Bölge Adliye Mahkemesi 2024/313 E. 2026/1308 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2024/313 Esas 2026/1308 Karar T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/313 KARAR NO : 2026/1308

TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR

İİNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : Ankara 10.Asliye Ticaret Mahkemesi TARİHİ : 06/12/2023 NUMARASI : 2021/689 Esas 2023/929 Karar DAVACI/KARŞI DAVADA

ASIL DAVA : Menfi Tespit ASIL DAVA TARİHİ : 22/11/2021 KARŞI DAVA :Alacak KARŞI DAVA TARİHİ : 28/01/2022 KARAR TARİHİ : 02/10/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 13/10/2026

Taraflar arasındaki menfi tespit ve alacak istemine ilişkin davaların yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle asıl ve karşı davada davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı taraf vekillerince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. ASIL DAVADA DAVA Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 27/12/2017 tarihinde dava dışı ... A.Ş.’nin hisselerinin müvekkili şirkete devredilmesine ilişkin protokol düzenlendiğini , bu protokole göre davalı şirketin dava dışı ... A.Ş.'ye ait hisseleri müvekkiline devreceğini müvekkili tarafından da teminat olarak 8.600.000,00 TL'lik teminat çeki vereceğini, hisse devir esnasında çekin, parçalı çeklerle değiştirileceği ve ödeme yapıldıkça ödenen bedel tutarında çekin müvekkiline iade edileceğinin kararlaştırıldığını, bu protokol kapsamında müvekkili tarafından ... Şubesine ait ve bila tarihli 8.600.000,00 TL bedelli teminat çekinin davalıya verilmiş olduğunu , 08 Ocak 2018 tarihinde hisse devirlerin müvekkiline yapıldığını ve bütün hisse devir bedellerinin de davalı tarafa ödenmiş olduğunu, buna rağmen davalı tarafın teminat çekini iade etmediğini, çekin teminat senedi olduğu ve ödemelerin yapılmış ve müvekkilinin ibra edilmiş olduğunun protokol ile sabit olduğunu ileri sürerek , dava konusu ... Şubesine ait 8.600.000,00 TL bedelli ... nolu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespitine, çekin müvekkiline iadesine, iadenin mümkün olmaması halinde çekin iptaline karar verilmesini istemiştir. KARŞI DAVADA DAVA Karşı davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; protokolde yazılı ilk iki ödeme tutarı olan 150.000,00 USD'nin ödendiğini, protokolde yazılı diğer bedellerin ödenmediğini belirterek karşı davalarının kabulleri ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla devir bedeli olarak şimdilik 30.000,00 USD'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, protokoldeki hükümlere aykırı davranılması nedeniyle belirlenen cezai şarttan şimdilik 100.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine istemiştir ASIL DAVADA CEVAP Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 27/12/2017 tarihli protokolde ... projesine dava dışı ... Şirketinin teklif sunması ve bu teklif neticesinde yarışmanın dava dışı ... şirketi tarafından kazanılması halinde dava dışı ... şirketinin hisselerinin davacı şirkete yazılı şartlarla devrinin kararlaştırıldığını, protokol 3.maddesinde düzenlenen hükme göre de ödeme planı çerçevesinde dava dışı ... şirketi tarafından Önlisans başvurusu için verilmiş olan 500.000,00 TL tutarında teminat mektubu ve ...'ye yarışma hakkı için verilmiş olan 2.500.000,00 TL tutarındaki teminat mektubunu kapsayacak şekilde müvekkili firmaya davacı şirket tarafından 8.600.000,00 TL bedelli teminat çeki verildiği, müvekkili şirket tarafından protokol gereği hisselerinin 08/01/2012 tarihinde devredildiğini, müvekkili şirketin yükümlülüğünü eksiksiz ve gecikmesiz yerine getirdiğini fakat karşı tarafın ödemeye yönelik edimlerini yerine getirmediğini, davacının iddialarının çelişkili olduğunu, dava dışı ... şirketinin yönetim kurulu yapısındaki değişikliklerin ödemeye karine teşkil etmediğini, anonim şirket hisse devir sözleşmesinin resmi senet olduğu ve protokole üstünlük sağladığı iddiasının yerinde olmadığını belirterek asıl davanın reddine karar verilmesini istemiştir. KARŞI DAVADA CEVAP Karşı davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; asıl dava yönünden; davanın kabulü ile ... Bankası, ... çek