Bölge Adliye Mahkemesi 2024/562 E. 2025/1538 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2024/562 Esas

KARAR NO : 2025/1538

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ: 17/01/2024

NUMARASI : 2021/144 Esas, 2024/33 Karar

DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Tasarımın Gaspı İddiasına Dayalı)

KARAR TARİHİ: 01/12/2025

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; ... şirketinin, Eskişehir Organize Sanayi Bölgesinde 2005 yılında kurulduğunu, ankastre ocak, ankastre fırın, tamboy fırın gaz dağıtım sistemleri ve demonte üretimi yaparak faaliyetlerini sürdürdüğünü, 2019 yılında faaliyete geçen yeni üretim alanı ve son teknoloji üretim sahası ile ... Ankastre Ocak üretimine başlamış olup, her geçen gün kaliteyi ön planda tutarak müşterilerine hizmet vermeye devam etmekte olduğunu, ticari faaliyeti kapsamında ihracat ayağı oldukça güçlü olduğunu, davalı ...'ın ortağı ve müdürü olduğu diğer davalı ...'nin ise çalışanı olduğu ... Elektrikli Aletler Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. ile 2018 yılından beri işbirliği içerisinde olduğunu, bu ticari ilişki kapsamında dava dışı şirketin vekil edene ait ağırlıkla ankastre ocak ürünlerini vekil edenden satın almakta olduğunu, vekil edenin dava dışı şirkete gönderdiği faturalar bu hususu ortaya koyduğunu, davalı ... ve davalı çalışanı ...'nin Türk Patent ve Marka Kurumu'na vekil edenin ürettiği 4 adet ocak tasarımının kendi adlarına tescili için başvurduğunu, bu başvuru 22.10.2020 tarihinde tescillenerek 2020-07729 tescil numarasını aldığını, ancak 2020-07729 tescil numaralı ocak tasarımlarının ve davalılar ile dava dışı şirketin tescil için yaptığı başvurulara konu diğer ocakların tasarımının gerçek hak sahibi vekil eden olduğunu, dava konusu tescil edilen Locarno Sınıfı 07-02 kodlu 4 adet ocak vekil eden şirket çalışanları tarafından, vekil eden şirket bünyesinde yürütülen ... projeleri kapsamında tasarlandığını, vekil eden bu zamana kadar dava dışı şirket ile olan ticari ilişkisine güvendiğini, bu nedenle dava dışı şirketin sahibi ve çalışanı davalılar adına tasarımı kendilerine ait olmayan dava konusu ocakların tasarımı için tescil başvurusunda bulunabileceklerini aklına getirmediğini, vekil edenin ticari ilişki içerisinde olduğu dava dışı ... şirket yetkilisinin 10.08.2021 tarihinde vekil eden firmanın yetkilisi ...'ya ilettiği whatsapp mesajında yer alan belgenin davalı ... tarafından ... adlı yurt dışı firmasına iletildiği bilgisi paylaşıldığını, ankastre ocakların üretiminin öncesinde, tasarımı yapılan ocakların üretiminde kullanılacak olan kalıpların da hazırlanması gerekmekte olduğunu, bu kalıplar ayrıca sipariş edilerek temin edilmekte olduğunu, tasarımı tescil edilen dava konusu ocakların üretim kalıplarının vekil edence sipariş ve satın alma tarihi de tescil tarihinden öncesine ait olup kalıplara ilişkin ödeme tutarları ve kalıp üretim yönlendirmelerine ilişkin maillerin sunulduğunu, açıklamaları ve dayanak olarak dosyaya sundukları belgeler açık bir biçimde tescilden önce dava konusu tescil edilen ocak tasarımlarının vekil eden tarafından tasarlandığını, ocakların vekil eden tarafından üretildiğini, davalıların ocak üretim faaliyetinde bulunmadıkları halde kötü niyetle tasarımları vekil edenden temin ederek kendi adlarına tescil ettiklerini ortaya koyduğunu, davalıların vekil eden şirkete şimdiden yaklaşık 