Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1008 E. 2025/1681 K.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/1008

KARAR NO : 2025/1681

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 12/03/2024 (Karar)

NUMARASI : 2023/276 Esas, 2024/156 Karar

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ...Bankası ...Şubesi/Erzurum a ait; 20.11.2022 keşide tarihli 158.960 TL bedelli ... seri nolu çek, 10.12.2022 keşide tarihli 377.300 TL bedelli ... seri nolu çek ve 25.12.2022 keşide tarihli 377.300 TL bedelli ... seri nolu çekin hamili iken çekleri kaybettiğini, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... E. S.lı dosyası ile çeklerin iptali davası açtığını, mahkeme tarafından ...Bankası ...Şubesi/Erzurum a ait; 10.12.2022 keşide tarihli 377.300 TL bedelli ... seri nolu çek için dava dışı .... Plastik ve Yazılım San. Tic. Ltd. Şti. tarafından müdahale talepli dilekçe sunulduğu, davacı müvekkile davalı şirkete karşı çeki geri almak üzere dava açmak için iki haftalık süre verildiğini, davacı müvekkilinin çeklerin yasal hamili olduğunu, ...Bankası ...Şubesi/Erzurum a ait; 10.12.2022 keşide tarihli 377.300 TL bedelli ... seri nolu çekin keşidecisi ... tarafından lehtar olarak müvekkil şirket adına keşide edildiğini, söz konusu çekin müvekkil şirkete kargo vasıtasıyla gönderildiğini, kargoda kaybolduğunu, söz konusu çeki eline geçiren kötü niyetli hamil/ler müvekkil şirketin kaşe ve imzasını taklid ederek sahte bir şekilde ciro edip piyasaya sürüldüğünü, ciro silsilesi kopuk hale gelen çekin davalı şirket eline geçtiğini, söz konusu çek üzerindeki davacı müvekkil şirkete ait olduğu iddia edilen kaşe ve imza üzerinde alanında uzman bilirkişi tarafından imza incelemesi sonucu da söz konusu cironun sahte olduğunun ortaya çıkacağını, yargılama harç ve giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil firmanın yetkili ve meşru hamili olduğu ... tarafından keşide edilen 10.12.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 377.300,00-TL bedelli çekin istirdatına ilişkin davacı tarafın yetkili hamili ve meşru alacaklısı oldukları çekteki imza ve kaşesinin sahte olduğunu iddia etmiş ise de çekin görüntüsünden hiçbir suretle anlaşılamayacak bu durumu müvekkil firmanın bilme ihtimalinin olmadığını, söz konusu çekin ticari faaliyetleri neticesinde iktisap etmiş ve akabinde nakit ihtiyacı sebebi ile iktisap etmiş olduğu söz konusu çeki yasaya ve usule uygun olarak tahsili yoluna gittiğini, bu sebeple iyiniyetli üçüncü kişi olan davalı müvekkil firmanın dava konusu çekin sıhhatli biçimde birbirini takip eden ciro zinciri içerisinde bulunan yetkili ve meşru hamili olduğundan davanın reddi gerektiğini, davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen davanın reddini, davacı aleyhine takip konusu alacağın %20 oranında tazminata hükmedilmesini, talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda;"Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça ...Bankası ...Erzurum Şubesine ait 20/11/2022 keşide tarihli 158.960 TL bedelli ... seri nolu çekin, 10/12/2022 keşide tarihli 377.300 TL bedelli ... seri nolu çekin ve 25/12/2022 keşide tarihli 377.300 TL bedelli ... seri nolu çekin hamili iken söz konusu çekleri kaybettiği iddiası ile Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığı, mahkemece ...Bankası ...Erzurum Şubesine ait 10/12/2022 keşide tarihli 377.300 TL bedelli ... seri nolu çekin dava dışı .... Plastik ve Yazılım San Tic Ltd Şti'nin elinde bulunması nedeniyle davacı tarafa davalı şirkete karşı istirdat davası açmak üzere verildiği ve davacı tarafından eldeki davanın açıldığı, davacının dava konusu çekin yasal hamili olduğu iddiasında bulunarak çekin istirdadını talep ettiği, TTK'nın 792.maddesine göre çeki elinde bulunduran hamilin ancak çeki kötü niyetli iktisap etmesi ve iktisapta ağır kusurunun bulunması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğu, davacı tarafça her ne kadar müvekkiline ait imzanın sahte olmasına rağmen çekin başkalarına ciro edildiği iddia edilmiş ise de davalının çekteki 4.ciranta olduğu ve TTK 792 uyarınca çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiğinin dosya kapsamı ile ispatlanamadığı, bu hususu ispata yarar delil sunulmadığı gibi davacı tarafın yemin deliline de dayanmadığı" gerekçesiyle davanın reddine, karar vermiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu çekin yasal hamili olduğunu, söz konusu çekin müvekkili şirkete kargo vasıtasıyla gönderildiği aşamada kaybolduğunu, çeki eline geçiren kötü niyetli hamilin müvekkili şirketin kaşe ve imzasını taklit ederek sahte şekilde ciro ederek piyasaya sürdüğünü, bu şekilde ciro silsilesi kopuk hale gelen çekin davalının eline geçtiğini, müvekkili adına yapılan cironun sahte olduğunun bilirkişi raporu ile tespit edildiğini, ancak rapora rağmn davanın reddedildiğini, davalı firmanın çeki kötü niyetli iktisap etmiş olup ağır kusurlu olduğunu, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Davacı şirket vekili, dava konusu çekin kargo ile müvekkiline gönderildiği aşamada kaybolduğunu, çek zayi davası açtıklarını, çekin davalı tarafından ibraz edildiğini, çekte müvekkili adına yapılan cironun müvekkili şirketin kaşe ve imzası taklit edilerek yapıldığını, cironun sahte olduğunu, müvekkilinin çekin yasal hamili olduğunu belirterek çekin istirdadını talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama da yukarıda yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

TTK’nın 792. maddesine göre; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür". TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir. Bu düzenleme uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir. Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır. (Bknz.Y.11.H.D., 2019/1464 E.- 2019/3080 K.)

Somut olayda;dava konusu çek nedeniyle davalı hakkında savcılık soruşturma veya ceza dava dosyasının bulunmadığı, dosya kapsamı itibariyle davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiği ya da iktisabında ağır kusurlu olduğunun kanıtlanamadığı anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-İlk derece mahkemesinin hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Başvuru sırasında peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 187,80-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan tarafça bu aşamada yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5-Kararın kesinleştirme ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,

6-Gerekçeli kararın tebliği ve harç ikmali işlemlerinin Dairemizce yerine getirilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 361 ve 362. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süresi içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere 22/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.