numaralı, bila tarihli, 8.600.000,00 TL bedelli, teminat çekinden dolayı müvekkilin, davalıya borçlu olmadığının tespitine, ilgili çekin müvekkile iadesine, iadenin mümkün olmaması durumunda da iptaline, karşı dava yönünden; karşı dava konusunun alacak olması ile bilrikte davalının usul ve yasaya aykırı tedbir taleplerinin reddine, yetkisiz açılan karşı davanın açılmamış sayılmasına, haksız ve mesnetsiz karşı davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; davalı şirketin protokolde yazılı olan dava dışı şirkete ait hisseleri davacı şirkete devrettiği, davacının protokolde yazılı devir bedeliyle teminata ilişkin yükümlülükleri yerine getirmediği, bu durumda davacının ancak ödediği miktarın dava tarihi itibariyle TL karşılığı yönünden borçlu olmayacağını talep edebileceği, diğer edimlerini yerine getirmediği borçlu olmadığı tutarı ise ödenen dövizin TL karşılığı 1.681.215,00 TL olduğu, karşı dava yönünden ise asıl dosyanın davacısının devir bedelinin tamamını ödediğine yönelik herhangi bir delil ve belge sunmadığı bu durumda da karşı davacının bakiye devir bedelini talebe bağlı kalarak isteyebileceği ve ayrıca da asıl dosyanın davacısının edimlerini yerine getirmediğinden protokoldeki cezai şart hükümlerine göre talebe bağlı kalınarak cezai şartı talep edebileceği kanaatine varılmakla, asıl dava yönünden; davanın kısmen kabulüne, dava konusu edilen 8.600.000 TL çek bedelinin 1.681.215,00 TL'sinden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karşı dava yönünden; davanın kısmen kabulü ile devir bedelinden 15.000 USD'nin karşı dava tarihi olan 28/01/2022 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesine göre işleyecek faizi ile birlikte tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, cezai şart bedeli olarak 50.000 TL'nin karşı dava tarihi olan 28/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte karşı taraftan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı/Karşı Davalı ... A.Ş vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince HMK'nun 222/5 maddesinin göz ardı edildiğini, davacı yanca asıl ve birleşen dava yönünden münhasıran ...'ın defter kayıtlarına dayanıldığının bildirilmesine rağmen mahkemece bu hususa dikkat edilmediğini, ...'ın defter ve kayıtlarına göre ...'ın davacıdan herhangi bir alacağının bulunmadığını, karşı dava yönünden taraf teşkili sağlanmadığını, ...'ın doğrudan davacıdan bir alacak talep etme hakkı bulunmadığını, ortaklarca usulüne uygun toplanarak genel kurulda karar alınmadan yapılan sözleşme veya devrinde TTK kapsamında geçerli olmayıp yok hükmünde olduğunu, yine yeni yönetim kurulunda olan değişikliklerin de davacının ödemeleri yerine getirdiğini fiili karine olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davanın tam kabulüne ve çekin iptaline karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. Davalı/Karşı Davacı ... Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince olmayan bir feragat beyanı esas alınarak kısmen red kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı bulunduğunu, sehven sunulan dilekçesinde talebin azaltılması veya feragatine dair karşı davacının bir iradesinin bulunmadığını, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına rağmen mahkemece taraflarına ıslah hakkı tanınmadan karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dava; asıl dava yönünden, dava dışı ... şirketine ait hisselerin davacıya devrine ilişkin protokol kapsamında verildiği iddia olunan çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti, karşı dava ise aynı protokolde belirtilen devir bedelinin davacı/karşı davalıdan tahsili istemine yöneliktir. 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; Dosya kapsamında yer alan dava konusu 27/12/2017 tarihli protokol incelendiğinde; tarafların ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, konusu ... A.Ş. Genel Müdürlüğü Planlama ve Yatırım Yönetimi Dairesi Başkanlığı, İletişim Planlama Müdürlüğü tarafından 13/05/2017 tarihli ve 30065 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Rüzgar veya Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere yapılan Ön Lisans Başvurularına İlişkin Yönetmeliği” kapsamında, 24-30 Nisan 2015’te başvuruları alınan ve 20/11/2017 tarihinde ... A.