2.000.000,00 TL sipariş iptali ile verdikleri zarar dikkate alındığında mahkeme "davalıların vekil eden şirkete zarar veren davranışlarını yasaklayıcı mahiyette" bir tedbir kararı vermemesi durumunda 2005 yılında kurulan ve Eskişehir Organize Sanayi bölgesinde bulunan, 82 ülkeye doğrudan ya da dolaylı olarak ankastre ocak ihracatı gerçekleştiren vekil eden şirketin muhtemelen işbu davanın bitiminden evvel ticaret hayatı sona ereceğini, sundukları somut deliller vekil edenin tescil edilen ocak tasarımlarının gerçek sahibi olduğunun, yenilik şartının ürünlerin tescilden önce satışı suretiyle kamuya sunulmuş olmasından kaynaklı sağlanamadığının ve davalıları kötüniyetli olduklarının açıkça anlaşıldığını ileri sürerek diğer yasal yollara başvurma hakkı saklı kalmak kaydı ile dava konusu tasarımların tescilinin gerçek hak sahipliği ilkesi doğrultusunda ve Sınai Mülkiyet Kanunu 77'nci maddesinin 1-a ve 1-b maddelerine istinaden hükümsüzlüğünü ve Sınai Mülkiyet Kanunu 71'nci maddesine istinaden tasarım gasbı dolayısı ile vekil eden adına dava konusu tasarımların tescilini, mahkeme aksi kanaatte ise vekil edenin de tasarım hakkı sahibi olarak tanınarak kararın sicile bildirilmesini talep etme mecburiyeti hasıl olduğunu belirtmiş ve davalıların vekil eden şirkete ticari anlamda zarar veren davranışların yasaklanarak, dava konusu tasarımların dava sonuçlanıncaya kadar vekil edence kullanımına izin verilmesi hususunda tedbir kararı verilmesine ve bu kararın Türk Patent ve Marka Kurumu'nca tutulan sicile kaydı ile ilgili Bültende yayınlamasına, diğer dava hakları saklı kalmak kaydı ile Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 2020/07729 tescil numarası ile davalılar adına olan tescilli ocak tasarımlarının Sınai Mülkiyet Kanunu madde 77/f.1-a ve b hükümleri uyarınca hükümsüzlüğü ile tasarım gasbı nedeni ile tescile konu tasarımların Sınai Mülkiyet Kanunu madde 71/f.1 uyarınca gerçek hak sahibi olan vekil eden adına devri ve tesciline (asli talep); mahkeme aksi kanaatte ise vekil edenin de Sınai Mülkiyet Kanunu madde 71/f.1 uyarınca vekil edenin tasarım sahibi olarak tanınmasına ve vekil edenin sicile hak sahibi olarak eklenmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep etmişlerdir.

CEVAP VE KARŞI DAVA:

Davalı-karşı davacılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirket ile müvekkili davalı ...'ın ortağı ve yetkilisi, müvekkilleri davalı ...'nin de çalışanı olduğu dava dışı ... Elektrikli Aletler Dış Tic. Ltd. Şti. (...) arasında 24.05.2019 tarihinde “SATIŞ VE TEDARİK" sözleşmesi ile 17.02.2020 tarihinde akdedilmiş "ÖLÇÜ VE KONTROL ALETLERİNİN KULLANIMI VE BAKIMI VE MUHAFAZASINA AİT KULLANIM ÖDÜNCÜ" sözleşmesi yapıldığını, taraflar arasındaki 24.05.2019 tarihli sözleşmenin "Bütçe ve Ürün Gamı” başlıklı maddesinde de açıklandığı üzere davacı şirket, ...'in verdiği bilgiler ve ilettiği talepler doğrultusunda gerçekleştireceği üretim için gerekli yatırımları yapmayı kabul ve taahhüt ettiğini, dolayısıyla davacı şirketin, adeta kendi teknik/ticari gelişim ve yeterliliğinin göstergesi olarak sunmaya yöneldiği yatırım ve sertifikasyon çalışmaları da esasen ...'e karşı 24.05.2019 tarihli sözleşmenin "Kalite Şartları" maddesi ile yükümlendiği edimlerin ifasından ibaret olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmelerin devamı müddetince ... elemanları davacı şirkete gerek üretim, gerek kalite, gerek tasarım