Bölge Adliye Mahkemesi 2023/957 E. 2023/2160 K.

T.C. BURSA BAM 5. HUKUK DAİRESİ T.C. BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 5. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : KARAR NO

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ... (...) ÜYE : ... (...) ÜYE : ... (...) KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : BALIKESİR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR TARİHİ : 10/02/2023 NUMARASI : DAVACI : ... ... - C VEKİLİ : Av. ... - DAVANIN KONUSU : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 01/02/2023 KARAR TARİHİ : 26/12/2023 KARAR YAZIM TARİHİ : 09/01/2023

Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2023 tarih ... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin Kurtdereli Vergi Dairesine kayıtlı kurumlar vergisi mükellefi olarak toptan gıda ticareti ile uğraştığını, Bakanlıkça belirlenen ciroya sahip olması nedeni ile e-defter tutmak zorunda olduğunu, 2020/Ocak döneminde müvekkili şirketten kaynaklanmayan nedenlerle ilgili dönem yüklemesinin yapılamadığını, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bu durumun izah edildiğini, Bakanlıkça "Zayi Belgesi Alınması" gerektiği, bu belge alınması durumunda ilgili dönem e-defterin sisteme yükleme yapılmasına müsade edileceğinin bildirildiği, 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği ile e-defter uygulamasına dahil olan mükelleflere Ocak/2020 döneminden itibaren e-defter ve bu defterlere ait berat dosyalarının ikincil kopyalarının Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerine yüklenmesi gerektiği, müvekkili şirket tarafından e-defter ve bunların berat dosyalarının ikincil kopyalarının "E-defter Bildirim V2.4-Prod.exe" programı aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerine yüklenmesi esnasında xml yapısının bozulması ile "Çapraz doğrulama kontrolü" hatalıdır mesajı alınması nedeni ile 2020/Ocak dönemi E-defter kayıtlarının Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklenemediğini, durumun bilgisayar teknisyeni tarafından incelenerek rapora bağlandığını, Yeminli Mali müşavir tarafından özel amaçlı rapor düzenlenerek durumun tespit edildiğini, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından e-defterlerin yeniden yüklenebilmesi için beratların silinmesi gerektiği, beratların silinebilmesi için de zayi belgesi alınması gerektiğinin belirtildiği, diğer dönemlere ilişkin kayıtların sisteme yüklendiği ancak 2020/Ocak döneminin sistemsel hata nedeni ile yüklenemediğini belirterek müvekkili şirkete ait elektronik ortamda e-defter olarak tutulan 2020/Ocak dönemi yevmiye ve defter kebir kayıtlarının XML dosyalarının yeniden sisteme yüklenebilmesi için zayi olduğuna dair belgenin verilmesi talep edilmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, Davacı, yeminli mali müşavirliğe müracaat ederek e-defter yükleme işleminde hata verildiğini, buna ilişkin bilgisayar işletmecisinden alınan rapor olduğunu belirterek özel amaçlı rapor düzenlemesi talep etmiştir. Talep üzerine 10/03/2020 tarihli rapor hazırlanmıştır. Davacının 10/03/2020 tarihinden öncesinde zayi hakkında bilgisinin olduğu izahtan varestedir. Davacının öğrenme tarihinin rapor tarihi olan 10/03/2020 tarihi olduğu kabul edilse dahi davanın açıldığı 01/02/2023 tarihi itibarıyla 30 günlük hak düşürücü sürenin geçtiği sabittir. Tüm bu nedenlerle davacının hak düşürücü süre içinde zayi belgesi verilmesi talebinde bulunulmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. Ayrıca duruşma açılıp toplanması gereken delil de olmadığından usul ekonomisi ilkesi ve hedef süre uygulaması da gözetilerek dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu TTK'nun m.82/7, HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf talebinde bulunan davacı vekili, istinaf dilekçesinde özetle; Zayi talep edilen belgenin yangın, sel vs gibi bir nedene dayanmadığı, verinin usul ve yasaya uygun olarak tutularak saklandığını, sisteme yüklenememesine ilişkin teknik arızanın neden kaynaklandığının bilinmediğini, öncelikle sorunun tespiti ve verinin elde mevcut olması nedeni ile yeniden yüklenebilmesi, durumun Bakanlığa izahı için rapor aldırılmış, Hazine Ve Maliye Bakanlığına gerekli başvuruların yapıldığını, Banaklığın 06/12/2022 tarihli cevabi yazısı ile elde mevcut olan verinin teknik nedenle sisteme yüklenemeyeceği kesin olarak öğrenildiği ve bakanlık tarafından istenilmesi üzerine eldeki davanın açıldığını, kayıt verisinin halen mevcut iken sisteme yüklenemediğinden bahisle müvekkilince zayi olduğunun bilinmesinin kabulünün hatalı olduğunu, Bakanlığın cevabi yazısı ile müvekkilinin durumdan haberdar olduğunu, Gelir idaresi Başkanlığı tarafından e-defterlerin yeniden yüklenebilmesi için beratların silinmesi gerektiği, bunun içinde zayi