Ş. internet sitesinde de yayımlanan “...”nda belirtilmiş olan ... Başvuru No.lu ...’ne (“Yarışma”) ...’in teklif sunması ve bu teklif neticesinde Yarışma’nın ... tarafından kazanılması halinde ... hissedarları tarafından ... hisselerinin ...’ye devrine ilişkin olan protokolde, "Hüküm ve Şartlar" başlıklı (3) maddesinde; "... ... hisselerini ...'ye devir etmeyi ve ... ...'a aşağıdaki ödeme planıyla ödeme yapmayı taahhüt eder. Ödeme planında belirtilen tarihler tahmini süreler olup tarihin öncesinde belirtilen koşulların gerçekleştiği tarihte ödemeler yapılacaktır. Yarışmadan Sonraki Hafta-(Hisse Devrinde) 75.000,00 USD, Ön Lisan-(3.Ay) 75.000,00 USD, ... Onay-(6.Ay) 75.000,00 USD, İmar Onayı-(9.Ay) 75.000,00 USD, Lisan-(18. Ay) 725.000,00 USD, Tesis Devreye Girişi-(30. Ay) 725.000,00 USD olmak üzere toplam 1.750.000,00 USD, ...’in ...’ye devrine kadar geçecek süre için, ... tarafından verilmiş olan 500.000 TL ... Ön Lisans Başvurusu Teminat Mektubu ve ...’a Yarışma hakkı İçin verilmiş olan 2.500.000TL Teminat Mektubu’nun ve İşbu Protokol’ün 3. maddesindeki ödemelerin teminatı olarak ..., ...’a İşbu Protokol ekinde fotokopisi bulunan toplamda 8.600.000 TL (sekizmilyonaltıyüzbin TL)tutarındaki Teminat Çekini verecektir. Söz konusu çek hisse devri sırasında, İşbu Protokol’ün 3. maddesi kapsamındaki ödemelere karşılık olarak USD bazında parçalı olarak değiştirilecektir. Ödemeler yapıldıkça ...’ye tutarları karşılığı teminat çekleri iade edilecektir. ...’in 3. Partiye veya Partilere herhangi bir hisse veya lisans devri durumunda ... yukarıdaki ödeme yükümlülüklerini 3. Parti veya Partilere devir yapmadan tamamlayacağını taahhüt eder." hükmüne, "Cezai Şart" Başlıklı (6) maddesinde; "Taraflar işbu Protokol maddelerine riayet etmekle yükümlüdür.Protokol yükümlülüklerinden birini dahi ihlal eden taraf, diğer tarafa maddi ve manevi hakları saklı kalmak şartı ile defaten ve nakden 10 milyon TL (on milyon Türk Lirası) cezai şart ödemeyi peşinen kabul , beyan ve taahhüt eder." hükmüne yer verilmiştir. ... Projesine ...'in teklif sunduğu ve bu teklif neticesinde yarışmanın ... tarafından kazanıldığı hususunda dosya kapsamında ihtilaf bulunmamaktadır. Dosya kapsamında yer alan 08/01/2018 tarihli "Anonim Şirket Hisse Devri Sözleşmesi" başlıklı belge incelendiğinde; ... A.Ş'nin ... A.Ş'yi, ... A.Ş'ye devrettiğinin yazılı olduğu ve buna göre devrin protokolün (2) maddesine uygun olduğu görülmüştür. Her ne kadar ilgili devir sözleşmesinde devir bedelinin nakden ve peşinen tahsil edildiği yazılı ise de, protokolün (3) maddesi ile hüküm altına alındığı üzere ... A.Ş'nin ... A.Ş. hisselerini ... A.Ş'ye devir etmeyi ve ... A.Ş'nin ... A.Ş'ye protokolde belirtilen ödeme planıyla ödeme yapmayı tahahhüt ettiği taraflarca imzası inkar edilmeyen protokol ile sabittir. Yine dosya kapsamında yer alan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 12/03/2023 tarih, 645504 sayılı yazısı incelendiğinde; ... A.Ş'nin %100 hisse oranı ile doğrudan ortak olduğu, ... A.Ş'ye " ... " Projesi için 29/08/2018 tarihinde ön lisans, 06/04/2021 tarihinde ... izni verildiği, ... kapsamında ... A.Ş'nin 28/12/2018 tarih ve 299859 sayılı yazısı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü'ne 1/5.000 ölçekli ... Planı ve 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planının onaylanması için başvuru yapıldığı ancak sürecin halen devam ettiği, dolayısıyla ... projesinin imar planı onayının henüz alınmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda taraflar arasında akdedilen protokolde belirtilen ödeme planına göre ... A.Ş'nin ... A.Ş'ye yarışmadan sonraki hafta hisse devrinde ödenmesi planlanan 75.000,00 USD, ön lisans-(3.ay) 75.000,00 USD, ... onay-(6.ay) 75.000,00 USD, ödemekle yükümlü olduğu imar onayı alınmadığı için sonraki aşamalarda yapılması kararlaştırılan ödemeleri talep hakkının henüz doğmadığı sabittir. Yargılama aşamasında Mali Müşavir bilirkişiden alınan raporda özetle; hisse devir sözleşmesinde her ne kadar hisse devir bedelinin 08/01/2018 günü haricen nakden ve peşin olarak tamamen alındığı karşılıklı olarak beyan edilmesine rağmen, devir sözleşmesinin ertesi günü 09/01/2018 tarihinde davalı (... A.