ve gerekse ... konularında destek olarak üretimin yapılmasında çalıştığı gibi davacı şirket ekibine teknik destek vermek üzere tasarımcı transfer etmiş ve ayrıca maddi destekte bulunduğunu, davacı şirket ile ... arasında münakit 17.02.2020 tarihli sözleşmede davacı şirket tarafından ...'in talep ve siparişleri üzerine üretilecek ürünlerin kalite kontrolünde kullanılacak ekipmanların da ... tarafından tedarik edilerek iş bitiminde yahut talep üzerine iade edilmek kaydı ile davacı şirkete tevdi edilmiş olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, Müvekkili / davalı ...'ın ortağı ve yetkilisi, müvekkilesi / davalı ...'nin de çalışanı olduğu dava dışı ..., davacı şirket ile arasındaki 24.05.2019 tarihli sözleşme ile yükümlendiği edimleri yerine getirmiş olmasına karşın davacı şirketin, ...'in talep ve siparişleri çerçevesinde üretmekte olduğu ürünlerin sözleşme koşullarına ve ticari ahlak ilkelerine aykırı biçimde ... müşterilerine doğrudan satışı konusunda görüşmeler yapmaya yönelmesi, bu suretle ...'i devre dışı bırakmaya yönelik eylemlerde bulunması üzerine ve tamamen bu nedenle taraflar arasındaki sözleşme ve dahası güven ilişkisi zedelendiğini, bunun üzerine ... tarafından davacı şirket aleyhine Kadıköy 27. Noterliği'nin 18.08.2021 tarih ... yevmiye no.lu ihtarnamesi keşide olunarak akde aykırı eylem ve işlemlere, bu kapsamda Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde müvekkilleri davalılar adına tescilli 2020 07729 ve 2019 05082 no ile tescilli tasarımlara yönelik tecavüz ve bu suretle yaratılan haksız rekabete son verilmesi İHTAR ve nihayet ...'in sözleşmeden kaynaklanan 255.993,76.- USD ve 39.569,90,-Euro alacağının ödenmesi talep edildiğini, davacı yanın iş bu davayı açmaktaki asil, temel ve yegâne neden ve amacı, kendisine müvekkili/ davalı ...'m ortağı ve yetkilisi, müvekkilesi/davalı ...'nin de çalışanı olduğu dava dışı ... tarafından, 24.05.2019 tarihli sözleşme çerçevesinde ... adına üretilmek üzere iletilen bilgi, belge ve müvekkilleri adına tescilli tasarımlar çerçevesinde ürettiği ve fakat 24.05.2019 tarihli sözleşmeye aykırı olarak ...'i devre dışı bırakarak ... müşteri ve bağlantılarına doğrudan salmak suretiyle oluşturduğu akde, kanuna ve ticari ahlaka aykırı ticaretini sorunsuzca devam ettirebilmek olduğunu, Davacı şirketin gerek dava konusu ve gerekse müvekkili davalılar ve ilgilisi oldukları ... şirketine ait marka ve tasarımları ile ilgilisinin temel ve kaynağında ... ile arasındaki 24.05.2019 tarihli "Tedarik ve Tek Satıcılık Sözleşmesi" yer aldığını, dava konusu tasarımlar da aynı sözleşme ilişkisinin kurulması sürecinde ve bu sözleşmenin konusunu oluşturmak üzerinde tamamen müvekkili/davacılar tarafından özgün olarak yaratılan ve verileri 24.05.2019 tarihli sözleşme sürecinde davacı şirket ile paylaşılan tasarımlar olduğunu, bu sözleşme sürecinde ... tarafından, sözleşmede GAM-1 ve GAM-2 olarak sözü edilen 20 (yirmi) adetten fazla tasarım geliştirilerek davacıya teslim edildiğini, Dava konusu tasarımların tamamen müvekkili davalılar tarafından özgün olarak geliştirilen, belirli bir düzeye getirilmesinin ardından davacı şirkete, yine müvekkili davalı ... tarafından, tasarımların ... kontrolünde üretilmesini sağlamak üzere istihdam ettirilen Sn. ...'a iletilen, nihayet teknik çizimleri müvekkili davalı ... ile Sn. ... arasındaki yazışmalarla gerçekleştirilen tasarımlar