Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1178 E. 2025/1772 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2023/1178

KARAR NO : 2025/1772

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 06/06/2023

NUMARASI : 2020/600 E. - 2023/565 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/12/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirketin İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/12/2019 tarih ve 2019/107 Esas 2019/1077 Karar sayılı ilamına istinaden ... AŞ.-Kahramanmaraş Ticari Şubesi'ne ait keşidecisi ... İnş.San.Ve Tic.Ltd.Şti.olan 17/05/2019 vade tarihli, ... numaralı, 53.586,85-TL bedelli çekin zayi olması sebebiyle iptal edilmesi üzerine İstanbul 11. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlattığını, müvekkili şirketin davalı şirkete ilgili çek nedeniyle herhangi bir borcu bulunmadığını, çek bedelinin ilgili banka şubesi tarafından 17/05/2019 tarihinde ödendiğinden müvekkili şirketin çek kapsamında yazılı bedelden dolayı sorumluluğunun kalmadığını ve tüm bu nedenlerle İstanbul 11. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibinin tedbiren durdurulması ve dosyada mevcut hacizlerin kaldırılmasına yada icra veznesine ödenen paranın alacaklıya ödenmemesi için mahkemece hükmedilecek uygun miktarda teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesine, müvekkili şirketin anılan çek kapsamında borçlu olmadığının tespitine, davalı alacaklının haksız ve kötü niyetli takip başlatması nedeniyle takibe konu alacak miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilleri şirket ... Elek. Malz. Tic. ve Paz. A.Ş., elektrik ve elektronik malzemelerinin alım satımı ve pazarlaması üzerine ticari faaliyet gösterdiğini, müvekkilleri yine bu ticari faaliyet kapsamındaki alacaklarına istinaden hamili bulunduğu ... - Kahramanmaraş Ticari Şubesi (Şube Kodu: 1230), keşidecisi ... İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. (VKN: ...) İBAN NO: TR19 ... hesap numarası üzerine keşide edilen ... Çek Numaralı 17.05.2019 Vade Tarihli ve 53.856,85 TL bedelli çek, :...sayılı adreste faaliyet gösteren ... Kargo Tünel Şubesinde 21.02.209 tarihinde kurye elemanı ... tarafından el arabasıyla müşteri kargolarının dağıtımı yapılmakta iken Okçu Musa Cad.... sayılı adreste işhanı önüne bırakılan el arabasına asılı halde olan müşteri kargoları çalındığını, çalman müşteri kargoları içerisinde müvekkilleri şirketin hamili olduğu yukarıda bilgileri yazılı çeklerinde yer aldığı kargo şubesine ait teslim-tesellüm evrakları ile de sabit olduğunu konu hakkında ... Kargo Tünel Şubesinin acente sahibi ...ve kurye görevlisi ..., Karaköy Polis Merkezi Amirliği'ne 21.02.2019 tarihinde suç duyurusunda bulunulduğunu, çekler ciro edilmiş olabileceği için herkes tarafından bankadan tahsil edilmesi mümkün olduğundan, çeklerin kötüniyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi halinde telafisi mümkün olmayan zararların ortaya çıkacağı gerekçesiyle 25.02.2019 tarihinde İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/107 E. sayılı dosyası ile çeklerin iptali ve ödemeden men kararı talebinde bulunulduğunu, İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/107 E. sayılı dosyası kapsamında görülen yargılama ile 27.02.2019 tarihli tensip tutanağı hazırlanmış ve bu tensip tutanağının 3. no.lu ara kararı ise; "... 3 adet çek, hakkında % 15 teminat karşılığında, çek bilgilerinin mahkememiz kararı ile tamamen uyumlu olması halinde ödeme yasağı konulmasına, aksi halde işlem yapılmamasına," şekildir. Söz konusu ara karar uyarınca yasal süresi içerisinde 05.03.2019 tarihinde 13.328,52 TL tutarlı teminat ödemesi yapıldığını, davacı taraf, 17.05.2019 tarihinde dava konusu çek ödemesinin ... Kahramanmaraş Ticari Şubesi tarafından yapıldığını iddia ettiğini, ancak taraflarınca iptali ve ödeme yasağı konulması talep edilen ve hu konuda İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi ile ilgili banka arasında yazışmalar, bilgi ve belge temini, gazete ilanları mevcut olmasına rağmen böyle bir ödeme var ise söz konusu ödemenin neden yapıldığı konusunda ilgili bankaya müzekkere yazılarak detaylı araştırma yapılması