Ş) şirkete; 09/01/2018 tarihinde ... İnş. Tic. A.Ş.’nin ... ... Şubesindeki hesabına 40.000 USD havale yapıldığı, 28/09/20118 tarihinde ...’ün ... Bankasındaki hesabına 75.000 USD havale yapıldığı, 09/01/2018 tarihli ... A.Ş.’ne ait ... İnş. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenen Tahsilat Makbuzu “... Rüzgar Enerji Hisse Devrine Mahsuben ödenen” açıklaması ile 65.000 USD ödemeye ilişkin olarak makbuz fotokopisi üzerinde sadece bir imza bulunduğu, herhangi bir isim bulunmadığı, 09/01/2018 tarihli ... A.Ş.’ne ait Yalın Şahin adına düzenlenen Tahsilat Makbuzu “... Rüzgar Enerji Hisse Devrine Mahsuben ödenen” ve “27.12.2017 tarihli protokolün ilk taksidine istinaden elden teslim aldım” açıklamaları ile 30.000 USD ödemeye ilişkin olarak makbuz fotokopisi üzerinde sadece bir imza bulunduğu, herhangi bir isim bulunmadığı, 28/09/2018 tarihinde ... İnş. Tic. A.Ş.’nin ... Bankası hesabına 30.000 USD havale yapıldığı, 28/09/2018 tarihinde ...’in ... Bankasındaki hesabına 30.000 USD havale yapıldığının bildirildiği, ... A.Ş'nin ticari defter kayıtlarında yapılan inceleme ve tespitlerine göre ... A.Ş'nin ... A.Ş'den 767.428,00 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda taraflar arasında tanzim edildiği hususunda ihtilaf bulunmayan protokol ve sözleşme birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasında aşamalı bir ödeme sisteminin belirlendiği sabit olup, projenin ... onayı alınmasından sonra imar onayı aşamasında olduğu dolayısıyla protokolde bahsi geçen tüm bedelin ... A.Ş'ye ödeneceği sonucuna ulaşılamayacağı tartışmasızdır. Yine mahkemece her ne kadar davacı ... A.Ş'nin protokol yükümlülüklerini yerine getirmediği kabulü ile protokolün (6) maddesi uyarınca 50.000,00 TL cezai şart bedelinin ... A.Ş'den alınıp ... A.Ş'ye verilmesine karar verilmiş ise de, ... A.Ş'nin protokol yükümlülüklerini ne şekli ile ihlal ettiğini, cezai şart uygulanma nedeninin de gerekçeli bir şekilde açıklanmadığı görülmüştür. Hal böyle olunca, mahkemece öncelikle incelemeyi yapan Mali Müşavir bilirkişinin yanına Res Projeleri/İhaleleri konusunda uzman bir bilirkişinin de katılımı sağlanmak suretiyle dosyanın alanında uzman bilirkişi heyetine tevdii ile, taraflar arasındaki protokol, sözleşme hükümleri, taraf defterleri, yapılan ödemeler, protokolün (3) maddesinde belirtilen ödeme planı ve koşulları dikkate alınarak taraf yükümlülüklerini denetime elverişli olarak belirlenmesi ve protokolün teminatı olarak verilen çekin bedelsiz kalıp kalmadığı söz konusu çekin hisse devri sırasında protokolün (3) maddesindeki ödemelere karşılık olarak USD bazında parçalı olarak değiştirilip değiştirilmediği, ödemeler yapıldıkça ... A.Ş'ye tutarları karşılığı teminat çeklerinin iade edilip edilmediği de belirlenmek suretiyle asıl dava ve karşı davadaki hukuki durumun gerekçeleriyle birlikte tartışılarak hüküm tesisi gerekirken eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı bulunmuştur. Tüm bu nedenlerle taraf vekillerinin istinaf başvurularının açıklanan bu nedenlerle kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine yönelik karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-a.6 maddesi gereğince KABULÜNE, 2-Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/12/203 tarih 2021/689 Esas 2023/929 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 4-Davacı/karşı davalı tarafından yatırılan 4.779,20 TL istinaf karar harcının talep halinde davacı/karşı davalı tarafa iadesine, 5-Davalı/karşı davacı tarafından yatırılan 29.138,60 TL istinaf karar harcının talep halinde davalı/karşı davacı tarafa iadesine, 6- Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 7-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, 8- İzmir 5. İcra Müdürlüğü'nün 2024/58 Esas sayılı takip dosyasına davacı/karşı davalı tarafından sunulan teminatın İİK'nın 36. maddesi uyarınca iadesine yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nun 353/(1)-a.6 ve 362/(1)-g.maddeleri uyarıca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.02/10/2026

Başkan - Üye - Üye - Zabıt Katibi -