olduğunu, davalılar tarafından özgün olarak yaratılan ve kendisine 24.05.2019 tarihli sözleşme hükümleri doğrultusunda, bu sözleşmedeki "üretim/montaj" vaat ve taahhütleri çerçevesinde iletilen tasarımlar üzerinde davacı şirketin hukukça korunmaya müstahak hiçbir hakkı bulunmadığını, davacı yanın tasarımın gaspı iddiasına davalı "Hükümsüzlük" iddiaları, dava konusu ettiği tasarımların, gerek aldıkları eğitim ve gerekse mesleki geçmişleri itibariyle icra ettikleri temel iş ve faaliyetleri ankastre ürün tasarımı olan davalılar tarafından özgün olarak üstelik "sıfırdan" yaratılarak, yetkilisi/çalışanı oldukları ... şirketi tarafından bir sözleşme ilişkisi çerçevesinde davacı şirkete, sözleşme çerçevesinde üretilmek üzere gönderilen tasarımlar olması, keza sicile müvekkilleri tescil hakkı sahipleri yanında eklenmeleri yönündeki (ikincil) talebi de, dava konusu tasarımların gerçek sahiplerinin davalılar olması karşısında tümüyle haksız ve dayanaksız olup redde mahkûm olduğunu, karşı davalarında ise öncelikle ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile davalı şirket tarafından müvekkili davacılara ait 2020 07729, 2019 05082 no.lu tesciller başta olmak üzere davalılar adına (birlikte veya ayrı ayrı olmak üzere) tescilli tasarımlar kullanılmak suretiyle üretilen ürünlerin satışının durdurulması, bu ürünlere gümrüklerde, Türkiye sınırları içerisinde ve bulundukları yerde el konulması, asıl ve karşı dava konusu ürünlerin internet üzerinden reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin yürütüldüğü, keza satışının yapıldığı www.brdizayn.com alan adlı internet sitesi ile br.dizayn adlı sosyal medya (Instagram) hesaplarına erişimin engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı tesis edilmesine, davalının, davacılar aleyhine tasarım hakkına tecavüz teşkil eden eylemlerinin tespitine, önlenmesine, durdurulmasına, men'ine ve kaldırılmasına, müvekkilleri adına tescilli tasarımlara tecavüz teşkil eden ihlal ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulmasına, el konulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde davalıların/davacılar lehine mülkiyet hakkı tanınmasına, İhlal ürünlerin, masraflar mütecaviz/davalılara ait olmak üzere imhasına, fazlaya ilişkin hakları ile 6769 sayılı smk md. 150/2 hükmü dairesinde ve ayrıca "itibar tazminatı" talep etme hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 125.000,00-TL maddi tazminat ile 50.000.00.-TL manevi tazminat olmak üzere toplam 175.000.00.-TL Tazminatın tahsiline, yargılama neticesinde tesis olunacak hükmün, masrafları mütecaviz davacı şirkete ait olmak üzere tirajı en yüksek 3 gazeteden birinin Türkiye ve yurt dışı baskılarında ilanına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İstanbul Anadolu 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/01/2024 tarih ve 2021/144 Esas, 2024/33 Karar sayılı kararıyla; "...Bu açıklamalardan sonra davacı tarafın gerçek hak sahipliği talepleri değerlendirilmiş, az yukarıda ifade edildiği üzere SMK'nın 71. Maddesi gereği tasarımın gasbı halinde gerçek hak sahibinin tasarımın devrini talep etmesinin kanunen mümkün olduğu, yine 73. Maddeye göre çalışanların geliştirdiği tasarımların çalışanın iş yeri sahibine ait olduğu düzenlemeleri çerçevesinde yapılan değerlendirmede, davacı-karşı davalı şirket ile davalılar-karşı davacıların çalışan ve ortağı oldukları ... firması arasında dava konusu