinden sorumlulukları bulunmadığını, kdv hariç hesaplama yapılması gerektiğini, zararın TL olarak hesaplanması, aksi halde ise haksız fiilin gerçekleştiği tarihte geçerli olan kurun esas alınması gerektiğini, TTK madde 1426 uyarınca ancak makul olan ekspertiz ücreti talepleri için talepte bulunulabileceğinden, fahiş ekspertiz ücreti talebinin de reddi gerektiğini, KTK 97. Maddesi gerğince davacının dava açma hakkı bulunmadığını, faizin dava tarihinden itibaren yasal faiz olması gerektiğini belirtmiştir. GEREKÇE : Dava, davacıya ait yabancı plakalı araçta meydana gelen hasar bedelinin, karşı araç işleteni ve ZMMS poliçesi kapsamında davalı sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. 85/1. ve 85/son maddeleri ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre trafik kazası nedeni ile davacının aracında oluşan maddi zarardan davalı sigorta şirketi, işleten sıfatına haiz sigortalı araç maliki ile araç sürücüsünün, sürücünün kusuru oranında sorumlu oldukları amirdir.(Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve 2011/17-142 E. - 2011/411 K., 17. HD'sinin 20/05/2013 tarih ve 2012/8984 E. - 2013/7276 K. ) Davacının Almanya'da ikamet edip, geçici olarak Türkiye'ye getirdiği aracının trafik kazası sonucunda hasara uğradığı, davacının aracının onarımını Türkiye'de yapması konusunda zorlanamayacağı, aracını Türkiye'de veya ikamet ettiği ülkede tamir ettirmek konusunda seçimlik hakka sahip olduğu, araç sahibinin bu seçimlik hakkını ikamet ettiği ülkede tamir ettirme yönünde kullanması durumunda, yurt dışı tamirine dair gerçek hasar bedelinin tespit edilerek bu bedelin Türk Lirası karşılığının tazminine karar verilmesi gerekmektedir. (Yargıtay HGK'nun 24.06.2015 tarih ve 2014/17-28 E - 2015/1745 K.) 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesi hükmüne göre, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, bu borcun vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası olarak ödenmesini isteyebilir. Yabancı para cinsinden yapılan harcamalar, yabancı para alacağı olarak dava edilebilir ve ödeme günündeki kura göre işlem görür. Davacı alacağı, yabancı para cinsinden meydana gelmiş olup fiili ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL karşılığının tahsiline karar verilmesi gerekir. (Yargıtay 17.HD'nin 17.05.2018 tarih ve 2015/8003 E-2018/5155 K) Yabancı para borcuna hangi faizin uygulanacağı 3095 sayılı Kanun'un "Yabancı para borcunda faiz" kenar başlıklı 4/a maddesinde düzenlenmiş olup ilgili düzenlemede; “Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.” kuralına yer verilmiştir. Sigorta şirketi, geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumludur ve kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigorta şirketi tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Bir başka ifade ile zararın poliçe kapsamı dışında kaldığı hususunda ispat külfeti davalı sigorta şirketindedir. Yabancı plakalı araçların hasar tazminat talepleri yönünden aracın pert değerlendirilmesi yapılsa dahi, aracın onarım bedeli, aracın satın alındığı ülke rayicindeki piyasa değeri ile karşılaştırılması bakımından önem arz etmektedir. Şöyle ki; eğer aracın satın alındığı ülke rayicindeki piyasa değeri onarım giderinden fazla ise davacı yalnız onarım giderini, onarım giderinden az ise, aracın olay gününde satın alındığı ülkedeki sürüm değerini davalıdan isteyebilir. Bu durumda mahkemece, aracın Türkiye'deki tamir bedeli, olay tarihinde kayıtlı olduğu ülkedeki ikinci el piyasa rayiç değeri ile karşılaştırılarak hangisi az ise o miktara hükmedilmesi gerekir. (Yargıtay 4. HD'nin 31.02.2012 tarih ve 2021/26157 E. 2022/1048 K.) Somut olayda, davacı hasarlı aracı gümrüğe terk etmemiş, ikamet ettiği ülkeye götürmüştür. Davacı aracını gümrüğe terk etmiş olsa idi, yurtdışı ikinci el değeri ile Türkiye'deki tamir masrafı belirlenerek bu iki tutar karşılaştırılıp hangisi az ise o değer üzerinden hüküm kurulması gerekirdi. Aracın Almanya'ya götürüldüğü, davacının aracın trafikteki tescil kaydını sildirmediği, aracın kullanılmaya devam edildiği anlaşılmaktadır. Ekspertiz gideri yargılama giderlerinden olup yargılama giderlerine eklenerek davanın kabul ve red oranına göre karar verilmesi gerekir. (Yargıtay 17. HD'nın 21.10.2019 tarih ve 2017/1822 E.- 2019/9723 K.) Mahkemece ekspertiz ücreti konusunda kabul ve red oranı gözetilerek karar verilmesi gerekirken, ekspertiz ücretinin tamamından davalıların sorumlu tutulması hatalı olmuş ise de, davalı tarafça bu hususta yapılan açık bir istinaf başvurusu bulunmamakla, dairemizce bu hususta herhangi bir inceleme yapılmamıştır. Bu açıklamar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacının yurt dışında ikamet etmekte olup, yabancı plakalı aracıyla Türkiye'ye geldiğinde kazaya karıştığı, kazadan sonra hasarlı aracı gümrüğe terk etmeyerek Almanya ülkesine götürdüğü, davacının, ancak uğradığı gerçek zararı davalılardan talep edebileceği, dosyaya kazandırılan bilirkişi raporunda davacıya ait aracın pert total değerlendirilmesine tabi tutulduğu, aracın Almanya ülkesindeki piyasa rayiç değerinin onarım giderinden fazla olduğu tespit edilerek davacının uğradığı gerçek zarar miktarının hesaplandığı anlaşılmaktadır. Uğradığı zararın bilirkişi raporunda belirlenen miktardan daha fazla olduğunu iddia eden davacı bu iddasını ispatla mükelleftir. Davacı tarafından bu hususta sunulan herhangi bir belge veya başkaca delil bulunmadığından, mahkemece davanın kısmen kabulüne, 3.500,00 Euro hasar bedelinin davalı ... yönünden kaza tarihinden, davalı ... A.Ş yönünden ise poliçe limitiyle sınırlı olarak temerrüt tarihinden itibaren davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı değerlendirilmiştir. Toplanan tüm delillere, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları delilere göre, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmelerin dosya kapsamına uygun olmasına, raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmasına, mahkemece uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir hukuka aykırılık bulunmamakla, istinaf itirazlarının yerinde olmadığı değerlendirilerek, yerinde görülmeyen istinaf itirazlarının HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince reddine karar verilmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekili ve davalı ... A.Ş vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 732,00-TL'den peşin alınan 427,60-TL'nin mahsubu ile bakiye 304,40-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Davalı ... A.Ş yönünden istinaf karar harcı olan 4.632,36-TL'den peşin alınan 1.158,09-TL'nin mahsubu ile bakiye 3.474,27-TL'nin davalı ... A.Ş'den alınarak hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf başvurusu nedeniyle davacının ve davalı ... A.Ş 'nin yaptığı giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.23.10.2026