gerektiğini, zira İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/107 E. sayılı dosyası ile söz konusu çekin vadesinden önce taraflarınca bu yönde talepte bulunulmuş ve Mahkemece öngörülen şartlar da yerine getirilmiş olduğundan gerekli yazışmaların ve ödeme yasağının ise İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından prosedürün tamamlanmış olması gerekeceği aşikar olduğunu, sonuç itibariyle; huzurdaki davaya konu edilen 17.05.2019 Vade Tarihli ve 53.856,85 TL bedelli çek davacı tarafından keşide edilmiş ve ... ... San. Tic. Ltd. Şti tarafından ciro yoluyla taraflarına verildiğini, söz konusu çek hakkında, İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/107 E. - 2019/1077 K. sayılı dosyası ile ödemeden men kararı verildiğini ve en nihayetinde bahsi geçen Mahkeme tarafından iptal edildiğini, kime, ne şekilde ve hangi sebeple ödeme yapıldığı belli olmayan çekin ödendiği iddia edilerek huzurda açılan menfi tespit davasının reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesin kararıyla; "Dava konusu çek Keşidecisi ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, keşide edilen ... çek numaralı, 17.05.2019 vade tarihli, 53.586,85 TL Bedelli olup çekin arka kısmındaki ciroların sırasıyla ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti., ... İnş. Taah. Bilişim Tek. Tkn. Taş. Tem. Org. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Amb. Ağaç ve Süs Bit. İthalat Peyzaj İnş. Ve Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., ...Yapı Yapı Malz. Toptan Tic. - ... olduğu ve Davacı tarafından ilgili çeke istinaden 17.05.2019 tarihinde 53.586,85 TL ödeme yapıldığı görülmüştür. Buna göre dava konusu çekte Keşideci davacı olduğundan, keşide tarihinin yasal ibraz süresinde sunulması halinde çekin kambiyo vasfının devamı sebebiyle bankaya ibrazında hamil tarafından çek bedelinin tahsil edileceği hesap, keşideciye ait hesaptır. Davacının keşideci olması sebebiyle süresindeki ibraz sebebiyle keşidecinin hesabından tahsilat yapılması ile ödeme miktarı kadar borçtan kurtulmuş olacağı sabit olup ayrıca davalının dayandığı çek iptaline dair İstanbul 16 ATM 2019/107E. Sayılı dosyasının (dava tarihi 25/02/2019 ve karar tarihi 04/12/2019) incelenmesinde her ne kadar çek hakkında ödemen men yasağı verilmiş olsa da banka tarafından konulmuş olan bir ödemeden men yasağı bulunmamakla ve buna göre çeki elinde bulunduran ve son hamil olarak görünen ...' a banka tarafından yapılan ödeme nedeniyle davacı borcundan kurtulmuş olacağından ve alınan rapora göre de ilgili çeke istinaden 17.05.2019 tarihinde 53.586,85 TL ödeme yapılmış olup yapılan ödemenin davacı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu görülmekle (davalının dava konusu çeki defterine ... ... şirketinden borcuna karşılık alması, 18/02/2019 tarihinde kaydetmesi ve ciro silsilesinde buna göre isminin yer almaması dikkate alınarak) (soruşturma dosya sonucunun davanın esasına etkiler nitelikte bulunmaması, davalının dosya içerisinde yer almaması ve yargılamanın sürüncemede bırakılmaması açısından bekletici mesele yapılmaması kanaati ile) açılan davanın davanın kabulüne, davalının kötü niyetli olduğu somut delillerle ispat edilemediği gerekçesi ile,

1-Davanın KABULÜ ile, İstanbul 11 icra müdürlüğü ... esas sayılı dosyaya konu ... Kahramanmaraş ticari şubesi keşidecesi davacı ... İnşaat San Ve Tic Ltd Şti olan ... çek nolu 17/05/2019 vade tarihli 53.586,85 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

2-Tazminat taleplerinin REDDİNE," karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ilgili çek nedeniyle davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmesine rağmen, davalı şirketin icra takibinde kötü niyetli olduğu açıkça belirtilmesine rağmen, icra takibine konu alacak miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmemesi ve bu yöndeki taleplerinin reddedilmesi sebebiyle, söz konusu kararın müvekkili şirket aleyhine olan kısmının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, zira müvekkili şirketçe keşide edilen çekin lehtarına ödenmiş olmasına rağmen davalı şirketin daha sonra ilamlı icra takibi başlattığını, bu takibe konu çekin İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/107 E.