tasarımlara konu ürünler ile başkaca ürünlerin satış ve pazarlanması konusunda iş ilişkisinin bulunduğu, davacı-karşı davalı şirketin tasarıma konu ürünler ile başkaca ürünlerin imalatını yaptığı, ... şirketinin de bu ürünlerin pazarlama ve satışlarını yaptığı hususunda tarafların örtüşen beyanları dikkate alındığında bir ihtilafın bulunmadığı, davacı tarafın gerçek has sahipliği ve tasarım gasbı iddiaları karşısında ispat yükünün davacı-karşı davalı tarafta olduğu, alınan davacı tanık beyanlarında dava konusu tasarımların davacı-karşı davalı şirket çalışanı olan ... tarafından yapıldığı, davalı ...'nın davacı şirketin ürünlerini pazarlayan kişi olduğu, diğer davalı ...'nin de davalı ...'nın çalışanı olduğu ve tasarımların oluşturulmasında herhangi bir dahlinin olmadığına dair beyanları, yine dinlenen tanık ...'ın tasarımların taslaklarını davalı ... Tarhan'ın yaptığı ancak bu tasarımlara son halini kendisinin verdiği ve tasarımları oluşturduğuna dair beyanları, SGK kayıtlarına göre ...'ın tasarımların oluşturulduğu tarihte davacı-karşı davalı şirketin bağlı çalışanı olduğu, 29.11.2023 tarihli bilirkişi raporunda belirlendiği şekliyle davacı ve davalılar arasında 30 adet mail yazışması olduğu, bu yazışmalarda dava konusu tasarımın konusu olan ürünlerin oluşturulması işlemlerine ilişkin yazışmaların bulunduğu, bu yazışmaların davalı ... ve Uygar [EPOSTA] mail adresi ile davacı şirketin kurumsal mail adresi arasında gerçekleştiği, bu yazışmalarda davacı şirket tarafından bir kısım çizim ve tasarımların davalılara iletildiği, davalıların bu modeller üzerinde değişiklik ve ayrıntılı çizimler talep ettiği, çizimlerin ve tasarımların davacı-karşı davalı şirket tarafından yapıldığı, istenilen değişikliklerin ve tasarımların son haline getirilmesi işlemlerinin de davacı-karşı davalı şirket tarafından yapıldığı ve kurumsal mail adresi üzerinden davalılara iletildiği dikkate alındığında tasarımların her ne kadar davalıların telkin ve yönlendirmesi ile yapılsa da davacı şirket tarafından ürüne dönüşen tasarım haline getirildiği, her ne kadar tanık olarak dinlenen ... tarafından bu tasarımların yapıldığı ve bu çalışanın davalı ... tarafından davacı şirkete çalışması için gönderilmediği hem tanık hem de davalılar tarafından ifade edilmiş ise de davalıların sahip oldukları bir pazarlama şirketi olduğu, iş anlaşmasına konu ürünleri kendilerinin tasarlayıp ürettirmelerinin bir iş modeli olarak belirlenmesinin mümkün olduğu ve bu sebeple tasarımcıyı kendi iş yerleri bünyesinde çalıştırmaları mümkün olduğu dikkate alındığında davacı şirkette çalışmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu sebeple tanık tarafından tasarımlar oluşturulsa dahi bu tasarımlardaki hak sahipliğinin SMK'nın 73. Maddesine göre çalışanın bağlı olduğu iş verene ait olduğu dikkate alındığında dava konusu tasarımın gerçek hak sahibinin davacı-karşı davalı şirket olduğu kabul edilmiş ve davacı tarafın tasarımın devrine ilişkin talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacı tarafın terditli talebi yönünden yapılan değerlendirmede, davacının tasarım hakkının devrinin kabul edilmemesi halinde müşterek hak sahipliğine ilişkin olduğu, gerçek hak sahipliği yönünden verilen karar gereği HMK'nın 111/2 maddesi gereği öncelikli terditli talebi kabul edildiğinden sonraki talebinin değerlendirilmesine yer olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu değerlendirme ve asıl davadaki tasarımın gasbı sebebiyle devir talebi kabul edildiğinden ve tasarım üzerinde gerçek hak sahipliğinin davacı tarafa ait olduğu kabul edildiği dikkate alındığında davacı-karşı davalı tarafın tasarıma konu ürünleri üretmesinin davalı-karşı davacıların korunması gereken bir tasarımları da bulunmayacağı gözetilerek ve bu haliyle tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşması mümkün olmadığından karşı davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM /Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

A-Asıl davanın KABULÜ ile; 1-Dava konusu 2020 07729 tescil numaralı tasarımın gerçek hak sahibi olmayan davalılar adına tescil edildiğinin kabulü ile 2020 07729 tescil numaralı tasarımın SMK'nın 71/1. Maddesi gereği davacı TARAFA DEVRİNE, B- Karşı davanın REDDİNE, ..." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:

Davalı- karşı davacılar vekili istinaf dilekçesinde; Davacı şirket ile davalı ...'ın ortağı ve yetkilisi, davalı ...”nin de çalışanı olduğu dava dışı ... Elektrikli Aletler Dış Tic. Ltd. Şti. (...) arasında 24.05.2019 tarihinde akdedilmiş “SATIŞ VE TEDARİK” sözleşmesi ile 17.02.2020 tarihinde akdedilmiş “ÖLÇÜ VE KONTROL ALETLERİNİN KULLANIMI VE BAKIMI VE MUHAFAZASINA AİT KULLANIM ÖDÜNCÜ (ARİYET)” sözleşmesi bulunduğunu, sözleşme ile ... davacı şirketin tek yetkili satıcısı haline geldiğini, davalı- karşı davalı ...'ın ODTÜ Endüstri Mühendisliği mezunu olduğunu 1998 tarihinden bu yana ankastre ürünler sektöründe aktif şirketlerde çalıştığını, Davalı ...'nin de davalı- karşı davacı ...'ın yetkilisi olduğu ... bünyesinde ürün tasarım ve geliştirme alanında çalışmakta olan, ankastre ürünler konusunda yenilikçi fikirlere sahip bir tasarımcı olduğunu, davacı şirket ile ... arasında mün'akit 17.02.2020 tarihli sözleşme de, davacı şirket tarafından ...'in talep ve siparişleri üzerine üretilecek ürünlerin kalite kontrolünde kullanılacak ekipmanların da ... tarafından tedarik edilerek, iş bitiminde yahut talep üzerine iade edilmek kaydı ile davacı şirkete tevdi edilmiş olduğunu, Anılan hüküm ile taraflar, kendilerine ait fikirlerin HAK SAHİPLİĞİNİN fikir sahibine ait olduğunu karşılıklı olarak teslim ile bu konudaki haklarına gerek sözleşme süresi ve gerekse sözleşme sonrasında karşılıklı olarak saygı duymayı kabul ve taahhüt ettiklerini, ...'in talep ve siparişleri çerçe' sinde üretmekte olduğu ürünlerin sözleşme koşullarına ve ticari ahlak ilkelerine aykırı biçimde ... müşterilerine doğrudan satışı konusunda görüşmeler yapmaya yönelmesi, bu suretle ...'i devre dışı bırakmaya yönelik eylemlerde bulunması üzerine ve tamamen bu nedenle taraflar arasındaki sözleşme ve dahası güveni ilişkisi zedelendiğini, ... tarafından davacı şirket aleyhine Kadıköy 27. Noterliği'nin 18.08.2021 tarih, ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide olunarak akde aykırı eylem ve işlemlere, bu kapsamda Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde müvekkilimiz / davalılar adına tescilli 2020 07729 ve 2019 05082 no ile tescilli tasarımlara yönelik tecavüz ve bu suretle yaratılan haksız rekabete son verilmesi İHTAR ve nihayet ...'in sözleşmeden kaynaklanan 255.993,76.-USD ve 39,569,90.