belgesi alınması gerektiğinin belirtildiği, davanın süresi içerisinde açıldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE: Dava, TTK 82. maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. HMK'nun 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Davacı vekilince müvekkili şirketin kurumlar vergisi mükellefi olup, yıllık cirosuna göre e-defter tutma zorunluluğunun bulunduğunu, müvekkil şirketten kaynaklanmayan sistemsel hata nedeni ile 2020/ocak dönemine ilişkin kayıtların Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklemesinin yapılamadığını, ancak söz konusu kayıtların müvekkili şirkette bulunduğunu, durumun tespiti amacıyla özel amaçlı rapor alındığını, Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan başvuru neticesinde e-deftelerin yeniden yüklemesinin yapılabilmesi için beratların silinmesinin gerektiği bunun içinde zayi belgesi kararı alınması gerektiğinin bildirilmesi üzerine 2020/ Ocak dönemi yevmiye ve defteri kebir kayıtlarının XML dosyalarının sisteme yüklenebilmesi için zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir. TTK'nun 64/3. maddesinde "... Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter veya ticaret sicili müdürlüğü onayı aranmaz. Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir" düzenlemesi mevcuttur. TTK'nun 82/7 maddesinde " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. (1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan ‘’onbeş’’ ibaresi ‘’otuz’’ şeklinde değiştirilmiştir.) 19/10/2019 Tarih 30923 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1) 7.1. Maddesinde " e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir." düzenlemeleri yapılmıştır. TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi verilmesi için belirtilen başvuru süresi hak düşürücü süre olup bu süre içinde başvuru yapılması zorunludur. Elektronik Defter Genel Tebliğinde de mücbir sebepler nedeni ile e-defter veya beratlarına ilişkin kayıtların bozulması, silinmesi, işlem görmemesi vs hallerinde belirli süre içerisinde zayi belgesi alınması için mahkemeye başvurulması gerektiği belirtilmiştir. Eldeki davada: 2020/ocak dönemine ilişkin kayıtların sistemsel hata nedeni ile GİB sistemine yüklenemediği, Balıkesir Vergi Dairesi Başkanlığına yazılan 03/03/2021 tarihli yazıda, e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının Gelir İdaresi Başkanlığının bilgi işlem sistemlerinde saklanması işleminde Ocak 2020 ayına ait e-defterin sisteme yüklendikten sonra çapraz doğrulama kontrolü hatası almış olduklarını fark ettiklerini, e-defter görüntüleyicisi yapılan incelemeler sonucunda ilgili ayın defterinin imza değerin GIB onaylı beratı ile uyuşmamakta olduğunun tespit edildiğini, bunun ile ilgili teknik raporun ekli olduğunun belirtildiği, yine sunulan 11/03/2020 tarihli rapor içeriğinde davacı şirketin 2020/Ocak döneminde e-defter kayıtlarının GİB yüklemesinin yapılamadığı, bu durumun e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının GİB bilgi işlem sistemlerinde saklanması işleminde yükleme işleminden sonra çapraz doğrulama kontrolü hatası verdiği, davacı vekilince istinaf dilekçesinde Bakanlığın 06/12/2022 tarihli cevabi yazısı ile elde mevcut verinin teknik nedenlerle sisteme yüklenemeceğinin kesin olarak öğrenildiğinin, bakanlık yazısının kendilerine daha sonraki bir tarihte tebliğ edildiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır. TTK'nun 82/7. maddesine göre hak düşürücü sürenin başlangıcı, ziyaın öğrenildiği tarihtir. Bu bakımdan somut uyuşmazlıkta, yukarıda yer verilen 3 nolu Elektrorik Defter Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenlemeye göre, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından, taleplerinin değerlendirilmesi için Mahkemeden zayi belgesi alınması gerektiğine dair bildirimin davacıya tebliğ edildiği tarihin sorularak söz konusu tarihin, davacının ziyaı öğrendiği tarih olarak kabulü ile sonucuna göre davanın süresinde olup olmadığı değerlendirilerek hüküm tesisi gerekirken eksik inceleme ile sonuca gidilmesi yerinde görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nun 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, esasa dair istinaf nedenleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; 2-Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2023 tarih ... sayılı kararının HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 4-Davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, peşin alınan istinaf karar harcının istek halinde yatıran tarafa iadesine, 5-Yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince verilecek esas karar ile birlikte dikkate alınmasına, 6-Harç ve tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

... Başkan ... e-imza ... Üye ... e-imza ... Üye ... e-imza ... Katip ... e-imza