—2019/1077 K. sayılı ilamıyla kargo dağıtımı sırasında çalınarak kaybolduğunun ve zayi nedeniyle iptaline karar verildiğinin bilindiğini, çekin arka yüzündeki ciro silsilesinde yer alan ... İnşaat, ... Ambalaj ve ....Yapı Malz. gibi şirket ve şahısların birbirleriyle bağlantılı olduğunu ve bu kişilerin kendi aralarındaki ciro işlemleriyle çeki ele geçiren son kişiye "iyiniyetli üçüncü kişi" sıfatı vermeye çalıştığını, bu durumun yalnızca müvekkili şirketi değil, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/75176 Esas Sayılı dosyasında soruşturması devam eden benzer olaylarda (... Motor İç ve Dış. Tic. A.Ş., .... Metal San. Ve Tic. A.Ş.) aynı yöntem ve aynı cirantalarla birden fazla şirketin dolandırıldığını gösterdiğini, dolayısıyla davalı şirketin takip tarihinde kötü niyetli ve müvekkili şirketi zarara uğratmak amacıyla hareket ettiğinin bariz olduğunu, hatta Kahramanmaraş 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2020/9 E. 2022/352 K. sayılı kararında aynı olay örgüsü ve cirantalarla ilgili davada davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedildiğini emsal göstererek, ilk derece mahkemesinin kötü niyet tazminatına hükmetmeme kararının kaldırılarak, menfi tespit istemlerinin kabulü ile birlikte davalı şirket aleyhine icra takibine konu alacak miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ettiğini bildirmiştir.

İSTİNAF:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin kararında, davacı keşidecinin icra takibine konu çek bedelini ödediği ve bu ödemenin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verdiğini, ancak bu kararın eksik inceleme ve değerlendirme ile kurulduğunu ileri sürerek, davanın konusu olan 17/05/2019 vade tarihli, 53.586,85 TL bedelli çekin, müvekkili şirkete cari hesap borcuna karşılık olarak ciro yoluyla verildiğini ve kendilerinin bu çekin meşru hamili olduğunu, çekin kendi rızaları dışı elinden çıktığını ve bunun üzerine İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde (2019/107 E. 2019/1077 K. sayılı) çek iptali davası açıldığını, mahkemece ödemeden men kararı verilerek Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edildiğini, bu ilana ve ödeme yasağı kararına rağmen banka tarafından kötü niyetli üçüncü kişiye ödeme yapıldığını belirttiğini, bankanın ödeme yasağına rağmen yaptığı bu ödemenin davacıyı borcundan kurtarmayacağını, zira yetkili hamilin müvekkili şirket olduğunu ve bu durumun mahkeme ve banka yazışmalarıyla da sabit olduğunu, ayrıca bilirkişi raporunun da müvekkili şirketin ticari defterlerinin usulüne uygun olduğunu ve çek nedeniyle alacaklı gözüktüğünü tespit ettiğini, ek olarak davaya konu icra takibinin İstanbul 27. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/501 Esas, 2021/78 Karar sayılı kararı ile iptal edildiğini ve kararın kesinleştiğini, dolayısıyla konusuz kalan talep hakkında karar verilmesinin de hatalı olduğunu iddia ederek, davacının hukuka aykırı şekilde hareket eden üçüncü kişiye yapılan ödeme ile borçtan kurtulduğu iddiasının hukuken dinlenemeyeceğini, doğru olanın davacının yasal hamil olan müvekkili şirkete ödeme yapması ve haksız ödemeye sebep olan kötü niyetli üçüncü kişiye karşı istirdat davası açması gerektiğini ifade ederek, menfi tespit davasının reddine ve davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davanın konusu İİK 72. Maddeye göre açılan menfi tespit davasıdır..İstanbul 11. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasında, Alacaklı (davalı) ... Elektrik Malz. Tic. Ve Paz. A.Ş. tarafından, borçlu (davacı) ... İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti aleyhine kambiyo senedine istinaden 30.09.2020 tarihinde icra takibi başlatılmıştır. 08/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle," Davacının incelenen 2019 yılına ait ticari defterlerinde dava konusu edilen Keşidecisi ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, IBAN No: ... hesap numarası üzerine keşide edilen ... çek numaralı, 17.05.2019 vade tarihli, 53.586,85 TL Bedelli çeki 31.01.2019 tarihinde dava dışı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasına cari hesap borcuna karşılık verilmiş olarak kayıt altına alındığı, Davacı tarafından ilgili çeke istinaden 17.05.2019 tarihinde 53.586,85 TL ödeme yapılmış olup yapılan ödemenin davacı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu " belirtilmiştir. 