-Euro alacağının ödenmesi talep edildiğini, bidayet mahkemesinin taraflar arasındaki akdi ve ticari i ilişkiye ve bu ilişkinin kapsam ve niteliğine, tarafların bu ilişkideki konumlarına ve tasarımların hak sahipliğine yönelik kabul ve değerlendirmelerinin külliyen hatalı olduğunu, davacı yanın asıl davasına konu tasarımların, tamamen davalılar tarafından özgün olarak geliştirilen, belirli bir düzeye getirilmesinin ardından davacı şirkete, davalı ... tarafından, tasarımların ... kontrolünde üretilmesini sağlamak üzere istihdam ettirileri ...'a iletilen, nihayet teknik çizimleri davalı ... ile ... arasındaki yazışmalarla gerçekleştirilen tasarımlar olduğu, ...'ın davacı şirkette davacı şirket ile dava dışı ... arasındaki sözleşme ilişkisinin kurulduğu 24.05.2019 tarihinden hemen sonra ve 15.07.2019 tarihinde çalışmaya başladığını, dava konusu tasarım çalışmalarının ... tarafından kendisine iletilmeye başlandığı 25.07.2019 tarihinde davacı şirket nezdinde çalışmakta olduğunu, nihayet davacı şirket ile dava dışı ... arasındaki ihtilafı baş gösterdiği 25.01.2021 tarihinde de işten çıkartıldığının açıkça izlendiği SGK kayıtları, dava konusu tasarımlara ait ilk teknik çizimler de dahil olmak üzere müvekkilimiz ... ile ... arasındaki yazışmalarla iddalarının ispat edildiğini, eksik inceleme ile değerlendirme yapıldığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:

Asıl dava; Gerçek hak sahipliği iddiasına dayalı tasarımın davacıya devri, Karşı dava; Tasarım hakkına tecavüzün tespiti, meni istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.Asıl ve birleşen davaya yönelik karara karşı, davalı/karşı davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan celp edilen kayıtlardan; 2020 07729 sayılı çoklu ocak tasarımının 22/10/2020 tarihinde davalılar adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.6769 sayılı SMK; Hizmet ilişkisi ile diğer iş görme ilişkilerindeki hak sahipliği başlığında; "Madde 73- (1) Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça çalışanların bir işletmede yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak iş ilişkisi sırasında yaptığı tasarımların hak sahibi, işverenleridir. (2) Çalışanların bulunduğu işyerindeki genel faaliyet konusu bilgi ve araçlardan faydalanmak suretiyle birinci fıkra kapsamı dışında yaptığı tasarımların hak sahibi, talep edilmesi hâlinde işverenleridir...(4) Hizmet ilişkisi dışında kalan iş görme sözleşmeleri çerçevesinde yapılan tasarımlarda hak sahibi, taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri çerçevesinde belirlenir." düzenlemesi mevcuttur.Bu kapsamda olaya uygulanacak 6769 sayılı SMK göre temel olarak tasarım hakkı, tasarımcıya ve/veya onun hukuki haleflerine ait olmakla birlikte hizmet ilişkisi ile diğer iş görme ilişkilerinde "aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça" çalışanların bir işletmede yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak iş ilişkisi sırasında yaptığı tasarımların hak sahibi işverenleridir. Asıl ve karşı davaya konu iddia ve savunma kapsamında; Davacı /karşı davalı şirket ile davalılar/karşı davacıların çalışanı ve davalı ...'nın ortağı oldukları ... firması arasında tasarımlara konu ürünlerin satış ve pazarlanması konusunda iş ilişkisi bulunduğu, davacı/karşı davalı şirketin tasarıma konu ürünlerin imalatını yaptığı, dava dışı ... şirketinin ise bu ürünlerin pazarlama ve satışını yaptığı hususunda taraflar arasında ihtilaf yoktur.Davacı şirket ile dava dışı ... arasında yapılan 24/05/2019 tarihli Ürün Tedarik Sözleşmesinde yer alan gizlilik başlıklı maddesinde; Tarafların geliştirdikleri fikri haklarda gerçek hak sahibinin fikri hak sahibi olduğunun düzenlendiği görülmüştür.Davacı tanığı ...'ın mahkeme huzurunda alınan beyanlarında; davalı ...'ın isteği üzerine davacı firmada çalışmak üzere gönderildiğini, ürün tasarımlarının davalı ... tarafından çizilerek kendisine gönderildiğini, kendisinin de bunlara son şeklini vererek üretime soktuğunu, kendisinin ürünler için piyasa araştırması yapma imkanı olmadığından piyasada tutulan ve rağbet gören ürünlerle ilgili tüm bilgi ve tasarım çizimlerinin davalı ...'dan geldiğini beyan ettiği görülmüştür.Bu kapsamda yapılan değerlendirme ile davaya konu tasarımın davacı ile dava dışı ... firması arasındaki ürün tedarik sözleşmesi kapsamında meydana getirildiği sabit olup, mahkemece her ne kadar tanık beyanlarına dayalı olarak dava konusu tasarımların davacı/karşı davalı şirket çalışanı olan ... tarafından yapıldığı, davalı ...'nın davacı şirketin ürünlerini pazarlayan kişi olduğu, diğer davalı ...'nin de davalı ...'nın çalışanı olduğu ve tasarımların oluşturulmasında herhangi bir dahlinin olmadığına dair beyanlarına dayalı olarak asıl davanın kabulüne ve karşı davanın reddine karar verilmiş ise de; bizzat davacı tanığı olarak tasarımı gerçekleştirdiği kabul edilen ...'ın mahkeme huzurunda alınan beyanlarından ürünlerle ilgili tüm bilgi ve tasarım çizimlerinin davalı ... tarafından kendisine gönderildiğinin beyan edildiği gibi karşı dava dilekçe ekinde tasarımın meydana getirilme aşamalarına ilişkin yazışmaların dosyaya sunulduğu görülmesi karşısında ilk derece mahkemesince tasarımın son halinin davacı işyerinde verildiğinden yola çıkılmak suretiyle sonuca gidilmesi yerinde değildir.SMK 55. Maddesi ile " Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür." şeklinde düzenlenmiş olup, alınan tanık beyanı ve dosyaya sunulan deliller kapsamında davaya konu tasarımın meydana getirilmesinde davalılar tarafından hangi işlemlerin gerçekleştirildiği, gerçekleştirilen işlemlerin tasarımın meydana getirilmesinde ne oranda katkı bulunduğu ve yapılan katkının "gerçek hak sahipliğine etkisi" bulunup bulunmadığının aralarında sektör ve endüstriyel tasarım uzmanı bilirkişinin yer aldığı bilirkişi heyeti tarafından incelenerek sonuca gidilmesi gerekirken, sunulu rapora karşı davalıların ciddi itirazlarının karşılanmadan eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, asıl ve karşı davaya yönelik davalılar vekilinin istinaf taleplerinin kabulü ile asıl ve karşı davaya ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir. Asıl ve karşı davaya ilişkin karar kaldırma sebep ve şekline göre ileri sürülen sair istinaf taleplerinin incelenmesine gerek görülmemiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalı-karşı davacılar vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE,2-İstanbul Anadolu 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/01/2024 tarih ve 2021/144 Esas, 2024/33 Karar sayılı asıl ve karşı davaya ilişkin kararının KALDIRILMASINA,

3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılarak tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra asıl ve karşı davaya ilişkin bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalı-karşı davacılara iadesine, 5-Davalı-karşı davacılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararla birlikte değerlendirilmesine, 6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.01/12/2025