07/02/2023 tarihli EK Bilirkişi raporunda özetle;" çek bedelinin davacı tarafından ödendiği, çekin kargo firmasında iken çalındığı ve İstanbul 16 ATM'nin 2019/107 E., 2019/1077 K. sayılı dosyası ile ödemeden men kararı verildiği, ardından iptaline karar verildiği, davacının İstanbul 11. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasına borçlu olup olmadığı ile ilgili takdirin Mahkemeye ait olacağı" belirtilmiştir.... Bankasından gelen 29/11/2022 tarihli müzekkere cevabında 4442 seri nolu çekin 17/05/2019 tarihinde ... (son hamil) tarafından ibraz edilerek tahsil edildiği belirtilmiştir. İstanbul 16 ATM 04/12/2019 gün 2019/107 E. 2021/78 karar sayılı kararında çekin zayi nedeni ile iptaline karar verilmiştir.Davalı istinafında İstanbul 27 icra mahkemesinin 2020/501 esas, 2021/78 karar sayılı ilamı ile icra takibinin iptal edildiğini ve davanın konusu kalmadığını ileri sürmüş ise de takibin iptal edilmiş olması menfi tespit davasının görülmesine engel olmadığından bu istinaf sebebine itibar edilmemiştir.Somut olayda davacı, icra takibine konu çeki keşide ederek lehtar ... ... San. Ve Tic. Ltd., şirketine verdiğini, çek elinden çıktıktan sonra kimin eline geçtiği konusunda bilgisi bulunmadığını, dava konusu çekin ödeme yasağı bulunmadığından 17/05/2019 tarihinde ... Kahramanmaraş ticari şubesinden ödendiğini ve çek iptali davasında taraf olmadığını belirterek menfi tespit davasının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı tarafından çeki ticari ilişki kapsamında dava dışı ... Ltd. Den aldığını ve çekin kargoda kaybolduğunu ileri sürmüştür. Dosya kapsamında ...'ın yazı cevabında; çek için ödemeden men yasağı bulunmadığı, 17/05/2019 tarihinde takastan sorularak ödendiği bildirilmiştir. Dosya kapsamında bulunan çek iptaline ilişkin İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/107 Esas sayılı dosya kapsamından, 04/12/2019 tarihli 2019/1077 Karar sayılı karar ile çek iptaline karar verildiği, davalı tarafça çek iptali kararına dayalı olarak ilamlı icra takibi başlatıldığı, İstanbul 27. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 12/02/2021 tarihli 2020/501 Esas 2021/78 Karar sayılı kararı ile şikayetin kabulüne takibin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. Çek iptali dosyasının incelenmesinde; 25/02/2019 tarihinde tedbir talepli olarak açıldığı, 27/02/2019 tarihinde %15 teminat karşılığında ödemeden men kararı verildiği, teminatın yatırıldığı ancak ödemeden men kararının bankaya bildirilmediği, davacı tarafça çekin keşide tarihinde bankada hazır bulundurulduğu ve ibraz eden hamile ödendiği anlaşılmakla, davacı ödemesinin iyiniyetli olup davalıya karşı borçtan sorumlu olmadığı mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar yerinde olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.Davacı istinafında kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de, İcra ve İflas Kanunun 72. maddesinin 5.fıkrasına göre; “Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz." Anılan yasa hükmüne göre, alacaklının anılan tazminata mahkum edilebilmesi, açıkça, takibin kötüniyetle yapılmış olması koşuluna bağlanmıştır. Hemen belirtmek gerekir ki, alacaklının icra takibini kötüniyetli olarak yaptığı hususu, borçlu tarafından kanıtlanmalıdır. Davalı alacaklının takibi başlatmakta kötü niyeti ağır kusuru ispat edilemediğinden, şartları oluşmadığından bu istinf sebebi yerinde görülmemiştir.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı ve davalı istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/06/2023 tarih ve 2020/600 E. 2023/565 K. sayılı kararına karşı davacı ve davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 3.952,01 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 988,01-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.964,03-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,7-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 18/12/2025